Στο Άμστερνταμ ανακυκλώνεται το 74% των σκουπιδιών, στην Κοπεγχάγη το 32%,
στη Βιέννη το 30% και στο Βερολίνο το 25%. Το Παρίσι καίει σε ειδικές μονάδες
καύσης το 80% των σκουπιδιών του, ενώ οι Βρυξέλλες το 89%.
|
|
H μία μετά την άλλη οι ευρωπαϊκές πόλεις στρέφονται στις εναλλακτικές μεθόδους
διαχείρισης των σκουπιδιών τους, εφαρμόζοντας στην πράξη ιδέες όπως
«ελαχιστοποίηση του όγκου», ανακύκλωση υλικών, καύση και λιπασματοποίηση.
H ελληνική πρωτεύουσα απουσιάζει από όλους τους πίνακες με στοιχεία της
Ευρωπαϊκής Ένωσης που αφορούν τις εναλλακτικές μεθόδους διαχείρισης
απορριμμάτων. H Αθήνα (το Λεκανοπέδιο παράγει 4.500 τόνους σκουπιδιών
ημερησίως) είναι ίσως η τελευταία ευρωπαϊκή πρωτεύουσα που αποκτά εργοστάσιο
ανακύκλωσης γυαλιού, αλουμινίου, χαρτιού. Και αυτό ακόμα λειτουργεί
δοκιμαστικά, εξαιτίας της πρόσφατης κατολίσθησης στη χωματερή των Άνω Λιοσίων.
«Τείνει να γίνει ευρέως αποδεκτό ότι η εδαφική διάθεση σε XYTA έρχεται
τελευταία σε προτεραιότητα, ως μέθοδος διαχείρισης απορριμμάτων», επισημαίνει
ο Αλέξανδρος Ζαχάρωφ, δρ. χημικός – μηχανικός περιβαλλοντολόγος.
Ευκαιρία. «Το πρόβλημα με τα σκουπίδια στην Αττική δίνει ίσως μια
μοναδική ευκαιρία στη χώρα μας να εφαρμόσει καινοτόμους μεθόδους διαχείρισης
και να ακολουθήσει αποτελεσματική στρατηγική σε ευρωπαϊκή διάσταση.
|
|
Ιεράρχηση. Ήδη, με την πρόσφατη οδηγία της, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει
θεσπίσει μια ιεραρχική σειρά προτίμησης για τις επιλογές διαχείρισης των
απορριμμάτων:
* Ελαχιστοποίηση παραγωγής απορριμμάτων, με ενθάρρυνση της μείωσης
δημιουργίας απορριμμάτων (π.χ. μείωση συσκευασμένων προϊόντων,
επαναφορτιζόμενες μπαταρίες κ.λπ.).
* Επαναχρησιμοποίηση υλικών (π.χ. μπουκάλια μπίρας, κρασιού κ.λπ.).
* Ανακύκλωση υλικών (π.χ. ελαστικά αυτοκινήτων, πλαστικά, μέταλλα
κ.λπ.).
* Ανάκτηση ενέργειας σε ειδικές εγκαταστάσεις καύσης με παραγωγή
ηλεκτρικής ενέργειας.
Τελευταία επιλογή είναι η διάθεση των υπολοίπων απορριμμάτων σε XYTA».
H Ελλάδα σχεδόν αναγκάσθηκε να προσαρμόσει τη νομοθεσία της στην κοινοτική,
προκειμένου να μη συρθεί στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, με τα πρόσφατα Προεδρικά
Διατάγματα που αφορούν την ανακύκλωση ορυκτελαίων, μπαταριών, αυτοκινήτων και ηλεκτρονικών.
1. ΚΑΥΣΗ
Για φθηνό ρεύμα και θέρμανση!
