Κατά τη διάρκεια της οκταετούς προεδρίας του άλλαξε τον κόσμο. Σε αυτό
συμφωνούν εχθροί και φίλοι του πρώην Αμερικανού προέδρου, Ρόναλντ Ρήγκαν, ο
οποίος έφυγε χθές, σε ηλικία 93 ετών, ύστερα από δεκάχρονη μάχη με τη νόσο Αλτσχάιμερ.
|
Ο Ρόναλντ Ρήγκαν και ο Μιχαήλ Γκορμπατσώφ δίνουν τα χέρια το 1990, ένα χρόνο πριν από την οριστική διάλυση της ΕΣΣΔ
|
Με το δόγμα του «ειρήνη μέσω της στρατιωτικής ισχύος», ο Ρήγκαν υπήρξε
καταλυτικός για τον τερματισμό του Ψυχρού Πολέμου και την πτώση της
«Αυτοκρατορίας του Κακού», όπως αποκαλούσε τα κομμουνιστικά καθεστώτα της
Σοβιετικής Ένωσης και του Ανατολικού μπλοκ. Με τον φρενήρη αγώνα εξοπλισμών
στον οποίο είχε αποδυθεί, εκτόξευσε την στρατιωτική ισχύ των ΗΠΑ και
ισχυροποίησε την παντοδυναμία τους. Μείωσε τους φόρους και έδωσε ώθηση στις
αμερικανικές επιχειρήσεις. Και, εξαιτίας των βαθιά συντηρητικών απόψεών του,
αναμόρφωσε το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσιν των
πεποιθήσεών του.
Από τις σκοτεινές σελίδες της προεδρίας του ήταν το σκάνδαλο Ιράν – Κόντρας.
Με τις ευλογίες του, αμερικανικά όπλα μυστικά εστάλησαν στο Ιράν, σε μία
προσπάθεια να ελευθερωθούν Αμερικανοί όμηροι στο Λίβανο. Έπειτα, στελέχη του
Λευκού Οίκου έδωσαν τα χρήματα από αυτή την πώληση όπλων στους Κόντρας, τους
αντικυβερνητικούς αντάρτες της Νικαράγουας, παραβιάζοντας έτσι σχετική
απαγόρευση του Κογκρέσου.
Αμερικανικό όνειρο
Πάντως, για πολλούς Αμερικανούς, ο Ρήγκαν ήταν η καλύτερη δυνατή ενσάρκωση του
«Αμερικανικού ονείρου», του απλού ανθρώπου που από δημοφιλής ηθοποιός του
σινεμά κατόρθωσε, μέσω της πίστης του στο όνειρο αυτό, να το κάνει
πραγματικότητα και να γίνει πρόεδρος των ΗΠΑ.
Γόνος μιας πάμφτωχης αμερικανοϊρλανδικής οικογένειας, με πατέρα αλκοολικό, ο
Ρήγκαν αποφάσισε, τελειώνοντας το σχολείο, να πάει σε ένα μικρό χριστιανικό
κολέγιο, επειδή εκεί θα φοιτούσε η τότε φιλενάδα του και για να μπορέσει να
συνεχίσει να παίζει ποδόσφαιρο, το οποίο λάτρευε. Γενικά, η καλοκαιρινή
δουλειά που έκανε -εργαζόταν ως ναυαγοσώστης -του άρεσε περισσότερο από τις
σπουδές, αλλά ήταν κατά τη διάρκεια του κολεγίου που ο δημοφιλής και πάντα
αισιόδοξος νεαρός απέκτησε πάθος για την ηθοποιία.
Ο αισιόδοξος χαρακτήρας του Ρήγκαν ήταν που, στην πιο σκοτεινή στιγμή της
ύφεσης, όταν το 25% των Αμερικανών ήταν άνεργοι, του εξασφάλισε δουλειά
αθλητικού σχολιαστή σε ραδιοφωνικό σταθμό. Το 1937, και ενώ κάλυπτε έναν
αθλητικό αγώνα, ένας φίλος τον σύστησε σε ατζέντη του Χόλιγουντ που
εντυπωσιάστηκε από την αρρενωπή φωνή και το παράστημά του. Αυτή ήταν η αρχή
μιας 29χρονης καριέρας στον κινηματογράφο, κατά τη διάρκεια της οποίας ο
Ρήγκαν πρωταγωνίστησε σε 53 ταινίες.
Από το Χόλιγουντ
Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, ο Ρήγκαν έγινε πρόεδρος της ένωσης ηθοποιών
κινηματογράφου και έδωσε μάχη εναντίον της «κομμουνιστικής διείσδυσης» στο
Χόλιγουντ. Ωστόσο δεν συμμετείχε στο κυνήγι μαγισσών που εξαπέλυσε ο Μακάρθι
και υπερασπίστηκε μάλιστα μία νεαρή ηθοποιό που κατηγορούνταν ότι ήταν
κομμουνίστρια. Εκείνη λεγόταν Νάνσυ Ντέιβις και σύντομα έγινε η δεύτερη
γυναίκα του -και η μόνη μεγάλη αγάπη της ζωής του.
Από τότε, ο Ρήγκαν άρχισε να στρέφεται σιγά σιγά προς την πολιτική. Το 1966,
και σε ηλικία 55 χρόνων, έβαλε υποψηφιότητα για κυβερνήτης της Καλιφόρνιας και
σάρωσε εξασφαλίζοντας το 58% των ψήφων. Το 1976 απέτυχε να πάρει το χρίσμα των
Ρεπουμπλικάνων στις προεδρικές εκλογές. Το 1980 όμως, και σε ηλικία 69 ετών,
το πήρε και νίκησε και στις προεδρικές εκλογές.
