Αδιέξοδος λαβύρινθος

![]() |
![]() |
|
O Μάριος Σπηλιόπουλος ως Marios Spiliopoul (Australia) στο έργο «Παγκόσμιος |
Ας ξεκινήσουμε με το συμπέρασμα στην αρχή: Ήταν η πιο αμήχανη και αδιάφορη Art
Athina στην ιστορία της. Δυσάρεστη η διαπίστωση, αλλά – για έναν θεσμό που
χρειαζόμαστε πολύ – εάν δεν ονομάσουμε τα πράγματα όπως έγιναν και όπως τα
σιγοψιθυρίζουν οι περισσότεροι, οι πιθανότητες για βελτίωση χάνονται.
Μέχρι πέρυσι γκρινιάζαμε κυρίως για το περιεχόμενο αυτής της συνάντησης των
ελληνικών γκαλερί, που κάθε χρόνο παρουσιάζει μια μονομερή αλλά δυναμική,
έστω, πλευρά των τάσεων της τέχνης μας και επιπλέον φιλοξενεί αφιέρωμα σε μια
άλλη ευρωπαϊκή χώρα. Δεν αναρωτιόμαστε πια γιατί πολλές κορυφαίες γκαλερί
(Ζουμπουλάκη, Μπερνιέ, κ.ά.) δεν συμμετέχουν ούτε γιατί από τις
νεο-αναδυόμενες η επιλογή γίνεται με ακατανόητα κριτήρια. Εξαρχής, η όλη
οργανωτική στρατηγική σκόπευε στον «εκσυγχρονισμό» της εικαστικής μας σκηνής
επιφανειακά, όχι δηλαδή στο να διερευνήσουν οι γκαλερί τρόπους προσέγγισης
νέων συλλεκτών ή μεθόδων προβολής διεθνώς και να γίνουν συνειδητοί
επιχειρηματίες, αλλά να «δείξουν σαν ξένες». Έτσι, προέβαλλε καλλιτέχνες που
«μοιάζουν πρωτοποριακοί» και σοκάρουν τους κοινωνικά νεο-εισερχόμενους, τους
καθαγίασε κατόπιν με διεθνείς συμμετοχές, διογκώνοντας τα βιογραφικά τους, και
τους παρουσιάζει στην έκθεση ως συλλεκτικά είδη, έστω κι αν στις διεθνείς
Μπιενάλε ή στις ανάλογες Foire (όπως εφέτος στην Arco) τα αποτελέσματα υπήρξαν
από αδιάφορα έως ειρωνικά.
H προσέγγιση στους χώρους του παλιού (και εγκαταλελειμμένου) διεθνούς
αεροδρομίου ήταν ένα βασανιστήριο – ούτε λεωφορείο ούτε ταξί για επιστροφή.
Καμιά σήμανση απ’ έξω ή μέσα. Με το κινητό τηλέφωνο στο χέρι, σ’ έναν αδιέξοδο
λαβύρινθο, ψάχναμε την είσοδο ξανά και ξανά ώστε να εντοπίσουμε τα περίπτερα.
Τα εκθέματα έδιναν μια γενική αίσθηση επανάληψης, σχεδόν παρακμής. Πολλή
φωτογραφία, λιγότερο βίντεο, η έλλειψη πόρων για μνημειακά έργα
(μεγαλοπροβολές, «εγκαταστάσεις») φαινόταν. Πολλοί νεώτεροι καλλιτέχνες
απουσίαζαν και άλλοι – ιδίως όσοι στα τελευταία χρόνια προτίμησαν τα τρικ
εντυπωσιασμού και αγνόησαν την ειλικρινή σχέση τους με το κοινό – μου φάνηκαν
εγκλωβισμένοι στο βάθος μιας κινούμενης άμμου, με ημερομηνία λήξης. Στα μίντια
και στη διαφήμιση – των οποίων την επικοινωνιακή φόρμα μιμούνται οι
περισσότεροι «πρωτοπόροι» των ημερών μας – το ίδιο πρόβλημα παρακάμπτεται με
τη συνεχή επινόηση νέων αλλεπάλληλων τρικ, οπότε η προχειρότητα κάπως
ξεχνιέται ή καλύπτεται. Στην τέχνη όμως μένει και την κάνει φτηνιάρικη.
Υπήρχαν και τα χιλιοϊδωμένα παραγεμίσματα. Οι δημοφιλείς ομπρέλες του Γ.
