«Στις παρυφές της πρόβας»

Τι την θέλω και ‘γώ στην πρόβα τη συζήτηση;

«Αφού το είδαν στα χαρτιά / το ‘παν και στο φλιτζάνι / η μούγκα και το “κοίτα
αλλού” / κακό ποτέ δεν κάνει».

Όμως μ’ έτρωγε κι εμένα. Τα ‘θελα. Ρώτησα για τη μετάφραση. Και πήρα αμέσως
την απάντηση από τον νέο ηθοποιό.

– Εγώ, κύριε Φασουλή, αυτά τα πράγματα δεν τα καταλαβαίνω. Συγγνώμην και μ’
όλο τον σεβασμό, εντάξει; Αλλά εγώ στη σχολή που μας δίνανε τον «Ματωμένο
Γάμο» του Λόρκα και μας λέγανε η κυρία Ζούνη ο Γκάτσος και ο Γκάτσος, τίποτα
δεν καταλάβαινα. Όλο κάτι λέξεις «κακοτράχαλα», «νιογάμπρια». Αν είναι να
παίξω γιατί να μην είναι πιο απλά, όπως τα λέμε και στη ζωή, ρε γαμώτο…

… Και έκανα το Λάθος. Προσπάθησα να του εξηγήσω κι άρχισα απ’ την «Αμοργό».
Τι σημαίνει για την ελληνική ποίηση αυτό «το νησί της Πελοποννήσου» που
κλείνει μέσα στο σώμα του όλη την παράδοση της γλώσσας και του αισθήματος, μια
γλώσσα κι ένα αίσθημα που το παρελθόν τους εκρήγνυται στο μέλλον. Μετά για την
απόφαση του ίδιου του ποιητή να γυρίσει την πλάτη του στον κόσμο της ποίησης
και να σκύψει στα τραγούδια που καθημερινά συνόδευαν τον Έλληνα στη δουλειά,
στον έρωτα, στον πόνο, στο μεράκι, στην ηδονή και στον καημό. Πώς έπιασε ο
Μέγας ποιητής το τραγούδι και άρχισε να μπαινοβγαίνει σε κάθε σπίτι και καρδιά
όποια ώρα της ημέρας και της νύχτας ήθελε ελεύθερα σαν το πραγματικό πουλί της
τέχνης. Κι ύστερα συνέχισα κι έλεγα για τα τραγούδια. Πως κάθε του τραγούδι
ήταν, Είναι, ένα ιπτάμενο χαλί που το ‘χει υφάνει με λέξεις από την αυγή της
γλώσσας μέχρι τα χρόνια τα δικά μας και πιο πέρα. Ακούς μες στο τραγούδι του
το «Νυν και αεί» δίπλα στο «αραξοβόλι», το «κυκλάμινο» να γέρνει στην
«υψικάμινο», δίπλα «στον κήπο της Γεσθημανής» το «πρακτορείο» του θανάτου,
απέναντι στο «Χριστιανέ μου» το «κατ’ ανέμου», αγκαζέ το «Φροσί» με την
Περσεφόνη κι άλλοτε να μιλάει στα στοιχεία της φύσης σαν ίσος προς ίσον «φύσα
αεράκι φύσα με μην χαμηλώνεις ίσαμε…» και τέλος λέω στον νέο τον ηθοποιό:
κάθε τραγούδι του μια κιβωτός που σώζει στο αμπάρι της όλα τα είδη τα ζωντανά
της γλώσσας απ’ τον κατακλυσμό του Νέον… Κι όπως καθόμουν στην πλατεία του
θεάτρου στη μια σειρά εγώ και μια σειρά πιο πίσω ο νέος ο ηθοποιός βλέπω
ανάμεσά μας να μεγαλώνει το κενό. Να φεύγει μόνη της η μια σειρά όλο πιο πίσω
και η άλλη όλο και πιο μπρος κι όσο μιλούσα τόσο μεγάλωνε το χάσμα, όπως
μεγάλωνε στα μάτια του η απορία. Και τότε το κατάλαβα καλά. Εγώ φταίω. Δεν
μπορώ, δεν ξέρω να πω την αγάπη μου. Δεν δύναμαι να μεταφέρω αυτό που νιώθω σε
κανέναν. Κλείστηκα σε μια γλώσσα που τη μιλάω και δεν ακούγεται. Ήταν αδύνατον
να δώσω σ’ αυτό το παιδί να καταλάβει τι με κρατάει στη ζωή.

Βέβαια ήτανε κι αυτό πολύ απαιτητικό. Μου ζήταγε αναφανδόν της ποίησης το
εμβαδόν…

Πάντως, παρ’ όλα αυτά, τη θέλω στην πρόβα τη συζήτηση και κάνω και πολύ καλά

«Αφού το είδαν στα χαρτιά / το ‘παν και στο φλιτζάνι / η μούγκα και το “κοίτα
αλλού” / μονό κακό μάς κάνει».