«Πεδίο βολής» Kόδρα

Έργο της Δ. Γιαννακάκου-Ραζέλου, από την έκθεση Rooms to Let στο «Πεδίο Δράσης Κόδρα»

Δεν είναι μικρή και η φετινή καλοκαιρινή σοδειά εικαστικών εκδηλώσεων, που
συνεχίζονται ακμαίες και τον Σεπτέμβριο. «Κίονες και Πεσσοί» στους Δελφούς,
αναδρομική του Γ. Μόραλη στη Σύρο, αφιέρωμα στον Νικηφόρο Λύτρα και ομαδική
προς τιμήν του Γ. Χαλεπά στην Τήνο, «Βρετανική τέχνη του 1960» και ελληνικός
ρεαλισμός-ακαδημαϊσμός στην Άνδρο. Σχεδόν διστακτικά, λοιπόν, «ανηφορίσαμε»
για τη Βόρεια Ελλάδα, την οποία συνήθως δεν υπολογίζουμε στα καλοκαιρινά
καλλιτεχνικά ενδιαφέροντα, ενώ η Θεσσαλονίκη τις ημέρες της ΔΕΘ έχει μια
σχετικά καλή παράδοση, άλλωστε και η Χαλκιδική, η Θάσος, η Σαμοθράκη και η
Ξάνθη.

Αφορμή στάθηκε η έκθεση ΡroΤάσεις, την οποία επιμελήθηκαν δύο νεώτεροι
τεχνοκριτικοί, ο Αυγουστίνος Ζενάκος και η Ξένια Καλπακτσόγλου, επιλέγοντας
εύστοχα πειραματικούς εικαστικούς καλλιτέχνες που βρίσκονται – πράγματι – σε
τροχιά μείζονος καταξίωσης, ανάμεσά τους οι K. Βελώνης, Γ. Θεοδωρόπουλος, Γ.
Σαγρή, Δ. Φουτρής.

Το ευρύτερο καλλιτεχνικό κέρδος, ωστόσο, δεν προέκυψε μόνο από την αφορμή
αυτή, αλλά και από όσα άλλα είδαμε. Ας τα πάρουμε με τη σειρά:

H Καλαμαριά εδώ και δεκαετίες είναι μία καλοδομημένη συνοικία, όχι η
λαϊκή γειτονιά προσφύγων που θυμούνται οι παλαιότεροι. Στα όριά της
περιλαμβάνεται και το εγκαταλελειμμένο Στρατόπεδο Κόδρα. Στους χώρους του,
λοιπόν, ο Δήμος και η ομάδα ArtBox οργανώνουν Συναντήσεις Σύγχρονης Τέχνης τα
πέντε τελευταία χρόνια, με εκθέτες τούς μόλις αποφοιτούντες εικαστικούς
καλλιτέχνες της ΑΣΚΤ Θεσσαλονίκης. Φέτος, προστέθηκαν και ομότεχνοι νεοσσοί
της ΑΣΚΤ Αθηνών, πέντε από άλλες χώρες, συμπόσιο τεχνοκριτικών κ.ά.

Το θεσσαλονικιώτικο επικοινωνιακό κλίμα μεταδίδεται αμέσως στον επισκέπτη. Δεν
είναι κάτι ρουτινιάρικο, όπως συχνά γίνεται από δήμους που κάνουν φεστιβάλ
ταιριαστά με τις προβλέψεις κοινοτικών χρηματοδοτήσεων. Ούτε σνομπ – από
κομπλεξισμό προς το διεθνές στυλ – όπως συχνά στην Αθήνα. Εδώ μοιάζει ότι
κάποιοι νοιάζονται και ξαναδίνουν στη σύγχρονη τέχνη τη φρεσκάδα και τη
γοητεία που συχνά χάνει.

Περπατήσαμε στο πρώην Διοικητήριο και είδαμε 55 έργα, όλων των στυλ, με
όλα τα διαθέσιμα επί της γης υλικά. Ξεναγός, η ιστορικός της Τέχνης Μαρία
Κενανίδου, στην οποία η εκδήλωση πρέπει να οφείλει πολλά, αφού με ενθουσιασμό
κι ευστοχία μάς μετέδωσε όχι απλώς τα περιγραφικά στοιχεία των εκθεμάτων, αλλά
και τα πιο ερμηνευτικά κι εσωτερικά.