|
|
Τριάντα πέντε χιλιάδες σπίτια σε μια περιοχή του Νοτιοανατολικού Λονδίνου
έχουν 24 ώρες το εικοσιτετράωρο ζεστό νερό, θέρμανση και ρεύμα, τα οποία
παράγονται σε μονάδα καύσης σκουπιδιών. Το εργοστάσιο βρίσκεται στον Δήμο του
Γκρίνουιτς, ο οποίος σε συνεργασία με άλλους δύο γειτονικούς δήμους αποφάσισαν
το 1992 να επενδύσουν 136 εκατ. ευρώ (περίπου 46 δισ. δρχ.) για να φτιάξουν τη
μονάδα. Τα σκουπίδια μέσω της καύσης παράγουν ηλεκτρική, αλλά και θερμική
ενέργεια. Μέσω σωλήνων ενός ειδικά διαμορφωμένου δικτύου μεταφέρεται στις
κατοικίες ατμός, ο οποίος ζεσταίνει τα σπίτια (λειτουργώντας ως καλοριφέρ) και
παρέχει ζεστό νερό. H μέθοδος της καύσης των σκουπιδιών κερδίζει σημαντικά
έδαφος στις ευρωπαϊκές πόλεις, ιδιαίτερα στις σκανδιναβικές χώρες και τον
Βορρά. Οι περισσότερες μεσογειακές χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, δεν
έχουν ακόμα προχωρήσει σε μονάδες καύσης σκουπιδιών, αν και στην Αθήνα δεν
λείπουν πια οι φωνές υποστηρικτών τής μεθόδου. Στην Ελλάδα η μέθοδος της
καύσης αποτέλεσε για μεγάλο χρονικό διάστημα σχεδόν «απαγορευμένη» έννοια λόγω
των κατηγοριών για τις εκπομπές σωματιδίων και διοξίνης στην ατμόσφαιρα –
πρόβλημα που οι επιστήμονες θεωρούν πως αντιμετωπίζεται πλέον επαρκώς με τη
χρήση ισχυρών φίλτρων. Τα εργοστάσια καύσης απορριμμάτων που λειτουργούν
σήμερα στην Ευρώπη εκπέμπουν ρύπους κάτω από τα επιτρεπόμενα όρια που
προβλέπουν οι κανονισμοί και θεωρούνται ιδανικά για πυκνοκατοικημένες
περιοχές, καθώς γύρω από αυτά μπορεί να αναπτυχθεί το δίκτυο μεταφοράς φθηνού
ρεύματος και θέρμανσης. H μέθοδος αφήνει ελάχιστα κατάλοιπα, τα οποία σύμφωνα
με τους επιστήμονες θάβονται σε XYTA, οι οποίοι όμως καταλαμβάνουν πλέον πολύ
μικρό χώρο.
2. ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ
Χρυσές… δουλειές για επιχειρήσεις
H περιοχή του Dagenham Dock βρίσκεται στο Ανατολικό Λονδίνο και συγκεκριμένα
στη βόρεια όχθη του Τάμεση. Πρόκειται για μία έκταση περίπου 1.330 στρεμμάτων,
ιδιαίτερα υποβαθμισμένη, χωρίς υποδομές (δρόμους, αποχέτευση κ.λπ.), με
κατακερματισμένες ιδιοκτησίες. Μια περιοχή που έχει ορισμένα κοινά
χαρακτηριστικά με τον Ελαιώνα (βρίσκεται μεταξύ των Δήμων Αθηναίων, Ρέντη,
Ταύρου, Αιγάλεω και Περιστερίου).
Σε αυτόν τον χώρο άρχισε να λειτουργεί ένα πρότυπο Οικολογικό Επιχειρηματικό
Πάρκο, με έμφαση στην ανακύκλωση των υλικών. Ο σχεδιασμός του χώρου έγινε από
πανεπιστημιακούς και εξειδικευμένες εταιρείες για λογαριασμό του αρμόδιου
φορέα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, του Μητροπολιτικού Δήμου Λονδίνου (κάτι σαν τη
δική μας Νομαρχία). Βασική ιδέα του σχεδίου είναι η δημιουργία ενός Πάρκου με
μικρές μη οχλούσες βιομηχανικές μονάδες, που φιλοξενούν επιχειρηματικές
δράσεις με νέες τεχνολογίες ανακύκλωσης. M’ άλλα λόγια, το κράτος δίνει την
ευκαιρία στους επιχειρηματίες να επενδύσουν με ευνοϊκούς όρους (τους δίνει τον
χώρο, τις υποδομές και επιδότηση) στην… ανακύκλωση.
Τι ανακυκλώνεται. Σ’ αυτές τις νέες μονάδες δεν ανακυκλώνονται μόνο τα
«παραδοσιακά» ανακυκλώσιμα υλικά, δηλαδή γυαλί από μπουκάλια, αλουμίνιο από
κουτάκια αναψυκτικών και χαρτί από εφημερίδες και περιοδικά, αλλά:
– Παλαιά ελαστικά I.X. για παραγωγή μονωτικών και οικοδομικών υλικών,
εξαρτημάτων οδοποιίας (π.χ. κώνοι, «σαμαράκια», ηχοπετάσματα κ.λπ.), δάπεδα
αθλητικών εγκαταστάσεων (ταρτάν) κ.λπ.
– Γυαλί από σπασμένα παρμπρίζ ή οτιδήποτε γυάλινο ανακυκλώνεται, για την
παραγωγή πλακιδίων δαπέδου, άμμου για αμμοβολή, φίλτρα πόσιμου νερού ή χαμηλής
ποιότητας γυαλί για διάφορες εφαρμογές κ.λπ.
– Πλαστικά υλικά για παραγωγή ειδών γραφείου, πλαστικού χορτοτάπητα, πλαστικά
έπιπλα εξωτερικών χώρων (πάγκοι, καρέκλες κ.λπ.).
– Ηλεκτρονικές συσκευές, π.χ. κομπιούτερ, κινητά τηλέφωνα, για την παραγωγή
πλαστικού και ευγενών μετάλλων.
