Eπιστροφή στα… χρυσά

Όπισθεν για δύο λόγους. Πρώτος οι σινεφίλ. Τουλάχιστον όσοι δεν
ξημεροβραδιάζονται μπροστά στους Ολυμπιακούς. Δεύτερος οι τουρίστες. Όσοι
ελάχιστοι προσήλθαν και όσοι απ’ αυτούς τους ελάχιστους πήραν χαμπάρι πως εν
Αθήναις κυκλοφορεί ακόμα στις οθόνες η αθάνατη Μελίνα. Πάμε παρακάτω.

«H έβδομη σφραγίδα» είναι η πρώτη μεγάλη στιγμή απογείωσης του Ίνγκμαρ
Μπέργκμαν. Σε μια εποχή που οι ελπίδες και οι ουτοπίες για έναν καλύτερο κόσμο
μεσουρανούσαν, ο εσωστρεφής, εγωκεντρικός και «θεατρικός» Σουηδός φέρνει στο
προσκήνιο τον μεγαλύτερο εφιάλτη όλων των θνητών. Τον Χάρο! Τι τον παρακίνησε;
Οι περισσότεροι αναλυτές καταλήγουν πως πρόκειται για έναν φιλοσοφικό στοχασμό
γύρω από την ύπαρξη του Θεού. Λάθος. Μέγιστο λάθος. Κάθε «εσωτερική»
αναζήτηση, σε κάθε ταινία του, προκαλείται από συγκεκριμένες κοινωνικές
αιτίες.

Ένας ιππότης επιστρέφει ηττημένος από τις σταυροφορίες και βαδίζει μόνος στην
έρημη, ευρωπαϊκή ενδοχώρα. Μεσαίωνας, επιδημίες, θάνατος. H σημειολογία της
εισαγωγής μοιάζει προφητεία. Ο «εξωτερικός» κόσμος, η αντικειμενική
πραγματικότητα είναι κρανίου τόπος. Καμιά σταυροφορία δεν πρόκειται να φέρουν
την αθανασία στην ευρωπαϊκή, δυτική, ματαιοδοξία. Ο θάνατος καραδοκεί. H
συνέχεια είναι ακόμα πιο μαύρη. Ο… Χάρος είναι η μοναδική παρέα του ιππότη.
Ο «εσωτερικός κόσμος», η υποκειμενική «αλήθεια» μας καθορίζεται από τη μοιραία
παρουσία του θανάτου. Πάει τέλειωσε. Έξω… σκοτώνουμε. Μέσα… σκοτωνόμαστε.
H εξωτερική φθορά πολλαπλασιάζει την παρουσία της εσωτερικής. Συγκοινωνούντα
δοχεία. H πεισιθάνατη οπτική του Μπέργκμαν δεν είναι προσωπική, αλλά
συλλογική. Έχει σημασία αυτό. Πάμε πιο μέσα.

«H έβδομη σφραγίδα». Ο θάνατος εγκατέστησε τον Μπέργκμαν στον θρόνο της παγκόσμιας κινηματογραφίας!

Ο Χάρος χτυπάει την πόρτα να πάρει τον ιππότη. Εκείνος ζητάει χρόνο και
του προτείνει να παίξουν μια παρτίδα σκάκι. Μοιάζει με μαύρο χιούμορ, αλλά αν
το καλοεξετάσεις είναι τόσο κυνικό όσο και ο τετράγωνος, δυτικός,
ορθολογισμός. H απόσταση που χωρίζει τη ζωή από τον θάνατο είναι μια παρτίδα
σκάκι. Ο άνθρωπος μετακινεί τα πιόνια, αλλά κι εκείνος «μετακινείται» σαν
πιόνι από ανεξέλεγκτες, ανώτερες, ακατανίκητες δυνάμεις! Παίζει αλλά στην
πραγματικότητα… τον παίζουν. Εδώ η μαύρη φάρσα του Μπέργκμαν συναντάει το
παράλογο του Μπέκετ και του Ιονέσκο. Όμως ο Σουηδός πάει ένα βήμα πιο πέρα.
Ποια είναι εκείνη, η απόλυτη εξουσία που έχει το θράσος να παίζει σκάκι με
ζωντανούς;

Αυτό το ερώτημα, που μπαινοβγαίνει στα στόματα των πρωταγωνιστών της
«Έβδομης σφραγίδας», αφορά στον Θεό. Υπάρχει ή δεν υπάρχει; Ο Μπέργκμαν
σηκώνει τα χέρια ψηλά. H βεβαιότητά του επεκτείνεται μέχρι εκεί που βλέπει,
παρατηρεί, αισθάνεται. Υποκλίνομαι!

Όταν ο Όμηρος συνάντησε τη Μελίνα

Ακούγεται απίστευτο, αλλά είναι πέρα ώς πέρα αληθινό. Το 1960 ένας αθώος
Αμερικανός τουρίστας, περιπλανώμενος στο λιμάνι του Πειραιά, πέφτει χάμω από
έρωτα για μια πόρνη με χρυσή καρδιά. Κάθε μέρα – του λέει εκείνη – έχω
δουλειά. Κάθε μέρα, αλλά Never on Sunday!

