O Σάτυρος Mιστόκλης

Μια μέρα των ημερών, μετά την εποχή των περασμένων μεγαλείων, δηλαδή στα
χρόνια με τα πολλά μηδενικά, εμφανίστηκε στο άνοιγμα της σπηλιάς του λήσταρχου
Νταβέλη στην Πεντέλη, ένας σάτυρος, αρχαίος. Εμφανίστηκε πλήρης, με δασύτριχη
κοιλιά και μπούτια, πόδια με οπλές, κατσαρό μαλλί και κερατάκια στο κούτελο,
μυτερά αφτιά και μούσι και μάτια πονηρά. Στο χέρι εκρατούσεν έναν αυλό. Ευρέθη
για άλλη μια φορά ξαφνικά σ’ εκείνο το μέρος όταν, πριν μια στιγμή μόνον,
σαχλαμάριζε παίζοντας το σουραύλι του χορεύοντας και κυνηγώντας πεντέξι νύμφες
σ’ ένα ξέφωτο δάσους στα ριζά της Οίτης.

Δεν είχεν καμίαν ιδέα, όσο και αν ετζάκιζε την κεφαλήν του, για το πώς και
γιατί κάθε λίγο και λιγάκι κάποιος θεός θεωρούσε καλό να τον αρπάζει
απροειδοποίητα απ’ όπου κι αν βρισκόνταν, στα δάση και στους λόγγους, και να
τον παρατάει μπρος στη σπηλιά της Πεντέλης. Ανεξιχνίασται αι βουλαί των θεών.
Τελοσπάντων. Το αληθινό του όνομα ήνταν πολύ πανάρχαιο και κρυφό κι έτσι είχε
διαλέξει για τον εαυτό του τ’ όνομα Μιστόκλης μιαν άλλη φορά, πριν κάμποσα
πολλά έτη, στην πρώτη του καταναγκαστική επίσκεψη στην, ας πούμε, μοδέρναν
εποχή, σ’ αυτήν την γη των Άλλων – που όμως είχε πολλότατα όμοια μ’ αυτά όπου
εγίγνωσκε στον δικό του κόσμο τον πανάρχαιον ελληνικόν.

Εκείνην την πρώτη φορά, για να μην φαίνεται η αληθινή του φύσις, ο σάτυρος ο
πονηρός, κατηφορίζοντας νύχτα τη δασωμένη Πεντέλη, εσούφρωσεν από μια μπουγάδα
αγροικίας ένα φαρδύ ναυτικό πανταλόνι, κάτι ρούχα, καθώς κι ένα καπέλο από μια
καρέκλα. Τρυπωμένος στους θάμνους εντύθηκεν, εξούρισεν το μούσι στεγνά μ’ ένα
σπασμένο γυαλί και εκάλυψεν τα κερατάκια του με το καβουράκι. Έτσι τώρα –
δηλαδή τότε – φαινόνταν σαν ξέμπαρκος λοστρόμος κακοξουρισμένος με πανταλόνια
καμπάνα, φανελάκι ριγέ, σακάκι και καβουράκι και μεγάλη κρεμαστή μουστάκα.

H φύσις εκείνην την εποχή εκρατούσεν ακόμη γερά την κυριαρχίαν της στα πέριξ
όπως και παντού. Επορεύθηκε για την πόλη, μετεωροπολώντας μέσ’ το πρώτο χλωμό
φως της ημέρας. Οι μυρουδιές στον αέρα ολόγυρά του, απ’ τα πεύκα, τα λελούδια,
τα νερά, οι μυρουδιές απ’ το χώμα το ίδιο, του φέρνανε ζωντανές στο αίμα του
γεύσεις και μυρουδιές των δικών του καιρών στο αρχαίο παρελθόν που μόλις πριν
λίγες ώρες είχεν αφήσει παρά την βούλησίν του, για να ευρεθεί μονοζούπητος σ’
αυτήν την μελλοντικήν εποχή. Και ήνταν του μέλλοντος η εποχή αυτή γιατί από
πολύ μακριά εδιέκρινε τους άλλοτε λαμπρούς ναούς στην Ακρόπολη, που ήνταν πια
τσακισμένα ερείπια. Πέρα φωνές λαλούσανε «Έλα, πατααάτιςςς!», «Έλα, ψάριααα,
ψιλό μαριδάκι, ψάριααα!». Απ’ το ταχύ έως το γέρμα του ήλιου εβάδιζεν ο
σάτυρος-λοστρόμος μέχρις που έφτασε νύχτα στην γειτονιά την ονομαζόμενη Ψυρρή.

