Tα πάθη ενός «Πάθους»
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
4 λεπτά  |
 |
 |
|
Έρευνες έχουν δείξει πως οι μακρόστενες χαρακτηριστικές φιγούρες του Γκρέκο |
Οι περιπέτειες μιας εικόνας του Ελ Γκρέκο (1541-1614), που έχασε την υπογραφή
Δομήνικος Θεοτοκόπουλος στο εργαστήριο συντήρησης πριν από 60 χρόνια και
ξαναβρήκε την ταυτότητά της, σε μια παλιά φωτογραφία, εγείρουν ζωηρό
ενδιαφέρον στο κοινό στην πόλη του Λονδίνου. Εικόνα γνωστή ήδη στο ελληνικό
κοινό ως «Το πάθος του Χριστού», εκτίθεται τώρα για πρώτη φορά.
Ο συλλέκτης δικαιώνεται, καθώς η εικόνα πιστοποιείται ως Ελ Γκρέκο και έρχεται
στο προσκήνιο η ιστορία του Αιμίλιου Βελημέζη, ενός διορατικού Έλληνα
επιχειρηματία του ’30, που εμπιστεύθηκε το ένστικτό του και αγόρασε την εικόνα
ως έργο του Γκρέκο βάσει πληροφοριών – παρότι η υπογραφή δεν φαινόταν – στο
πλαίσιο της συλλογής εικόνων του 15ου-16ου αιώνων. Ελάχιστοι άνθρωποι
ενδιαφέρονταν για την καλλιτεχνική αξία των αυστηρών μορφών των εικόνων – που
θεωρούντο κυρίως λατρευτικά έργα. Στη δεκαετία του ’40, λοιπόν, οι ειδικοί
απέρριψαν την ιδέα ότι ο «Χριστός» του Πάθους» ήταν ένα πρώιμο έργο του
Γκρέκο, προτού ο Θεοτοκόπουλος κατασταλάξει στην ιδιαίτερη τεχνική του με τις
τραβηγμένες ελαφρά παραμορφωμένες μορφές.
H αξία του Ελ Γκρέκο ενισχύεται από το γεγονός ότι ήταν ένας δόκιμος
«δίγλωσσος» ζωγράφος, που μπορούσε άριστα να χειρισθεί τον παραδοσιακό
βυζαντινό τρόπο ζωγραφικής αλλά και τον «ιταλικό» – δείγμα της ζωγραφικής
ιδιοφυΐας του. Σήμερα η αξία του «Πάθους του Χριστού» υπολογίζεται σε πάνω από
1.200.000 ευρώ, ο Κρητικός καλλιτέχνης έχει αναγνωρισθεί «ως προφήτης της
σύγχρονης τέχνης για τους εξαιρετικά εκφραστικούς και οραματικούς
θρησκευτικούς του πίνακες. Ο Βαν Γκογκ, ο Γκογκέν και ο Πικάσο ήταν από τους
αμέτρητους καλλιτέχνες που εμπνεύσθηκαν από τις ψηλόλιγνες μορφές του, την
ελεύθερη πινελιά και τη χρήση του φωτός».
Το «Πάθος του Χριστού – Πιετά με αγγέλους» ζωγραφίστηκε το 1566. Σύμφωνα δε με
έρευνα, από την πώληση της εικόνας ο Γκρέκο έβγαλε αρκετά χρήματα για να
ταξιδέψει από την Κρήτη στη Βενετία όπου μαθήτευσε στη ζωγραφική του Τιτσιάνο
και του Τιντορέτο. H υπογραφή Δομήνικος Θεοτοκόπουλος ήταν γραμμένη στα
ελληνικά κάτω από τα πόδια του Χριστού και απομακρύνθηκε μαζί με τα στρώματα
βερνικιού κατά τον καθαρισμό της από έναν συντηρητή με υπέρμετρο ζήλο. Όμως,
ευτυχώς, υπήρχε μια φωτογραφία του έργου, πριν από τον καθαρισμό.
H Νανώ Χατζηδάκη, καθηγήτρια Βυζαντινής Τέχνης και Αρχαιολογίας στο
Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων και επιμελήτρια της έκθεσης των εικόνων της συλλογής
Βελημέζη στην Εθνική Βιβλιοθήκη του Λονδίνου, βρήκε αυτήν τη φωτογραφία. «Δεν
μπορούσα να το πιστέψω. Άρχισα να φωνάζω. Ήταν μία από τις πιο σημαντικές
στιγμές της ζωής μου», είπε στην παρουσίαση του έργου στο Λονδίνο και
περιέγραψε τον πίνακα ως«ορόσημο στην καλλιτεχνική πορεία του μεγάλου Κρητικού
ζωγράφου, που συνδυάζει έναν δυτικό χαρακτήρα με την τεχνική του χρυσού φόντου
των κρητικών εικόνων».
Ο Αιμίλιος Βελημέζης συνέλεξε περί τις 90 εικόνες, από τις οποίες οι
περισσότερες προέρχονται είτε από τη βενετοκρατούμενη Κρήτη είτε από Κρητικούς
ζωγράφους που διέφυγαν στα Επτάνησα μετά την τουρκική κατάκτηση. Σήμερα μεγάλο
μέρος της συλλογής έχει μεταφερθεί από το Μουσείο Μπενάκη, που δάνεισε τα έργα
του για την πραγματοποίηση της έκθεσης στην Εθνική Βιβλιοθήκη του Λονδίνου, με
οργανωτή το Ίδρυμα Ελληνικού Πολιτισμού.
H ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΝΟΣ ΑΜΦΙΣΒΗΤΟΥΜΕΝΟΥ ΓΚΡΕΚΟ ΣΤΟ ΛΟΝΔΙΝΟ
Ο ζωγράφος Ελ Γκρέκο – από το ισπανικό «παρατσούκλι» του, «Ο Έλληνας» –
υπέγραφε τα έργα του με το ελληνικό του όνομα: Δομήνικος Θεοτοκόπουλος.
Μεταξύ των ετών 1568 και 1577 έζησε στη Βενετία και στη Ρώμη, όπου
επηρεάστηκε από τους Τιτσιάνο, Τιντορέτο και Μιχαήλ Άγγελο.
Τελικά εγκαταστάθηκε στο Τολέδο, στην Ισπανία, όπου δημιούργησε τα
περισσότερα έργα του επηρεασμένος πάντα από την γενέτειρά του, την Κρήτη.
Ο Ισπανός μετρ Βελάσκεθ, που θαύμαζε απεριόριστα τον Γκρέκο, είχε στην
κατοχή του αρκετούς πίνακες του «Έλληνα».
INFO
«Λατρεία και Πάθος – Εικόνες της Συλλογής Βελημέζη» στη Βρετανική Βιβλιοθήκη,
στο Λονδίνο, έως 21 Σεπτεμβρίου.
Google news
