Tριπλή «κατάρα» για τη Λυρική

«Ο μοναδικός λόγος που μπορεί να αρθρώσει η Ελλάδα είναι πολιτιστικός. Αλλιώς η Αθήνα, που τώρα είναι η πύλη των Ευρωπαίων προς την Ανατολή, θα γίνει διαβατική πρωτεύουσα. Θα την προσπερνούν υπέρ της Κωνσταντινούπολης», λέει ο (παραιτηθείς) καλλιτεχνικός διευθυντής της Λυρικής Σκηνής Λουκάς Καρυτινός. Ο ίδιος πάντως αρθρώνει πια – διεθνή – πολιτιστικό λόγο με την μπαγκέτα του μαέστρου, όπως στη θαυμάσια «Τζοκόντα» του περίφημου θεάτρου Λισέου της Βαρκελώνης, αλλά και σε θέατρα της Ιταλίας

Πόσα κρατικά λυρικά θέατρα στον κόσμο διεκδικούν την τριπλή
«πρωτοτυπία»-κατάρα: να έχουν καλλιτεχνικό διευθυντή που τελεί υπό παραίτηση
και δεν έχει λάβει απάντηση (ούτε καν για αντικατάσταση) εδώ και έναν μήνα. Να
στεγάζονται σε ακατάλληλο κτίριο αντιμετωπίζοντας, πάντα εκ των ενόντων, την
αδιαφορία του αρμόδιου υπουργείου, ακόμη κι αν το κοινό τους αυξάνεται. Και να
περιμένουν εις μάτην εκταμίευση υπεσχημένων επιχορηγήσεων για να προχωρήσει
στην υλοποίηση του – ευτυχώς! – έτοιμου προγραμματισμού. Μην το ψάχνετε. Ένα:
η Εθνική Λυρική Σκηνή!

H κουβέντα με τον παραιτηθέντα – δίχως φωνή ή ακρόαση από το υπουργείο
Πολιτισμού – καλλιτεχνικό διευθυντή της Λυρικής Λουκά Καρυτινό αποδεικνύει του
λόγου τα αληθή. «Δεν έχω λάβει καμία απάντηση», λέει στα «NEA». Έχει, μόλις
επιστρέψει στο γραφείο του και διεκπεραιώνει επείγοντα διαδικαστικά ζητήματα
ύστερα από δύο μεγάλους σταθμούς στην καριέρα του, η οποία και εκτοξεύεται,
όπως φαίνεται, ως διεθνής σε ευρωπαϊκά λυρικά θέατρα. Γιατί ο κ. Καρυτινός
αφού υπέβαλε τον προγραμματισμό για το 2005 – 2006 (με εναρκτήριο έργο την
«Τζοκόντα» του Πονκιέλι, σε συμπαραγωγή με την Όπερα του Λιβόρνο, όπου και
διηύθυνε το έργο που θα περιοδεύσει και στην Ιταλία), ανέλαβε διεθνή πρότζεκτ.
Όπως η εντυπωσιακή «Τζοκόντα» (σε σκηνοθεσία Πιερ Λουίτζι Πίτσι, που έστησε
τον θαυμάσιο «Ορφέα» στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών) που διηύθυνε στην Αρένα της
Βερόνας και στο περίφημο Θέατρο Λισέου της Βαρκελώνης – σε συμπαραγωγή με το
Τεάτρο Ρεάλ της Μαδρίτης.

Διότι η καλλιτεχνική ζωή για τον κ. Καρυτινό δεν σταματά έπειτα από δύο –
επιτυχημένες – θητείες στη Λυρική. H «ζωή» όμως για τη Λυρική μπορεί και να
σταματά… «Δεν μπορώ να πω ότι το κράτος στάθηκε αμέριστος αρωγός στην
προσπάθεια της Λυρικής Σκηνής», λέει. «Πασχίζουμε πια για να έχουμε τα
αυτονόητα. Οι υπεσχημένες επιχορηγήσεις δεν εκταμιεύονται ομαλά (σ.σ.:
1.800.000 ευρώ από τα 15 εκατ. συνολικά της φετινής επιχορήγησης ακόμη
«έρχονται»…). Όμως το ουσιαστικό πρόβλημα με το κράτος είναι ότι δεν έχει
δείξει τη διάθεση να κατατοπίσει προς τα πού θέλει να πάει τη Λυρική Σκηνή, η
οποία του ανήκει. Θέλει να την κάνει θέατρο α’ κατηγορίας, στα 10 πρώτα, στα
20, στα 50; Πρέπει να αποκρυσταλλώσουν επιτέλους άποψη και να χαράξουν πορεία
προς έναν στόχο. Θέλουν να την έχουν, δεν θέλουν; Αυτός ο στόχος είναι το
πρωταρχικό. Είναι επιτακτική ανάγκη, όχι πολυτέλεια».