Εκεί έμπλεξε με όμορφες παρέες… στα ουζάδικα και στους καφενέδες… με
μάγκες κούτσαβους… μπουλασίκηδες καραμπουζουκλήδες… «Αχ-βαχ, έτος
δίσεχτον»… ατέλειωτες πρέφες και κολιτσίνες… κάμες στα ζωνάρια…
«Οπααά»… «Ίσα το κορμί σου»… σουλάτσο… και κάτω απ’ το σακάκι έχουν το
μπαγλαμαδάκι… Τότε… με τέτοιους που κόλλησε… εδιάλεξε για όνομά του…
το Μιστόκλης… Και κρυφά… έφτιαχνε μάλαμα… από σκουργιασμένα σιδερικά…
Κουβαρντάς στις παρέες… Θηλυκά… όλο ζωντάνια… η Μαρία χήρα Μήρα… μάτια
τσαχπίνικα… la vie en rose… Νινέτα, Νανίνα, Νινόν και Νανά… Της Πλάκας
οι ανηφοριές… Δελαπατρίδης… καθαρευουσιάνοι πρωτευουσιάνοι…
κρασοκατάνυξη… καντάδες… Του καλάρεσε… δεν ήνταν κι άσχημα… «Μάγκες,
την Ελλάδα και τα μάτια σας»… έλεγεν στους μάγκες… ο Μιστόκλης.

Πέρασε ένα εξάμηνο. Την ώρα που περνούσε τ’ οργανάκι τον ξανατράβηξε στους
πανάρχαιους λειμώνες ο κάποιος θεός. Εχτός μπας κι ήνταν ο Σατανομπαμπούλας, ο
Ξαποδώς, ο ανελέητος εχθρός των σατύρων.

Την επόμενη φορά όπου τον άρπαξεν αυτός ο άρπαγας θεός και τον απόθεσεν ομπρός
στο σπήλαιο του Νταβέλη, εγνώριζε πλέον τα κατατόπια, πλην όμως αλλιώτικα
εμύριζεν η φύσις τριγύρω του και τ’ αφτιά του επιάναν ήχους νεόφερτους. Και τα
ομμάτια του θωρούσαν στράτες όπου τρέχανε κάτι άρματα μεταλλικά, από μόνα
τους, δίχως ίππους. Πάλι όμως βρήκε και μασκαρεύτηκε ο Μιστόκλης ο σάτυρος.
Τώρα και με γραβάτα να φτάνει μέχρι τα κουμπιά πανταλονιού καμπάνα που τ’
άφησε ξεκούμπωτο ανοιχτό – για να τραβάει το βλέμμα και τον πόθο των θηλέων –
και επανωφόρι τρενσκότ, εκίνησεν εκ νέου Αθήνεσιν.

