Ο Προμηθέας στο σούπερ μάρκετ…

H αλματώδης και συχνά ανεξέλεγκτη ανάπτυξη της τεχνολογίας: ευλογία ή
κατάρα… ή τίποτε από τα δύο. Με στοχαστικά άρθρα που ωστόσο δεν τους λείπουν
τα στοιχεία, το περιοδικό απλώνει τον προβληματισμό δίχως φανατισμούς και
δίχως άκαμπτες τοποθετήσεις. Αντίθετα, θα έλεγα ότι υπάρχει μια αγωνία μπροστά
στον ήδη ορατό αλλά και τον «άγνωστο» κόσμο της τεχνολογίας. Είναι αδύνατον σ’
αυτόν τον χώρο να ξεδιπλωθεί όλο το φάσμα των προβληματισμών. Αρκούμαι σε
φράσεις-δολώματα με την ελπίδα ότι κάποιοι θα προστρέξουν.

– Δημήτρης Μακρής: «Οι τρόποι με τους οποίους η πληροφορική ως τεχνολογική
εξέλιξη διαμορφώνει τους χώρους του ανθρώπου είναι σαγηνευτικοί για τους
μελετητές. Όμως, αυτό καθαυτό το γεγονός δεν παύει να ρίχνει μια βαριά σκιά
πάνω σε ό,τι συνιστά την ανθρώπινη δημιουργικότητα. Πολλές φορές, αυτοί οι
σαγηνευτικοί τρόποι περιορίζονται στην παραγωγή παράδοξων μορφών κτιρίων, που
απλώς προκαλούν την προσοχή».

– Έρη Κασίμη: «… H σύγχρονη τέχνη, όλο και περισσότερο υποτασσόμενη στην
τεχνολογία, έχει χάσει πια την πίστη της στη διαχρονικότητά της, καταλήγοντας
άδοξα στην αισθητική τών mass media».

– Κώστας Στάθης: «… Ίσως τελικά ανακαλύψουμε ότι, στην πραγματικότητα, η
τεχνολογία δεν αποτελεί την πανάκεια για μια πιο εύκολη και επιβαλλόμενη ζωή,
αλλά περισσότερο ένα εργαλείο κατανόησης του ανθρώπινου νου και των ειδών
πολιτισμού που αυτός είναι ικανός να παράγει μέσα από την κοινωνική
συνύπαρξη».

– Γιώργος Ζαρκαδάκης (δανεικός από το άρθρο του ο τίτλος αυτού του κειμένου):

«… Όπως ένας περίπατος στο σούπερ μάρκετ μάς καθιστά ανεύθυνους από τις
επιλογές της διοίκησης του καταστήματος ως προς τα προϊόντα που βρίσκονται στα
ράφια, έτσι και οι σύγχρονοι Προμηθείς περιπλανώνται στις παγκόσμιες αγορές
εργασίας χωρίς να χρειάζεται να σκεφτούν αν τα προϊόντα της εργασίας τους θα
επιφέρουν έναν παράδεισο ή έναν εφιάλτη».

ΚΡΗΤΙΚΟ ΠΑΝΟΡΑΜΑ

Βγάλε τον ψύλλο απ’ τ’ αυτί!..

Ένας κόσμος ολόκληρος η Κρήτη και το έχουν διαπιστώσει όσοι τη γνώρισαν
«αλλιώς». Αφήνοντας δηλαδή πίσω τους τα βόρεια στραπατσαρισμένα παράλια. Το
περιοδικό βοηθάει πολύ στη γνώση της «άλλης» Κρήτης, στη γνωριμία με ανθρώπους
ταπεινούς και ταμένους. Μας σεργιανίζει σε μέρη με σπάνια φυτά, στις μαγικές
μαδάρες, σε γωνιές φορτωμένες με μύθους και ιστορία.

Σ’ αυτό το τεύχος, μεταξύ άλλων:

– Βόλτα σε ορεινούς όγκους της Δυτικής Κρήτης εκεί όπου φυτρώνει η
μαλοτήρα, ένα φαρμακευτικό φυτό που δεν βρίσκεται πουθενά αλλού στον
κόσμο. Μια πόα με χνουδωτά φύλλα και υπέροχα κίτρινα άνθη, που απειλείται με
αφανισμό (ανεξέλεγκτη βόσκηση, υπερεκμετάλλευση). Παράλληλα περιγράφονται οι
προσπάθειες επιστημόνων να την καλλιεργήσουν με βιολογικό τρόπο στο οροπέδιο
του Ομαλού.