«Γιατί μας άρεσαν σχεδόν όλα;» αναρωτηθήκαμε. Βλέποντας ανάλογα έργα στην
Αθήνα έχουμε συχνά μια αίσθηση «κατεψυγμένης» και όχι πηγαίας νεανικής
φρεσκάδας, και πιεστικών δημοσίων σχέσεων: «Μα δεν είναι ωραίο, δεν είναι
ωραίο;» σου ζητούν πιεστικά να συμφωνήσεις. Εδώ ο επισκέπτης έχει επιλογή να
πει όχι, αλλά εμείς είπαμε ναι, ιδιαίτερα στα έργα των N. Ασλανίδη, Δ.
Γιαννακάκου-Ραζέλου, Γ. Γκρέκα, P. Κασάπη, X. Πάλα, Ξ. Κωστορρίζου, Σ.
Λαμπούδη, Γ. Μπεκιάρη, Γ. Παπαλεξάνδρου, A. Πάτσαλου, Π. Φαμέλη κ.ά.

Την επόμενη ημέρα παρακολουθήσαμε στο πάντοτε δραστήριο Μακεδονικό Μουσείο
Σύγχρονης Τέχνης μία περφόρμανς που ζητούσε από το κοινό ν’ αγκαλιαστεί ο ένας
με τον άλλο. Ήταν μια ειδική εκδήλωση, στο πλαίσιο μιας άλλης έκθεσης με θέμα
τη Χειρονομία. Είδαμε πολλά βίντεο, ξεχωρίσαμε τους Γ. Χοντρό – M. Κατσιάνη
και M. Παπαδημητρίου.

Είναι πολύ δύσκολο να εμπιστευθεί κανείς την πειραματική τέχνη. Άλλο πράγμα
είναι να βλέπεις μια όμορφη και πρωτότυπη ιδέα, κι άλλο να πεισθείς ότι πίσω
της κρύβεται μια προσωπικότητα με μόνιμα και όχι τυχάρπαστα γνωρίσματα, με
πίστη κι επιμονή σε όραμα.

Πώς θα ζήσουν όλοι αυτοί οι νέοι καλλιτέχνες; Και πώς θα δράσουν
επαγγελματικά; Με τα κοινοτικά προγράμματα ανταλλαγών και με τον επικείμενο
διορισμό τους ως καθηγητών καλλιτεχνικών μαθημάτων δεν καθιερώνεται το
καλλιτεχνικό έργο τους – αυτό απαιτεί ευδιάκριτα (branding) σταθερά
γνωρίσματα, τακτικές εμφανίσεις, κυνηγητό δημοσιότητας, αγοραστές.

Δεν φθάνει λοιπόν η έκθεση, σύντομα θα πρέπει να βρούμε το πώς αυτά τα ορεξάτα
έργα θα συναντηθούν με το γούστο του μεγάλου κοινού, όχι απλώς ως αξιοπερίεργη
καλλιτεχνική τρέλα, αλλά και ως καθημερινή συντροφιά στο σπίτι ή στο γραφείο.
«Καινοτομία δεν είναι η καινούργια φόρμα, αλλά ο εντοπισμός της χρησιμότητάς
της» επιμένει ο Π. Ντράκερ, ο ιδρυτής τού μάρκετινγκ.

Με όλες αυτές τις γενικότερες επιφυλάξεις, το Πεδίο Δράσης Κόδρα μού άφησε μια
φρεσκάδα, μια νέα ελπίδα.

INFO

«Πεδίο Δράσης Κόδρα», εκθέσεις: RoomsToLet, 55 αποφοίτων ΑΣΚΤ, ΡroTάσεις,
Transit, Βιντεοτέχνη. Πρώην Στρατόπεδο Κόδρα, Καλαμαριά Θεσσαλονίκης, μέχρι 18
Σεπτεμβρίου.

«H Χειρονομία», βιντεο-εγκαταστάσεις και περφόρμανς, με διεθνείς συμμετοχές,
Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (ΔΕΘ), μέχρι 26 Σεπτεμβρίου.