Όσα παίρνει ο κυκλώνας

Κάποτε (στα χρόνια που γράφτηκε ο Μάγος του Οζ) τα καταφύγια του κυκλώνα ήταν μια τρύπα -ένα κελάρι- στη γη. Σήμερα, είναι κατασκευές σαν μικρές δεξαμενές που οδηγούν σε μεγαλύτερους χώρους, παρατηρεί ο καθηγητής Εγκληματολογίας στο Πανεπιστήμιο του Ρέντινγκ στη Βρετανία και πολύ γνωστός συγγραφέας παιδικών βιβλίων Ευγένιος Τριβιζάς

«Ξαφνικά ο θείος Ερρίκος τινάχτηκε όρθιος. Έρχεται κυκλώνας Έμμα! φώναξε στη
γυναίκα του… Μετά έγινε κάτι πολύ παράξενο. Το σπίτι πήρε δυο τρεις στροφές
και υψώθηκε στον αέρα!».

Θυμάμαι όταν παιδί ακόμα πρωτοδιάβαζα τον «Μάγο του Οζ», δεν είχα δυσκολευτεί
καθόλου να δεχθώ και τα ρουμπινένια παπούτσια και το φοβητσιάρικο λιοντάρι και
τα καμώματα της μάγισσας και τα τόσα άλλα απίθανα και θαυμαστά που συνέβαιναν
στην ιστορία του Frank Baum. Εκτός από ένα. Το μόνο που με είχε προβληματίσει,
αυτό το μόνο που δεν μπορούσα με κανέναν τρόπο να χωνέψω, το μόνο που ήταν
αδύνατον να χωρέσει το μυαλό μου ήταν το ξεκίνημα της ιστορίας, το οποίο μου
φαινόταν ελάχιστα πειστικό.

Το παραμύθι αρχίζει με έναν κυκλώνα, ο οποίος παίρνει το σπίτι της
ηρωίδας και το ταξιδεύει σε έναν άλλο τόπο. Πώς είναι δυνατόν – αναρωτιόμουν –
ένας κυκλώνας να μεταφέρει ολόκληρο σπίτι και μάλιστα σε τόσο μεγάλην
απόσταση. Ο άνεμος είναι κάτι που παίρνει φθινοπωριάτικα φύλλα, όχι σπίτια. Τα
σπίτια έχουν γερά θεμέλια και δεν είναι δυνατόν ένας άνεμος, όσο ισχυρός και
να είναι, να τα μετατοπίσει. Να τα ταρακουνήσει λίγο, ίσως, αυτό θα το
δεχόμουν. Το να τα πάει όμως σε κάποια άλλη χώρα, μου φαινόταν ένα μάλλον
τραβηγμένο εύρημα.

H ανάμνηση αυτή από τα παιδικά μου χρόνια ήρθε στο μυαλό μου ενώ διάβαζα στον
«Independent» ένα άρθρο της Camille Paglia, η οποία θεωρεί ότι ο κυκλώνας στον
Κόλπου του Μεξικού δεν είναι παρά ακόμα ένα κεφάλαιο στο έπος των
καταστροφικών εκρήξεων της αμερικανικής φύσης. H καθηγήτρια του Πανεπιστημίου
της Φιλαδέλφειας υποστηρίζει ότι οι Ευρωπαίοι αδυνατούν να κατανοήσουν πως
στην Αμερική οι φυσικές καταστροφές είναι από πλευράς έντασης, έκτασης και
συνεπειών πολύ εντονότερες από τις αντίστοιχες ευρωπαϊκές και γι’ αυτόν τον
λόγο τις αντιμετωπίζουν συχνά με μια κάποια συγκαταβατική διάθεση.

H ίδια στο τελευταίο της βιβλίο, «Break Blow Burn», στο οποίο παρουσιάζει
σαράντα τρία από τα καλύτερα ποιήματα όλων των εποχών, περιλαμβάνει ένα
συγκλονιστικό ποίημα του Norman Russel, «The Tornado», στο οποίο ο ποιητής
περιγράφει το τρομακτικό μεγαλείο ενός αναπάντεχου ανεμοστρόβιλου που αρπάζει
και αφανίζει το σπίτι μιας οικογένειας.

Τα παιδιά της Αμερικής συνεπώς δεν θα τα είχε προβληματίσει και τόσο πολύ η
περιγραφή ενός ανέμου που σηκώνει ένα σπίτι και το ταξιδεύει σε κάποια μακρινή
χώρα. Και σίγουρα θα ήξεραν τι ακριβώς ήταν εκείνο το ακατάληπτο για μένα
«κελάρι του κυκλώνα», ένα καταφύγιο κατασκευασμένο ειδικά για τέτοιες
περιπτώσεις. Τώρα που το έψαξα, βρήκα ότι το Διαδίκτυο βρίθει διαφημίσεων για
τέτοια προστατευτικά κελάρια (cylon cellars ή storm shelters).

H αμερικανική ιστορία, σύμφωνα με την Paglia, από την εποχή των
απεγνωσμένων προσπαθειών των πουριτανών του Mayfower να επιβιώσουν στον
χιονοστρόβιλο του 1888 που έθαψε κάτω από πέντε πόδια χιονιού διακόσια πλοία
και στην πλημμύρα του 1609, στο Galveston του Τέξας, η οποία αφάνισε 6.000
άτομα, χαρακτηρίζεται από παρόμοια περιστατικά της απελπισμένης μάχης του
ανθρώπου με ακραία φαινόμενα. Πιστεύει ακόμα ότι η αντιμετώπιση των ασύλληπτης
έκτασης φυσικών καταστροφών έχει παίξει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση του
αμερικανικού χαρακτήρα και ότι, παρά τον αυξανόμενο χριστιανικό
φονταμενταλισμο, η πολιτική κατάσταση στην Αμερική δοκιμάζεται διαρκώς και
επηρεάζεται καθοριστικά από το παγανιστικό χάος της άτεγκτης φύσης.

Το παραμύθι αποδεικνύεται σωστό

Να που είχα άδικο λοιπόν! Να που η δυσπιστία μου ήταν αδικαιολόγητη! Να που το
παραμύθι αποδεικνύεται ακόμα μία φορά σωστό. Τα σπίτια τα παίρνει ο αέρας. Τα
παίρνει και το κύμα. Το είδα πια με τα ίδια μου τα μάτια. Και τα παιδιά τα
σκορπίζει σε άλλους τόπους, σ’ άλλα μέρη… Κι αυτά είναι τα τυχερά. Γιατί
ποιος ξέρει πόσα εκατοντάδες παιδιά στη Λουϊζιάνα, στον Μισισιπή, στην
Αλαμπάμα δεν βρίσκονται πια σ’ αυτόν τον κόσμο… Είθε αυτά τα παιδιά που τα
πήρε για πάντα ο άνεμος να ξυπνήσουν, όπως η μικρή Ντόροθυ, έκπληκτα το
επόμενο πρωί σε μια όμορφη και μαγική, σε μια υπέροχη παραμυθένια χώρα. Είθε…