Περιπέτεια σε ηπειρώτικα μονοπάτια

Σε μια έρημη πλαγιά της Μουργκάνας, στα ελληνοαλβανικά σύνορα, Ηπειρώτες και Βορειοηπειρώτες μάστορες συναντιούνται για το χτίσιμο του σπιτιού ενός Έλληνα μετανάστη που έχει επαναπατριστεί από τη Γερμανία. Από εκεί θα περάσουν κι άλλοι- ζωέμποροι, Αλβανοί, Γύφτοι, μια κομπανία Αλβανών μουσικών που επιστρέφουν στην πατρίδα τους… Μια δυνατή βροχή θα γίνει αιτία οι ιστορίες τους να διασταυρωθούν και να αποκαλύψουν ένα ριζικό σκληρό.

Είναι το εξαιρετικό προτελευταίο μυθιστόρημα- μια νουβέλα για την ακρίβεια- «Τους τα λέει ο Θεός» του Ηπειρώτη Σωτήρη Δημητρίου, που πάντα διατηρεί ισχυρή επαφή με τις ρίζες του. «Με μια αφήγηση αποσπασματική αλλά δυναμική», όπως σημειώνεται, «με μια ορμή που καθηλώνει και χρησιμοποιώντας το γλωσσικό ιδίωμα της Ηπείρου, οι ιστορίες που αποτελούν τον αφηγηματικό ιστό του Σωτήρη Δημητρίου αποδεικνύονται φορείς τόσο του ατομικού όσο και ενός συλλογικού πεπρωμένου». Τη νουβέλα αυτή επέλεξε άλλος ένας Ηπειρώτης, ο Νίκος Αρβανίτης, ένας από τους σημαντικούς ηθοποιούς της γενιάς του, τη διασκεύασε για το θέατρο και τη σκηνοθέτησε. Με το που διάβασε το βιβλίο του Σωτήρη Δημητρίου με τον μεστό, ποιητικό λόγο ένιωσε αμέσως, όπως εξομολογείται, πως το κείμενο αυτό «έπρεπε να φύγει από την κατά μόνας ανάγνωση και να γίνει κοινή εμπειρία πολλών ανθρώπων». Λέει: «Είχα την αίσθηση ότι το βιβλίο ζητούσε να παρασταθεί. Έπρεπε να γίνει παράσταση. Έπρεπε να μεταφερθούν στη θεατρική σκηνή οι διάλογοι, αυτή η αβίαστη προφορικότητα που αγγίζει τα όρια μιας λαϊκής, μουσικής ποιητικής». Και στόχος του, διασκευάζοντας το «Τους τα λέει ο Θεός», ήταν «να κρατήσω την οικεία ηδονή που έχει να κάνει με τη φύση του μυθιστορήματος, με άλλα λόγια να μην προβάλω μονομερώς τα διαλογικά μέρη εις βάρος των αφηγηματικών αλλά, αντιθέτως, να κρατήσω και

ΙΝFΟ

Στο «Σχολείον»Χώρος Α (τηλ. 210-3272.000, http//www.hellenicfestival.gr),

στις 20, 21, 22 και 23 Ιουνίου στις 21.00. Εισιτήρια: 20, (μειωμένο) 10 ευρώ. Διάρκεια 1.30΄ χωρίς διάλειμμα.

να αναδείξω τα αφηγηματικά κομμάτια και τα γλωσσικά τους πλεονεκτήματα». Αρωγοί, οι τρεις μουσικοί που παίζουν και τραγουδούν «ζωντανά» σχολιάζοντας τα δρώμενα, σε ρόλο που το ανάλογό του έχει στον χορό του αρχαίου δράματος.

Η παράσταση παίχτηκε πέρσι το καλοκαίρι στην Ήπειρο, σε έξι ανοιχτούς χώρους της Θεσπρωτίας. Και το Φεστιβάλ Αθηνών που έχει αποδείξει ότι ξέρει να εντοπίζει τα καλά και τα ενδιαφέροντα την ενέταξε φέτος στο πρόγραμμά του, στο πλαίσιο της ενότητας «Από την πεζογραφία στη σκηνή».

Το «Τους τα λέει ο Θεός» ανεβαίνει με μουσική επιμέλεια Νίκου Διονυσόπουλου, σκηνικά και κοστούμια Ντίνας Αβαγιανού και φωτισμούς Αλέκου Αναστασίου. Τους ρόλους ερμηνεύουν οι: Νίκος Αρβανίτης, Χρήστος Νίνης, Σπύρος Πούλης, Καραφίλ Σένα. Παίζουν οι μουσικοί: Αλέξανδρος Αρκαδόπουλος (κλαρίνο), Δημήτρης Γάσιας (βιολί), Αρμάντο Ντιμιτρίου (ακορντεόν).

Μία έκθεση φωτογραφίας του Νίκου Οικονομόπουλου με θέμα «Ήπειρος- ΑλβανίαΠανηγύρια», που πραγματοποιείται στον γοητευτικό χώρο του «Σχολείου» της Ειρήνης Παπά, λειτουργεί συμπληρωματικά προς την παράσταση.


Σαν αεράκι της πλαγιάς

«Το βιβλίο», λέει ο συγγραφέας του Σωτήρης Δημητρίου (που έχει τιμηθεί δύο φορές με το βραβείο διηγήματος της εφημερίδας «ΤΑ ΝΕΑ» και δύο φορές με το αντίστοιχο του περιοδικού «Διαβάζω»), «είναι γραμμένο στη λαϊκή, χωριάτικη γλώσσα. Η λέξη γλώσσα τονίζει την αξία της προφορικότητας σε σχέση με τη γραπτή απεικόνισή της. Κύριο χαρακτηριστικό αυτής της γλώσσας είναι η ακουστική έκπληξη, το απρόσμενο ή, αλλιώς, η ποιητικότητα. Αρκεί να θυμηθούμε τη γιαγιά μας ή τη μάνα μας οι μεγαλύτεροι κι αυτός ο λόγος αποκτά πρόσωπο. Πώς άνθησε; Ίσως ως ανθρώπινο αντιχάρισμα στον ανθό της κυδωνιάς, στο βουητό της μέλισσας, στο κελάρυσμα της λακκιάς. Όσο έζησε αυτός ο λόγος έζησε ελεύθερος- αεράκι της πλαγιάς- μακριά από σχολεία και κανόνες. Σβήνει στις μέρες μας μαζί με τις τελευταίες γριούλες γιατί αρνήθηκε να μας ακολουθήσει στις πόλεις».