Μη γνώτω η δεξιά σου…

Πρόσφατα άρχισε ο νέος κύκλος τού «Ομιλείτε ελληνικά», με την επιστημονική ευθύνη πάντοτε του Γ. Μπαμπινιώτη. Και ζητήθηκε από παίκτη η ετυμολογία της λέξης τσυμπούσι, έτσι, με- υ. Τα ΄χασε (και έχασε) ο παίκτης, όταν δόθηκε η «σωστή» απάντηση, ότι προέρχεται από το συμπόσιο , τα ΄χασε ακόμα και η παρουσιάστρια με τη γραφή αυτή, προσέφυγαν στον ιθύνοντα νου, και εκείνος είπε πως, αφού (ή: αν) προέρχεται από το συμπόσιο, πρέπει με τη γραφή του να δηλώνει την καταγωγή του. Τι γράφει όμως στο λεξικό του, όπου πάντως το λημματογραφεί με- ι ; Ότι το τσιμπούσιαποτελεί αντιδάνειο, έρχεται από το τούρκικο c mb, το οποίο κατάγεται «ίσως από το αρχαίο συμπόσιον ». Αυτά στην α΄ έκδοση. Στη β΄ έχει απαλειφθεί το δεύτερο αυτό σκέλος, και μένει μόνο η τουρκική προέλευση. Με βάση ποια έκδοση και ποια άποψή του έδωσε την ορθογραφία με-υ τη φορά αυτή ο κ. Μπαμπινιώτης;

Κι εγώ κάθομαι και λέω για τους αναγνώστες-χρήστες, ότι αυτοί δεν διαβάζουν το λεξικό το οποίο υποτίθεται πως ακολουθούν…

Η τρίχα τριχιά; Αρκετές αναθεωρημένες ετυμολογίες, από την α΄ στη β΄ έκδοση, κυρίως από την κατηγορία τών «όλα πατρίδα μας, κι αυτά κι εκείνα», δηλαδή των (δήθεν) αντιδανείων, ετυμολογίες που συμπίπτουν πλέον με το λεξικό του Ιδρύματος Τριανταφυλλίδη το οποίο είχε εκδοθεί στο μεταξύ, δίνει στην ιστοσελίδα του ο Ν. Σαραντάκος (www. sarantakos. com, ενότητα «Λεξικογραφικές σημειώσεις»), στον οποίο παρέπεμψα και την προηγούμενη φορά (μεταφέρω, με την ευκαιρία, το εύστοχο για το θέμα μας, πως «ο εστέτ και ο εστετισμός, εφόσον αντιδάνεια, θα έπρεπε κατά Μπαμπινιώτη να γράφονται αιστέτ και αιστετισμός »).

Εμείς εδώ θα αρκεστούμε στη γενική αρχή, πως όχι, δεν ορθογραφούνται αποκλειστικά με βάση την ετυμολογία τους οι λέξεις, όπως το είδαμε εκτενέστερα (18/2) και με τα «ψαίλνω», «Βασίλεις», «γέρως» και «βαρκάροιδες» του Γ. Ν. Χατζιδάκι, ορθογράφηση αδιανόητη σήμερα, ακόμα και για τον Γ. Μπαμπινιώτη, όπου ισχύει δηλαδή ορθογραφία σε πλείστα όσα ασύμφωνη προς την «ετυμολογική προέλευση».

Παραταύτα, αυτό το έωλο (ή «αίολο», όπως το θέλει) εγχείρημα του εν λόγω λεξικού, μ΄ όλες τις εσωτερικές ασυνέπειές του και τις κατ΄ έτος περίπου αναθεωρήσεις του, στην εκάστοτε μορφή του, όποιος επέλεξε να το ακολουθεί, ας είναι κι από δημόσιο βήμα, οφείλει να το ακολουθήσει με συνέπεια. Αλλιώς, τι στο καλό, μπορεί και κρίνει ο καθένας μας, ο κάθε γραφιάς ή διορθωτής, και λέει, σωστός ο Μπαμπινιώτης στο «αίολος», όχι όμως στο «αγώρι»;

Αν αίολος λοιπόν, τότε και αγώρι, γλύκυσμα, ξεφτύζω, πλημύρα, ρέβω και σκευρώνω, τσηρώτο, τσήτα, τσύμα, τσυτσυρίζω … Ή τιττυβίζω.

Και επίσης φύσκα. Μέχρι σκασμού.