3. ΧΩΡΟΙ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΤΑΦΗΣ
Όταν… ανθίζουν οι χωματερές
Μία από τις πιο πράσινες περιοχές της Φρανκφούρτης είναι η γειτονιά του
Μίλμπεργκ («σκουπιδοβουνό» στα γερμανικά). Το Μίλμπεργκ είναι ένα τυπικό
παράδειγμα μετατροπής ενός Χώρου Υγειονομικής Ταφής (XYTA) σε χώρο πρασίνου.
Βρίσκεται κοντά στη συνοικία Μπόρχαϊμ, μία περιοχή όπου η ζήτηση κατοικιών
αυξήθηκε ραγδαία μετά το κλείσιμο της χωματερής. Οικογένειες που κάνουν πικ
νικ πάνω στο γρασίδι, άνθρωποι κάθε ηλικίας που απολαμβάνουν τη φύση,
αθλητικοί τύποι που κάνουν τζόγκινγκ και φιλόζωοι που βγάζουν βόλτα τα σκυλιά
τους συνθέτουν τη σημερινή εικόνα του παλιού λόφου από σκουπίδια. Για «ν’
ανθίσει» όμως ένας XYTA θα πρέπει να έχει προϋπάρξει η κατάλληλη υποδομή κατά
τη δημιουργία του.
Πρότυπες εγκαταστάσεις XYTA στην Ελλάδα είναι της Πάτρας και της Ζακύνθου.
Τι είναι ο XYTA. Ο XYTA είναι μια μεγάλη λακκούβα που επενδύεται
εσωτερικά ώστε να μην περνάνε τα «στραγγίσματα» από τα σκουπίδια στο υπέδαφος
και τον υδροφόρο ορίζοντα. Αρχικά, η λακκούβα στρώνεται με άργιλο και στη
συνέχεια «ντύνεται» με μια εξαιρετικά ανθεκτική χοντρή πλαστική μεμβράνη που
συγκρατεί τα υγρά από την αποσύνθεση των σκουπιδιών. Στη συνέχεια γεμίζει με
σκουπίδια. Σε αρκετά σημεία δημιουργούνται έξοδοι του βιοαερίου που παράγεται
από τη ζύμωση των απορριμμάτων, ενώ το σύστημα διαθέτει δίκτυο ειδικών σωλήνων
και αντλιών για τη συλλογή των παραγόμενων υγρών. Όταν γεμίσει αυτή η τεράστια
λακκούβα και τα σκουπίδια πάρουν το σχήμα λόφου, τότε ο XYTA κλείνει και
μετατρέπεται σε χώρο πρασίνου.
4. «ΚΟΜΠΟΣΤΟΠΟΙΗΣΗ»
Για… πλούσιο λίπασμα
Είκοσι έξι δήμοι στην περιοχή της ιταλικής Πάδοβας έχουν κάνει έναν πρωτότυπο
συνεταιρισμό: συγκεντρώνουν τα οργανικά απορρίμματα και τα διοχετεύουν σε
μονάδες «κομποστοποίησης» ή αλλιώς λιπασματοποίησης. Το κόστος της
«κομποστοποίησης» απορριμμάτων, σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής
Περιβάλλοντος, έχει υπολογιστεί περίπου στο μισό απ’ όσο στοιχίζει η
υγειονομική ταφή, ενώ οι μονάδες «κομποστοποίησης» επιδοτούνται και από την
E.E.
Στο πρόγραμμα της Πάδοβας συμμετέχουν 205.000 κάτοικοι, οι οποίοι κάθε χρόνο
παράγουν 16.500 τόνους οργανικών απορριμμάτων. Οι κάτοικοι της Πάδοβας αντί να
πετάξουν όλα τα σκουπίδια στην ίδια σακούλα ξεχωρίζουν τις φλούδες των φρούτων
και των λαχανικών, τα υπολείμματα τροφών, χαλασμένα τρόφιμα ή ακόμα και κλαδιά
δένδρων, τα οποία μετατρέπονται σε πλούσιο λίπασμα που επαναχρησιμοποιείται
αντί να γεμίζει με όγκο τη χωματερή.
Το σύστημα χρησιμοποιείται και σε άλλες ευρωπαικές πόλεις, όπως η Βαρκελώνη,
το Λονδίνο, το Κορκ, η Μόντζα. Οι δήμοι συνήθως είτε συλλέγουν τα οργανικά
απορρίμματα που οδηγούνται σε κεντρικές μονάδες επεξεργασίας και μετατρέπονται
σε «κομποστ» (λίπασμα) είτε προμηθεύουν κάθε ενδιαφερόμενο με ειδικούς κάδους
για να εφαρμόσουν την ιδέα στον κήπο τους. Ο κάδος που τοποθετείται σε μια
γωνιά του κήπου είναι χωρίς… πάτο. Κι αυτό γιατί μέσα από το χώμα περνούν τα
σκουλήκια στη μάζα των οργανικών απορριμμάτων από τα οποία τρέφονται και στη
συνέχεια η ύλη χωνεύεται και περνάει στο χώμα!