Ζογγολόπουλου σε πολλαπλά, τα (μονίμως απούλητα) έργα που έκανε η
«πρωτοποριακή γενιά του 1960» πριν επιστρέψει στην Αθήνα, καθώς και λίγα
κατασταλαγμένα εκθέματα της ζωγραφικής «άλλης όχθης». Μας άρεσε ο σπουδαίος
γλύπτης N. Βλαβιανός, που μας έφερε η σπουδαία γκαλερί «Κούρος» της N. Υόρκης,
ο Στ. Ιωάννου με τα εξπρεσιονιστικά τοπία του, ο P. Μπάικας, ο Χρ. Παλαντζάς,
ο Γ. Λασηθιωτάκης, ο A. Ψυχούλης, ο Ing. Brunk, η Cheap Art.
Ο Μάριος Σπηλιόπουλος («Έκφραση») ήταν η ελκυστικότερη παρουσία – και
μάλιστα με αξιώσεις να σχολιάζει συνολικά τον περίγυρό της. Ντυμένος σαν
τσολιαδάκι των σχολικών εορτών ή σαν Θεόφιλος, με την τέχνη ως δεκανίκι και
την υδρόγειο κρατημένη αυτοκρατορικά, έστησε μια ειρωνική αυτοβιογραφία του με
πολλαπλά ψευδώνυμα που (δήθεν) πρωταγωνιστούν στην παγκόσμια καλλιτεχνική
σκηνή. Στο βίντεο, μια γροθιά μποξ τον κτυπούσε κάθε τόσο στο κεφάλι, αλλά
αυτός σηκωνόταν και πάλι, υπερφίαλος κι αξιαγάπητος.
Το ξαναλέμε, με αγάπη: H Art Athina λιμνάζει, χρειάζεται δραματική αυτοκριτική
εκ θεμελίων για να αξιοποιήσει τα έως τώρα θετικά και να βρει στίγμα πορείας.
Προς ποια κατεύθυνση; Να μην προσθέτει γραφειοκρατική αντίληψη υπεροψίας, αλλά
συνεργάτες από την αγορά, ενεργοποιώντας νέους τρόπους δράσης των αιθουσαρχών.
Να πλησιάζει νέες ομάδες υποψήφιων φιλοτέχνων και συλλεκτών, να προβάλλει εδώ
κι έξω ό,τι έχουμε φυσιογνωμικό, βιωμένο και αναπόφευκτα δικό μας, όχι τις
απομιμήσεις.
Εφέτος ειδικά, με τους Ολυμπιακούς Αγώνες, η αίσθηση του να είμαστε υπεύθυνοι
ως ένα από τα ιστορικά επίκεντρα της ανθρωπότητας, είναι από μόνη της ένα
ερέθισμα δημιουργικό, μπορούσε να γίνει και εκθεσιακό αφιέρωμα.
18.000 στην Art Athina 2004
Ο τελικός του Κυπέλλου, η επίσκεψη του Ερντογάν και τα έργα οδοποιίας
καθήλωσαν τον αριθμό των επισκεπτών της Art Athina 2004 στα περσινά επίπεδα –
κυμαινόταν στους 18.000 – σύμφωνα με τη διευθύντρια Οργάνωσης της Art Athina
Μαρία Παναγάδου. Αντίθετα, ικανοποιητικό ήταν το επίπεδο πωλήσεων. «Όλοι οι
γκαλερίστες έδωσαν έργα», ήταν η χαρακτηριστική φράση της προέδρου του
Πανελληνίου Συνδέσμου Αιθουσών Τέχνης κ. Τζούλιας Δημακοπούλου, η οποία
επισήμανε και την παρουσία των μεγάλων και των μικρότερων συλλεκτών στην
έκθεση. Ο χώρος που ήταν άνετος – 10.000 τ.μ. για τα 71 περίπτερα –
λειτούργησε, αλλά η απόσταση και η δυσκολία πρόσβασης σφράγισε την 11η Art
Athina, οι υπεύθυνοι της οποίας προβληματίζονται μήπως πρέπει να αναζητήσουν
άλλη στέγη για το μέλλον.
Με λίγα λόγια
* Ενδιαφέρει τον μέσο φιλότεχνο; 4
* Ενδιαφέρει τους ειδικούς; 6
* Ξεχωρίζει από άλλες εκθέσεις της εποχής; 8
* Τα έργα είναι από τα πιο αντιπροσωπευτικά των εκθετών 5
8, 9, 10 = Ζώνη υψηλών επιδόσεων
6, 7 = Αξιοσημείωτη εξέλιξη
5 = Τα συνηθισμένα