Έφτασε η νύχτα… δρόμοι και οικοδομήματα… πανύψηλα… με δεκάδες κατοικίες
εντός τους… Όλα… είχαν λάμψει παντού… μ’ ένα φως… χωρίς φωτιά…
Κατάφωτο υπαίθριο θέατρο… Γκρην Παρκ… ένας ακροβάτης Pavejnolus
Clardeluna… αρτίστας ισορροπιστής… Μετά… το Άστρο της Ανατολής…
στριφογυρίζοντας λάγνα… την κοιλιά της… τραγουδώντας… «ον ντανς αβέκ
Μπαμπίς Μαυροματίς»… Μια ξέμυαλη μικρή… μια Κλειώ… μουσουμού… τον
ετράβηξεν η πεταχτούλα… στο ταβερνείον Ο Υπόγειος Παράδεισος… Σαρακοστιανά
πατσαδάκια… λαδορίγανη… κάμποσες μισές ρετσίνα… Μετά στου Φιλοπάππου…
στα πευκάκια… με την Κλειώ κατά συρροήν… Έλαβε κι έδωκε… μεγάλην
αγαλλίασιν… με το καινούργιο φεγγάρι… Στα μονοπάτια πωλητής…
προφυλακτικών… Μπεμπέκα, Σκουφίτσα… «Έχω, έχω!»… διαλαλούσε… Άλλες
μέρες… στις κεντρικές οδούς… ελεύθεροι σαλοί… ο Μπαμπάλαρος… «Τα ούζα,
τα ούζα!»… του φώναζαν… κι αυτός έβριζεν ακατάληπτα πράματα… Και ο
Όπισθεν… ντυμένος αταίριαχτα, φανταχτερά… κουρελέ ρούχα… και
μπαστούνι… με φακό καρφωμένον απάνω… χωρίς μπαταρίες, σκουριασμένον…
Έκανε μανούβρα… περπατούσε προς τα πίσω… μουρμουρίζοντας… Με την
όπισθεν…

Εποχή μεταμόρφωσης… και μεταλλαγής… Υπήρχαν, ναι… δέντρα, πάρκα, απίδια,
κολοκύνθια, οψάρια… Κρατούσαν το γούστο… και τ’ άρωμα… Αλλά και
άνθρωποι… ψυχροπολεμιστές και σιδηροπαραπετασμικοί… H ψυχή της Φύσεως…
είχεν αρχίσει ν’ αποτραβιέται… σιγά – σιγά… σιωπηλά… ενώ απ’ την άλλη…
πίσω μεριά του πλανήτη… απ’ τους βόθρους Λας Βέγκας… και Χόλυγουντ…
απλώνεται μουλωχτά… η Νέα Θρησκεία… του θεού Χρήμα… και του προφήτη του
Ντολλάρ… με αρχιερείς, με ανθρωποθυσίες… με τα μιλιούνια φανατικών
πιστών… σκλάβων τηλεχαζών… στην από κει άκρη… του ωκεανού… Έχει
κουραστεί τώρα… H νοσταλγία… σαν να τον σιγολειώνει… Όλη μέρα παίζει
βώλους… και το βράδυ πιάνει κώλους… Εβούλετο… το δικό του τοπίο… και
τις νύμφες.

Στο τέλος, κοντά δύο έτη μετά, μπαραμπάμ – μπαραμπούμ, όποιος κι αν ήνταν που
του ‘κανε γυμνάσια, τον ξεφόρτωσε ματαξανά στα λημέρια του τ’ αρχαία. Δεν
πέρασε πολλή ώρα όμως, ίσα – ίσα που επρόφτασε να ξαπλώσει κάτω από ‘ναν
πλάτανο, ανάμεσα στις φραγκοσταφυλιές και τα δεντρολίβανα, και να παίξει δέκα
νότες στον αυλό του και ευρέθη άλλην μία φορά στην Πεντέλη. Τώρα ήνταν τα
χρόνια με τα πολλά μηδενικά. Το λεκανοπέδιον εκαλύπτετο από στρώμα νέφους του
χρώματος της ευκοιλιότητας. Φρίξον, ήλιε!

Οι μεταβολές είναι πρωτόφαντες… Πορεύεται… Φορτηγά αυτοκίνητα πάνω από
δέκα μέτρα… νταλίκες φαστρανσπόρτο… σαν δαιμονισμένες… Πάρα κάτω…
ταμπέλα «πλάι» στην γκριζοστρωμένη οδό… «Νέος Οικισμός Πετραδάκι –
Πετραδάκι»… Άλλη ταμπέλα… πιο κάτω… μερικά χιλιόμετρα…
«Τηλεφωνούπολις»… βουβουβού και παπάκια… Από διάφορες μεριές… κήπους,
δρόμους… συναυλία πετρελαιοπρίονα… Τα δέντρα, οι βράχοι, το χώμα, τα
θυμάρια… όπου υπάρχουν ακόμα… έχουν πια χάσει τη μιλιά… δεν τον
χαιρετάν… είναι μόνον όγκοι… Φτάνει αργότερα… στο κέντρο της πόλης…
σαν κυνηγημένος από κλανιές… φορώντας μια φόρμα που ‘χε βρει… Τα ρουθούνια
του αναπνέουν… άγνωστα δηλητήρια… Απ’ τις αποχετεύσεις του αμερικάνικου
όνειρου… Της διεστραμμένης τεχνολογίας… Από την… πρόοδο… Αριβάρει
πάλι… στη γειτονιά του Ψυρρή… Αχ!.. Εκεί είναι τώρα 35 φαγάδικα –
μεζεδάδικα… 25 μαγαζιά για ψώνια της μοδός… 49 μπαροκλάμπς…