H παραίτηση του Λουκά Καρυτινού ήρθε μετά τη λήξη της δεύτερης θητείας του.
«Πιστεύω πως αυτό το διάστημα είναι ικανό για να δείξει κανείς πού, κατά τη
γνώμη του, πρέπει να πάει η Λυρική Σκηνή. Επίσης πιστεύω ότι τα πρόσωπα πρέπει
να εναλλάσσονται. Συνέβησαν όμως και γεγονότα που με ώθησαν επίσης στην
παραίτηση. H ματαίωση του “Οθέλλου” στο Ηρώδειο, λόγω απεργίας. Δεν
επιτρέπεται η Λυρική να σταματάει τις εργασίες της. Είναι χτύπημα για όλους
μας». Ο ίδιος συνεχίζει να υπογράφει ως καλλιτεχνικός διευθυντής,
«πυροσβεστικά» ουσιαστικά, αλλά πιστεύει πως πρέπει μέσα στην εβδομάδα να
λυθεί οριστικά το θέμα.

Το κράτος, επανέρχεται ο καλλιτεχνικός διευθυντής της Λυρικής, δεν έχει
αντιληφθεί την αξία και την τουριστική εκμετάλλευση που μπορεί να έχει μια
Όπερα που θα ανήκει στις 20 – φερ’ ειπείν – καλύτερες του κόσμου. «Θεωρούν την
όπερα ακριβό είδος», λέει. «Είναι, αλλά είναι και αναγκαίο. Αν δε το
εκμεταλλευθείς σωστά μπορεί να φέρει πίσω τα λεφτά του. Όταν η άποψη είναι πως
“όπερα είναι κάτι που δεν το ξέρω, δεν μου αρέσει και άρα δεν ποντάρω σ’ αυτό”
πώς να προχωρήσουν τα πράγματα. Ακόμη κι αν οι ιθύνοντες δεν είναι λάτρεις της
όπερας, δεν μπορούν να αποκλείουν ένα διεθνές είδος – όπως και η συμφωνική
μουσική. Μπορείς να επικοινωνήσεις. Να φέρεις κόσμο. Αλλά πρέπει να έχεις
γεγονότα. Διαρκές πολιτιστικό “παρών”». Και αυτό την ώρα που το κοινό «έχει
αυξηθεί πάρα πολύ και σε όλες τις ηλικίες – όχι όπως κάποτε που έβλεπες μόνο
μεγαλύτερους ανθρώπους».

Ο ίδιος είχε παραδεχθεί κάποτε πως δεν είναι ακριβώς ένθερμος οπαδός ή λάτρης
της όπερας. Και όμως, η καριέρα του – και διεθνώς – εκεί τον οδηγεί. «H όπερα
είναι πολύ γοητευτική», απαντά. «Σε κερδίζει. Και η αφετηρία σου να είναι
διαφορετική, σε μαγνητίζει», παραδέχεται πια.

Όπερα δίχως κτίριο, μουσικό όργανο δίχως ηχείο…

«Το κτίριο για μια όπερα είναι όπως το ηχείο για ένα μουσικό όργανο. Δίχως
αυτό το όργανο δεν αποδίδει. Το ότι η Όπερα της Αθήνας λειτουργεί σε ένα
κτίριο το οποίο δεν μπορεί να χαρακτηρισθεί ηχείο, την απαξιώνει. Θα έπρεπε να
είχε λυθεί το κτιριακό πρόβλημα της Λυρικής, που κακώς πρωτολειτούργησε και
έτσι», λέει ο Λουκάς Καρυτινός.

Ως προς τις εκπεφρασμένες αιτιάσεις ότι τα χρήματα πηγαίνουν στο Μέγαρο
Μουσικής Αθηνών, γι’ αυτό και δεν αποκτά κτίριο η Λυρική, ο ίδιος είναι
κατηγορηματικός, θυμίζοντας την αδιαφορία της Πολιτείας απέναντι στην κρατική
σκηνή και τη μοίρα της. «Είναι πολύ θετικό το ότι υπήρξε το Μέγαρο», λέει.
«Αφάνταστα θετικό. Βλέπουμε και στο εξωτερικό την απήχηση που έχει. Το ότι το
Μέγαρο Μουσικής κατάφερε να δώσει ώθηση στα μουσικά πράγματα της Αθήνας, είναι
μόνο θετικό. Και μόνο οφέλη αποκόμισε από αυτό η Λυρική Σκηνή. Με το Μέγαρο
υπήρξε ανταγωνισμός σε πολύ καλό επίπεδο και πολύ καλή συνεργασία» (σ.σ.: και
φέτος με τον «Ντον Κάρλος» του Βέρντι με μεγάλα ονόματα του διεθνούς
οπερατικού χώρου, όπως και τις προηγούμενες χρονιές με αρκετές έως σήμερα
συμπαραγωγές). Άλλωστε, το Μέγαρο ξεκίνησε από την αρχή – και έτσι συνεχίζει –
με 3-4 παραγωγές όπερας και μπαλέτου ετησίως, χωρίς να υποκαθιστά τη Λυρική.
«Το πρόβλημα δεν είναι το Μέγαρο, είναι το κράτος, από το οποίο η ΕΛΣ δεν είχε
ποτέ οικονομική και κτιριακή σιγουριά», επιμένει ο Λουκάς Καρυτινός.