– H προϊσταμένη του Ιστορικού Αρχείου Κρήτης Ζαχαρένια Σημανδηράκη δημοσιεύει
απολαυστικό κείμενο, στηριγμένο στο έργο του σπουδαίου λαογράφου Παύλου
Βλαστού, για τους εξορκισμούς και τις γητειές στην Κρήτη του 18ου αιώνα. Για
πάμπολλα δυσάρεστα περιστατικά της καθημερινότητας, αλλά και για πολλά
προσδοκώμενα μια ευχή ή μια γοητεία: Για να βγει ψύλλος που μπήκε σε αυτί, για
να μην κλαίει το βρέφος, αλλά και για να του φύγει η πρώτη ψείρα, για την
ερωτική προσέλκυση, για την ηλίαση, για τη γάγγραινα, για ό,τι βάλει ο νους
σας…

– Θρύλος: Οι γνωστοί Δροσουλίτες των Σφακιών παρουσιάζονται κάθε Μάη. Στο
χωριό Κοντό Κυνήγι όμως (10 χιλιόμετρα από την Παλαιόχωρα) τα Σαϊτούρια (από
τον ήχο φσσστ του βέλους) κυκλοφορούν ολοχρονίς κάθε νύχτα και τα πνεύματα δεν
λένε ν’ αφήσουν το μίσος να καταλαγιάσει εδώ και δυόμισι χιλιάδες χρόνια, όταν
στην περιοχή έγιναν συνεχείς φονικές μάχες… «Έτσι αν βρεθείς εδώ θ’ ακούσεις
στο σκοτάδι να σφυρίζουν οι σαΐτες…».

ΑΝΘΟΛΟΓΗΣΗ. * Μια χειρονομία γνωριμίας με την ελληνική πεζογραφία
(κυρίως) και ποίηση στο κοινό των ΗΠΑ είναι η αγγλόφωνη έκδοση Mondo Greco
που επιμελείται ο Ντίνος Σιώτης. Σ’ αυτό το (12ο) τεύχος ανθολογούνται
μεταξύ άλλων ο Θανάσης Βαλτινός, η Ιωάννα Καρυστιάνη, ο Μισέλ Φάις, η Μαρία
Ευσταθιάδη, η Αμάντα Μιχαλοπούλου, ο Αχιλλέας Κυριακίδης, ο Νίκος – Αλέξης
Ασλάνογλου. Φροντισμένη έκδοση, με επιλεγμένες φωτογραφίες της καθημερινής
ζωής στην Ελλάδα και φωτογραφικά ιστορικά ντοκουμέντα που «εισάγουν» ορισμένα
κείμενα. Μια παρατήρηση: Όταν δημοσιεύονται αποσπάσματα από πεζά (π.χ.
μυθιστορήματα) θα πρέπει να εισάγονται με επεξηγηματικό κείμενο για το όλο
έργο, όπως σωστά εισάγεται το απόσπασμα από τον «Αντρέα Κορδοπάτη» του
Βαλτινού, αλλ’ όχι π.χ. ο «Άγιος της μοναξιάς» τής Καρυστιάνη.

ΣΠΙΝΟΖΑ. * Στη φιλοσοφία τού Σπινόζα είναι αφιερωμένο το νέο τεύχος της
«Ουτοπίας» του Ευτύχη Μπιτσάκη. H παρουσίαση του έργου ενός φιλοσόφου
που έζησε πριν από τέσσερις αιώνες είναι επιλογή «σύμφωνη με τη γενικότερη
προσπάθεια της “Ουτοπίας” να ανοίξει τη συζήτηση για το έργο φιλοσόφων και
καλλιτεχνών που διώχτηκαν για τις ιδέες τους και που το έργο τους συχνά έχει
αγνοηθεί ακόμα και από τις προοδευτικές δυνάμεις της εποχής μας». Οι
προσεγγίσεις στη φιλοσοφία του Σπινόζα: Το πρόβλημα της υπόστασης (Δ.
Πατέλης), το πρόβλημα της ελευθερίας (A. Μπαγιόνας), η σχέση του Σπινόζα με
τον Χέγκελ (J. D’ Hondt), η σχέση της φιλοσοφίας του Σπινόζα με το πρόβλημα
του κράτους και της επανάστασης (A. Χρύσης), η πολιτική φιλοσοφία (Γ.
Μανιάτης), καθώς και η επίδραση του Σπινόζα στην ανάπτυξη της σοβιετικής
Σχολής της ψυχολογίας (M. Δαφέρμος). Ο E. Μπιτσάκης θέτει το ερώτημα κατά
πόσον ο πανθεϊσμός τού Σπινόζα είναι δυνάμει υλιστικός ή περιέχει το σπέρμα
μιας ιδεαλιστικής κατεύθυνσης.

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

«HIGHLIGHTS»: Σόλωνος 140, Αθήνα 106 77, τηλ. 210-3821.222.

«ΚΡΗΤΙΚΟ ΠΑΝΟΡΑΜΑ»: Πανεπιστημίου 46, Αθήνα 106 78, τηλ. 210-3300.090.

«MONDO GRECO»: 565 Walnut Street, Lyunfield, Μ.Α. 01940. e-mail: mondogreco@mondogreco.com

«ΟΥΤΟΠΙΑ»: Μαυρομιχάλη 52, Αθήνα 106 80, τηλ. 210-3607.742.