Τώρα στέκεται ο Μιστόκλης… στη γωνιά ξενοδοχείου… Hotel Anonymous… Ένας
πλησιάζει… του λέει «με λένε Ζβρόλτσν»… κρατώντας στ’ αφτί του…
τηλεφωνάκι… Στο άλλο χέρι μιαν μικρήν αφίσαν… «ο γυιος μου η λεσβία…
Κάνει το νούμερό του στο Χρυσό Κλουβί»…

Στους δρόμους… μιλάει σε μια καλοντυμένη… ως νοικοκυρά, χτυπάει καρτέλα
στην οικία της… για την εργασία της… τις δουλειές του σπιτιού… Λέει ο
σύζυγος εργάζεται νυκτερινός… Ο δε είπεν… η δε είπεν… Ανέβηκαν στην
πολυκατοικία… Στο σαλόνι… η κυρ απαυτή με σοκολατάκια… «Είναι Ferrero
Rocher»… Έκαμε τη δουλειά του… στο σαλόνι… και στο κρεβάτι… πολλές
φορές… Του έλεγε «Τι έχει σημασία; Ευτυχώς τίποτε»…

H πόλις δεν κοιμάται… Καμιά πόλις… Κάτω απ’ την Ακρόπολη… το φεστιβάλ
«Κουλτουρέικα»… οι Flying Fellinis… κατευθείαν… απ’ το Λας Βέγκας… στο
εκμοδερνισμένο Θέατρο Διονύσου… Παρευρίσκεται όλη η… αφρόκρεμα… διάσημα
μοντέλα… Εκατόν είκοσι εκδότες… προτείνουν… 2.500 βιβλία… Για τις
διακοπές… Παπάκια και βουβουβού… Εβρώμησεν ο τόπος ενημέρωση… Το τέρμα
του κόσμου των Ιδεών;.. Κάποτε οργίαζεν η λαϊκή φαντασία… Μια πλατεία…
άλλοτε την εγνώριζε… με παρτέρια λουλούδια… Τώρα νεκρή… πλάκες
τσιμέντο… Ξάπλωσε εκεί σε τσιμεντένιον πάγκο… ανάσκελα… κοιτώντας
κουρελιασμένα συννεφάκια… να γδέρνουν το πρόσωπο της γεμάτης Σελήνης… Οι
άνθρωποι του κόσμου ετούτου… πώς να παίρνουν περισσότερα… και να θυμούνται
λιγότερα… Ζουν όμως, τεχνητά… στις διαφημίσεις τους… Έχει αρχίσει να
μαδάει το τρίχωμά του… Ένας σκωροφαγωμένος σπουργίτης… χοροπηδούσε… μπας
και βρει κάνα ψίχουλο… στο τσιμέντο…

Τι να σατιρίσει… ή και να σατυρίσει;.. Πάει… και το πολυτονικό…
Αισθάνεται… απ’ την άλλη μεριά του κόσμου… τ’ αφρισμένα χάχανα… του
Ντολλάρ… Τα φώτα της Απανθρώπολης… του Λας Βέγκας… μόνον αυτά φαίνονται
καθαρά… απ’ το διάστημα… Βιομηχανίες του Σκότους… χωρίς τέλος… έμποροι
ακαθαρσιών… πιστοί του απεχθούς Χρυσού Μόσχου… Μπαάλ… Ποτέ… δεν τον
κατετρόπωσε… ο Μω-σέζ… Την σφαίρα της Γης… την ετοιμάζουν… για πλανήτη
– φυλακή… Δουλεύουν τις ακαθαρσίες ασταμάτητα… χωρίς άλλο να κρύβονται…
Νέα ολοκληρωτική… θρησκεία… Βεβαίως…

«Ήπαγε οπίσω μου, Σατανομπαμπούλα», έσκουξεν ο Μιστόκλης στη μέση στην έρημη
τσιμεντωμένη πλατεία. Αισθανόταν πως δεν θ’ άντεχε και πολύ αν παρέμενε άλλο
σ’ ετούτη την φαρμακωμένη εποχή. Εδώ… είναι όλα όπως είναι.

