Λάφυρα πολέμου στο Ίντερνετ

Αναζητείται ο ιδιοκτήτης… Πίνακας (λάδι) με μυθολογικό θέμα, αγνώστου δημιουργού και «Μαντόνα με παιδί», έργο του 16ου αιώνα, αγνώστου ζωγράφου από την Φλάνδρα: Από τα λάφυρα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, που εκθέτει το ρωσικό υπουργείο Πολιτισμού στο Ίντερνετ

Για περισσότερα από 50 χρόνια, η Σοβιετική Ένωση τα έκρυβε στα υπόγεια
μουσείων και μυστικές αποθήκες, ακόμα και μέσα σε τοίχους μοναστηριών. Τώρα,
το υπουργείο Πολιτισμού της Ρωσίας βγάζει σε κοινή ηλεκτρονική θέα τις
χιλιάδες έργων τέχνης που άρπαξε ο σοβιετικός στρατός από τη Γερμανία και την
Ανατολική Ευρώπη κατά τη διάρκεια και μετά τη λήξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Χιλιάδες πίνακες, αρχεία και σπάνια βιβλία κατέληξαν ως τρόπαια – ή
«εκτοπισμένοι πολιτιστικοί θησαυροί», όπως αποκαλούνται τώρα – στη Ρωσία.
Ανάλογα λάφυρα είχαν πάρει οι δυνάμεις του Χίτλερ από τους Εβραίους ιδιοκτήτες
τους και άλλα θύματά τους.

Η ρωσική κυβέρνηση δημιούργησε ένα καινούργιο site, όπου παρουσιάζει τα
κλεμμένα από τους Σοβιετικούς έργα. Λειτουργεί επίσης ως μηχανή αναζήτησης για
τα δύο εκατομμύρια έργα τέχνης που εξαφανίστηκαν από τα ρωσικά μουσεία στη
διάρκεια της κατοχής των ναζί. Ένας άγνωστος αριθμός καταστράφηκε στον πόλεμο,
άλλα έχουν επιστραφεί στη Ρωσία από τους Γερμανούς, ενώ αρκετά έχουν
εμφανιστεί σε δημοπρασίες στο εξωτερικό ή ρωσικά παλαιοπωλεία.

Προς το παρόν, η ιστοσελίδα φιλοξενεί 10.000 αντικείμενα, φιλοδοξώντας να
αυξηθούν σε 50.000 μέχρι το 2005. Έχει ακόμα προβλήματα λειτουργίας, μια που
το περιεχόμενο είναι μόνο στα ρωσικά, ενώ παρουσιάζει δυσκολίες στην
αναζήτηση.

Αντίστοιχο site λειτουργεί εδώ και τρία χρόνια από τη γερμανική κυβέρνηση, σε
γερμανικά, αγγλικά και ρωσικά. Περιέχει 42.000 έργα τέχνης που είχαν κλέψει
Σοβιετικοί από γερμανικά μουσεία, καθώς και τα αντικείμενα που άρπαξαν ναζί
από Εβραίους. Αυτά αποτελούσαν τη λεγόμενη συλλογή Λιντζ του Χίτλερ, την οποία
σχεδίαζε να εκθέσει σε ένα τεράστιο μουσείο που θα έχτιζε στο Λιντς της
Αυστρίας. Μέχρι τώρα, τρεις πίνακες που είχαν κλαπεί από θύματα των ναζί
επιστράφηκαν στους νόμιμους κατόχους τους χάρη στο site.

Σύμφωνα με τους Ρώσους αξιωματούχους, από τη στιγμή που συμπεριληφθεί
ένα έργο τέχνης στο site τους, ο αρχικός του κάτοχος έχει 18 μήνες για να το
διεκδικήσει. Αν περάσει η προθεσμία και κανείς δεν το αναζητήσει, τότε ανήκει
στο ρωσικό κράτος. Στην ιστοσελίδα υπάρχουν έγχρωμες φωτογραφίες και
διαστάσεις των αντικειμένων. Δημοσιεύονται λίστες από 19 μουσεία και
βιβλιοθήκες της Ρωσίας.

Το ζήτημα των κλεμμένων έργων τέχνης παραμένει ταμπού στη Ρωσία και μόλις την
περασμένη δεκαετία έγινε η πρώτη δημόσια αναφορά στο θέμα. Ανάμεσα στα
αριστουργήματα που κατέληξαν στη Σοβιετική Ένωση υπάρχουν πίνακες των Ντεγκά,
Ελ Γκρέκο, Γκόγια και Ρενουάρ, οι οποίοι βγήκαν για πρώτη φορά στη δημοσιότητα
σε μία μοναδική έκθεση στα Μουσεία Πούσκιν και Ερμιτάζ της Αγίας Πετρούπολης,
το 1995. Τα περισσότερα από τα υπόλοιπα έργα όμως, παραμένουν κρυμμένα.

Ορισμένα έχουν ήδη επιστραφεί στους νόμιμους κατόχους τους. Ανάμεσά τους, 101
πίνακες στο Μουσείο Τέχνης της Βρέμης και 111 τμήματα από τα βιτρό του 14ου
αιώνα στον καθεδρικό ναό της Φρανκφούρτης. Ως αντάλλαγμα, οι Γερμανοί
επέστρεψαν και αυτοί με τη σειρά τους κάποια έργα τέχνης στους Ρώσους.

Παράλληλα, οι Ρώσοι έχουν επιστρέψει αντικείμενα στους Γάλλους και οι
Αμερικανοί έστειλαν φέτος τα αρχεία του Κομμουνιστικού Κόμματος πίσω στη
Μόσχα, από όπου τα είχαν κλέψει οι ναζί το 1941. Στη συνέχεια, οι αμερικανικές
δυνάμεις τα είχαν πάει στην Ουάσιγκτον, όπου μελετήθηκαν από τους
σοβιετολόγους.

LINKS

http: //www.lostart.ru

http: //www.restitution.ru

http: //www.lostart.de

Επιμέλεια: Εύη Ελευθεριάδου