Κάπως έτσι ο Homer (Ζυλ Ντασσέν) ερωτεύτηκε τη Μελίνα και την Ελλάδα. M’ αυτή
τη σειρά! Το πιο απίστευτο είναι η συνέχεια της ιστορίας. Το φιλμ κόστισε
λιγότερο από 200.000 δολάρια, όσα δεν κόστιζαν εκείνη την εποχή δύο τουαλέτες
της Λιζ Τέηλορ για την «Κλεοπάτρα». Διακόσια ψωροχιλιάρικα, τα οποία άρχισαν
να επιστρέφονται σε ρυθμούς ελληνικού Χρηματιστηρίου του 1999. Τόνοι από
δολάρια, δημοσιότητα, φωτογραφίες, χορούς και κοσμικές συγκεντρώσεις. Τόνοι
και τα βραβεία. Πέντε υποψηφιότητες, ένα Οσκαρ. Δηλαδή σκηνοθεσίας – σεναρίου
για τον Ντασσέν, ερμηνείας για τη Μελίνα, κοστουμιών για τη Βαχλιώτη και Όσκαρ
τραγουδιού στον Μάνο Χατζιδάκι. Και ένα και δύο και τρία και τέσσερα παιδιά.

«Never on Sunday». Μελίνα για πάντα

Σαράντα χρόνια μετά (και άλλα τόσα από τη θρυλική εμφάνιση της Μελίνας στις
Κάννες, από τις οποίες έφυγε με το βραβείο γυναικείου ρόλου, εξ ημισείας με
την Ζαν Μορό) έμειναν πολλά. Χρυσό μετάλλιο για το ακατανίκητο μπρίο της
Μελίνας, το οποίο ουδεμία μέχρι στιγμής κατάφερε να καταρρίψει. Χρυσό μετάλλιο
στην τάχαμου… αθωότητα του Homer Ντασσέν, που πανούργα συλλαμβάνει τη
σχιζοφρένεια του Νεοέλληνα, δηλαδή ταυτοχρόνως στην Αμαρτία και τον… Θεό.
Και Χρυσό στη μουσική του Μάνου. Στο άκουσμά της οι τουρίστες ανά την υφήλιο
ανακράζουν: Greece, Greece!

Με φυσικά άσπρα μαλλιά

Μόνο για ασπρομάλληδες αλλά και για ελάχιστους φανατικούς ξεθωριασμένων
φωτογραφικών ενσταντανέ. «H γέφυρα της αμαρτίας», ένα από τα πιο μελιστάλαχτα
δράματα όλων των αγγλοσαξονικών εποχών, ηλικίας 64 ετών. Παρακαλώ, γιαγιάδες,
μην κλαίτε!

Μετά το «Gone with the wind» (Όσα παίρνει ο άνεμος) και με δεδομένη την
αστραφτερή κυριαρχία της πιο αριστοκρατικής, της πιο κρύας και τόσο θερμής
Βρετανίδας εκείνης της εποχής με το όνομα Βίβιαν Λι, το Χόλιγουντ αποφασίζει
για δεύτερη φορά να ποντάρει στο όνομά της, επενδύοντας εκ του ασφαλούς σε μια
ρομαντική… αμαρτία που της ταίριαζε γάντι. Όπου με παρτενέρ τον Ρόμπερτ
Τέιλορ υποδύεται μια δύστυχη, ερωτευμένη μπαλαρίνα. H μοίρα το ήθελε να
συναντήσει τον άντρα της ζωής της. Όπως η μοίρα, ο πόλεμος και η κακούργα
κοινωνία το θέλησαν να τη στείλουν στην αμαρτία. Μέσα στην απόγνωσή της, όταν
μαθαίνει πως ο καλός της σκοτώθηκε στη μάχη, αρχίζει να αλλάζει άντρες και
κρεβάτια σαν τα πουκάμισα. Εκείνος επιστρέφει, την ξαναβρίσκει, αλλά η κατάρα
επιμένει. Το σκάνδαλο ξεσπάει και το στίγμα ροκανίζει τον έρωτά τους! Ο Μέρβιν
Λιρόι κάνει ό,τι μπορεί για να φτιάξει ατμόσφαιρα που να αναδεικνύει τα
πλεονεκτήματα της Βίβιαν Λι. Όλη η ταινία είναι πάνω της. Ατού και δόλωμα για
τα ταμεία είναι η κυρία «Όσα παίρνει ο άνεμος», αφού εκείνη την εποχή το
φλογερό της ειδύλλιο με τον Λόρενς Ολίβιε έσκιζε στις κοσμικές στήλες. Το
γεγονός πως ο Ρόμπερτ Τέιλορ, με την αθεράπευτη αμερικανική προφορά του, είναι
ο παρτενέρ της έριξε περισσότερο λάδι στη φωτιά.

Μεταλλαγμένο

Ισπανικά το λένε «El Otro de la Cama», ελληνικά «H άλλη πλευρά του κρεβατιού»
και επί της ουσίας… μάπα το καρπούζι! Το γυναικάκι του φίλου ξενοκοιμάται με
τον… φίλο και στη συνέχεια η σύζυγος του φίλου αρχίζει να αλληθωρίζει προς
τον φίλο. Χιαστί. Σιγά την τόλμη και την πρωτοτυπία.