Εστοχάστηκε τις τρεις αλήθειες όπου του ‘χαν μιλήσει τα γονικά του αμπόταν
ήνταν μικρός σάτυρος: είναι η εύκολη αλήθεια, η απλή κι είναι κι η δύσκολη, η
μπερδεμένη κι είναι κι η άγνωστη αλήθεια, η κρυφή. Και του ‘χεν ειπεί και κάτι
άλλο ένας σοφός κένταυρος στο Πήλιον, σ’ αντάλλαγμα επειδή τον είχε σφόδρα
αγαλλιάσει με τον αυλό του ένα απομεσήμερο. Του ‘χεν ειπεί κατά πώς η
πανάρχαιη Ατλαντίδα υπήρχε πάντα και ευρισκόταν στην Έξω Θάλασσα, πέρα απ’ τις
Στήλες του Ηρακλέους, αλλά ποτέ δεν θα την έβλεπεν οφθαλμός ανθρώπου. Και του
‘δωσεν να ξέρει μυστικά ονόματα Ατλάντων αρχόντων με τις εξουσίες του καθενός,
όπως τα εγνώριζεν.

Μετά τα μεσάνυχτα, εκίνησε βάδην ο σάτυρος και έφθασε στο επίνειον Πειραιά
πριν ξημερώσει. Μέχρι να ‘ρθει πάλι η νύχτα εκοιμήθη κάτω απ’ ένα απ’ τα
ξαρματωμένα παλιοκάικα σε εγκαταλειμμένο καρνάγιο που εμύριζεν ευχάριστα
κατράμι, σε μίαν άκρη όπου παλιά είχε τ’ όνομα Καρβουνιάρικα. H θάλασσα δεν
τον αλάφιαζε. Κολυμβητής ήνταν ικανός, έχοντας άπειρες φορές κολυμπήσει στις
κρουσταλλένιες λίμνες και παλέψει με τα ρεύματα στους ορμητικούς ποταμούς της
αρχαίας Ελλάδας του. Με τη νύχτα μπήκε στο νερό γυμνός, έχοντας μαζί του τον
αυλό του κλεισμένον σε μίαν πλαστικήν σακούλα κι ένα μαχαίρι κουζίνας, για να
σκοτώνει ψάρια διά να τρέφεται. Κι είπεν «γειασ’ κ’ αντίου» πίσω του.

Με άνεμον επιτήδειον, ο σάτυρος ο μέχρι τούδε ονόματι Μιστόκλης ήνταν βέβαιος
ότι, αφού διαβεί κολυμπώντας τις Στήλες του Ηρακλέους, αργότερα γνωστές ως
Τζιμπιράλτα, αργά ή γρήγορα θα εύρισκεν την Ατλαντίδα και τους Άτλαντες όπου,
αν και κρυφοί και ξεχασμένοι, δεν θα ‘χουν ποτέ χάσει το πνεύμα και τη χαρά
της ζωής για τα οποία στους μύθους είχαν τ’ όνομα. Θα εζήταγεν τότε τον Μυθέα
Πύρα, υπεύθυνο των Ισορροπιών, και την Θέρτιδα, πρώτη των Εστιών, τους
αρμόδιους Εξέχοντες του Πύργου των Σκέψεων, και, αφού τους δώσει το κρυφό του
όνομα, θα τους μίλαγε λόγους ίνα αναλάβουν τον αγώνα να παταχθούν οι
εξαπλούμενες δυνάμεις του θεού Χρήμα και του προφήτη αυτού Ντολλάρ.

Μάλιστα, ίσως γι’ αυτό τον τυράννησε τόσες φορές ο κάποιος Έλληνας θεός.