Έμεινε στην προεδρία για δύο τετραετίες. Το 1981, η απόπειρα δολοφονίας του,
από την οποία τραυματίστηκε αλλά επέζησε, καθώς και διάφορα προβλήματα υγείας
που αντιμετώπιζε, κατόρθωσαν να τον κάνουν ακόμα πιο δημοφιλή στους
Αμερικανούς. Το 1989, όταν έληξε και η δεύτερη θητεία του, ο Ρήγκαν ήταν ο
μόνος πρόεδρος στην ιστορία των ΗΠΑ που αποχώρησε πιο αγαπητός απ’ ό,τι όταν
ανέλαβε καθήκοντα.
Σε προσωπικό επίπεδο, ο Ρήγκαν ήταν αίνιγμα. Ήταν προσηνής και φιλικός, αλλά
δεν είχε κανέναν στενό φίλο εκτός από τη γυναίκα του, τη Νάνσυ, με την οποία
απέκτησε δύο παιδιά. Ξεχνούσε τα ονόματα κορυφαίων αξιωματούχων της κυβέρνησής
του και ήταν απόμακρος ακόμα και με τα τέσσερα παιδιά του, ένα από τα οποία -η
κόρη του από τον πρώτο γάμο του, Πάτι, που πέθανε το 2001 από καρκίνο -είχε
ανοιχτά επαναστατήσει εναντίον του συντηρητισμού του. Ο επίσημος βιογράφος
του, Έντμουντ Γουάιτ, κάποτε τον είχε αποκαλέσει «τον πιο μυστηριώδη άνθρωπο
που έχω ποτέ αντιμετωπίσει».
Δεν είχε φίλους
Παρ’ ότι δεν είχε στενούς φίλους, ο Ρήγκαν είχε έναν ιδεολογικό σύντροφο: την
Μάργκαρετ Θάτσερ, την οποία είχε πρωτοσυναντήσει στο Λονδίνο το 1975, προτού
αμφότεροι αναλάβουν το κορυφαίο αξίωμα της χώρας τους. Τα χρόνια που ο Ρήγκαν
ήταν πρόεδρος και η Θάτσερ πρωθυπουργός, η λεγόμενη «ιδιαίτερη σχέση» ανάμεσα
στη Βρετανία και τις ΗΠΑ έφτασε σε πρωτόγνωρη άνθηση. Ο Ρήγκαν έδωσε στη
Βρετανία ζωτικής σημασίας υποστήριξη κατά τη διάρκεια του πολέμου των
Φόλκλαντς το 1982, ενώ η Θάτσερ χαιρέτισε την ανάπτυξη αμερικανικών πυραύλων
κρουζ σε βρετανικό έδαφος και το 1986 επέτρεψε να χρησιμοποιηθεί η Βρετανία ως
βάση για τον βομβαρδισμό της Λιβύης. H μόνη σοβαρή διαφωνία τους ήταν για την
αμερικανική εισβολή της Γρενάδας, μέλους της Κοινοπολιτείας, το 1983, αλλά το
τελευταίο έγγραφο που υπέγραψε ο Ρήγκαν ως πρόεδρος ήταν μία επιστολή
ευχαριστίας στην βαρώνη Θάτσερ, και το 1989 τον έκανε ιππότη η βασίλισσα της
Αγγλίας. Κατέληξε προχθές το βράδυ από πνευμονία, που είχε παρουσιαστεί ώς
επιπλοκή της νόσου αλτσχάιμερ, από την οποία έπασχε τα τελευταία δέκα χρόνια.
Βρισκόταν στο σπίτι του στην Καλιφόρνια, μαζί με τη γυναίκα του και τα δύο
παιδιά τους. Τη λύπη τους εξέφρασαν ο Μπους καθώς και πολλοί παγκόσμιοι
ηγέτες. Τη συντριβή τους εξέφρασαν οι παλαιοί του ψυχροπολεμικοί «σύντροφοι»
Μιχαήλ Γκορμπατσώφ, Μάργκαρετ Θάτσερ και Χέλμουτ Κολ.
ΓΚΑΦΕΣ
Οι βόμβες,τα δένδρα και η… σιέστα
|
H γκριμάτσα. «Χρόνια ήθελα να το κάνω αυτό» είχε πει το 1986 μπροστά στις κάμερες
|
Μολονότι ήταν γνωστός για τα επικοινωνιακά του χαρίσματα, ο Ρόναλντ
Ρήγκαν υπήρξε επίσης και μέγας γκαφατζής. Οι Αμερικανοί δεν θα ξεχάσουν ποτέ
την 11η Αυγούστου 1984, όταν ο πρόεδρός τους, που ετοιμαζόταν να μιλήσει στο
ραδιόφωνο, είπε χωρίς να έχει αντιληφθεί ότι τα μικρόφωνα ήταν ανοιχτά:
«Αγαπημένοι μου συμπατριώτες, σας ανακοινώνω ότι υπέγραψα ένα διάταγμα που
προβλέπει το σβήσιμο της Σοβιετικής Ένωσης από τον χάρτη. Θα αρχίσουμε να τη
βομβαρδίζουμε σε πέντε λεπτά».
Το 1980 είχε υποστηρίξει ότι «τα δένδρα μολύνουν περισσότερο από τα
αυτοκίνητα», ενώ ήταν γενικά γνωστό ότι κοιμόταν κατά τη διάρκεια των
υπουργικών συμβουλίων και μάλιστα είχε πάρει έναν υπνάκο και κατά τη διάρκεια
μιας συνέντευξης με τον Πάπα Ιωάννη Παύλο!
