Φωτογενής υποκρισία

O κίνδυνος «μολυσματικών ιών» φωλιάζει πίσω από τις μάσκες, που άλλωστε παράγουν και ωραία τρομολαγνικά θεάματα, και ποτέ στις ανοιχτές κοινωνίες με την κουλτούρα της ανοχής

Τα δάκρυα ενός γιατρού. Τόσο φωτογενή. Το ξέσπασμά του για την άδικη μοίρα
ενός 16άχρονου κοριτσιού, το οποίο θα έπρεπε να έχουν προφυλάξει ο ίδιος, το
νοσοκομείο, το σύστημα υγείας, το κράτος, η νοοτροπία όλων μας από την μόλυνση
με τον ιό του AIDS μέσω μετάγγισης. Όμως αντί της πρόνοιας και της οργάνωσης,
αντί του αισθήματος ευθύνης που θα έπρεπε να αποτελεί την κυρίαρχη κουλτούρα
όχι μόνο για κρατικές υπηρεσίες, νοσοκομεία, γιατρούς και αιμοδότες αλλά για
ολόκληρη την κοινωνία, καταναλώνουμε τις κραυγές απελπισίας, τα δάκρυα των
άμεσα υπευθύνων, τις δηλώσεις των θορυβημένων κρατικών λειτουργών και πάνω απ’
όλα καταναλώνουμε περισσότερο εκείνα τα πολύ προσωπικά, πλην θριλερικά,
στοιχεία της υπόθεσης, με το άλλοθι του αιφνίδιου κοινωνικού ενδιαφέροντος και
της εκ των υστέρων ευαισθησίας γι’ αυτό που συνέβη σε ένα παιδί.

H υπόθεση γίνεται ημέρα με την ημέρα και πιο τραγική, όχι μόνο γιατί
ένα 16άχρονο κορίτσι πληρώνει άγρια τη νοοτροπία και το έλλειμμα κουλτούρας
ενός τόπου, αλλά γιατί ακριβώς αυτά είναι που κάνουν την υπόθεση πιο
θεαματική. Ο αιμοδότης καταγγέλλεται για ασυνειδησία. Ο γιατρός στα
τηλεπαράθυρα επιμένει ότι οι υπεύθυνες δηλώσεις που υπογράφουν όσοι δίνουν
αίμα είναι μνημεία ανειλικρίνειας. Παραλλήλως, η προσωπική ζωή του αιμοδότη
έχει ήδη δεχθεί πλήγματα και μπορεί το όνομά του να μην ανακοινώνεται, αλλά οι
περιγραφές για την οικογενειακή του κατάσταση και το ότι είναι ένας
«ευυπόληπτος πολίτης» ήδη διαμορφώνουν το σκανδαλιστικό σενάριο που
καταναλώνεται σαν φρέσκο κουλουράκι από τον μιντιακό νεοπουριτανισμό.

Χωρίς να αναιρείται η ασυνειδησία του αιμοδότη, αίφνης φαίνεται να σηκώνει
αυτός μόνο τον σταυρό της ενοχής, και οι όμοιοί του, εξίσου «ασυνείδητοι»,
αιμοδότες, «οι εγκληματικά ανειλικρινείς», σύμφωνα και με τις δηλώσεις του
φωτογενούς μέσα στην απελπισία γιατρού, που βγήκε στα δελτία ειδήσεων και τις
πρωινές ενημερωτικές εκπομπές να μιλήσει για το θέμα. Είναι αυτοί που
καταγγέλλονται για τις «μη συμβατικές» ερωτικές τους επαφές, αυτοί που κρατούν
μυστικά τα «παραστρατήματα». Τι γαργαλιστικές ιστορίες! Και τι υπέροχη
κοινωνική υποκρισία που κατασκευάζει τις κατάλληλες σκοτεινές γωνιές, όπου θα
χωθούν οι φακοί της ενημέρωσης για να ανασύρουν τις καταναλωτικές πιπεράτες
ιστορίες.

H τραγική υπόθεση της 16άχρονης δεν αποκάλυψε παρά αυτό που είναι ήδη
γνωστό, ότι το AIDS περισσότερο είναι μια κοινωνική ασθένεια, παρά
μολυσματικός ιός που μπορεί να φέρει τον θάνατο. Γιατί ο κύκλος της
«εγκληματικής ασυνειδησίας» δεν μπορεί να έχει έναν μόνο κρίκο. Ιδίως σε μια
υπόθεση που αφορά τις ερωτικές συμπεριφορές και η οποιαδήποτε συμπεριφορά
αποκλεισμού δημιουργεί τις ευνοϊκές συνθήκες για την ανάπτυξη και διάδοση του
ιού.

Ολόκληρο το εννοιολογικό φορτίο των επιθέτων «ευυπόληπτος» και
«οικογενειάρχης» ανασύρεται για να αποτελέσει το ιδανικό πλαίσιο που θα
αναδείξει την «εκτροπή», αυτή την πολύ θεαματική, γαργαλιστική αφορμή για
υπερθεάματα αναζήτησης ενόχων και καταγγελίας συμπεριφορών που παραβαίνουν τον
«κανόνα». Θεάματα που έχουν στόχο να καθησυχάσουν τους «μη εκτρεπόμενους», να
τρομάξουν τους «επιρρεπείς» και εν τέλει να συνθέσουν το πλέγμα της σιωπής και
της ανειλικρίνειας, το οποίο αναπαράγει τις συνθήκες της μόλυνσης, κάθε
μόλυνσης.

Εστίες μόλυνσης οι συμπεριφορές

Πόσο άργησε η διοίκηση του νοσοκομείου να ενημερώσει τους αρμόδιους κρατικούς
φορείς και πόσο καθυστέρησε το κράτος να εξοπλίσει με τα ειδικά μηχανήματα
ελέγχου του αίματος ήταν οι ερωτήσεις που κυριάρχησαν στα δελτία ειδήσεων
(Alpha, ΑΝΤ1, Mega), ενώ το ότι ο αιμοδότης είχε σεξουαλικές επαφές με
αλλοδαπές ιερόδουλες, αλλά δεν είπε την αλήθεια εγκαίρως, ήταν η θριλερική
πτυχή που ενεργοποίησε τους σκανδαλοθηρικούς αυτοματισμούς ή τους
ηθικοπλαστικούς σχολιασμούς.

Στην πραγματικότητα έχει αργήσει όλη η κοινωνία μας να συνειδητοποιήσει το
πραγματικό πρόβλημα, που δεν είναι άλλο από την αδυναμία της να ενσωματώσει
τους κανόνες και τις συμπεριφορές, οι οποίες θα δημιουργούσαν το φράγμα στο
AIDS, την αδυναμία της – παρά τα διαφημιστικά σποτ και τους τηλεμαραθώνιους
κατά της κοινωνικής υποκρισίας – να αντιληφθεί ότι εστίες μόλυνσης είναι οι
συμπεριφορές και όχι οι άνθρωποι.