ο υποψήφιος Στη μετάφραση το «μυστικό» της επιτυχίας

Τα Αγγλικά είναι η σύγχρονη διεθνής γλώσσα, είτε μας αρέσει είτε όχι. Και

σε ό,τι αφορά τις σπουδές, είναι απαραίτητα σε πολλές Σχολές, από τα Τμήματα

ΜΜΕ έως των τουριστικών επαγγελμάτων. Στο σχολείο τα Αγγλικά είναι ειδικό

μάθημα, όμως πολλοί μαθητές το επιλέγουν επειδή οδηγεί σε πλήθος διαφορετικών

Σχολών. Το κλειδί για το μάθημα αυτό είναι ότι… πρέπει να το ξέρετε από

μαθήματα εκτός σχολείου! Αφού δεν υπάρχει κανείς που να μπορεί να πει πως

έμαθε τα Αγγλικά στο Λύκειο. Συνεπώς, η βάση πρέπει να προϋπάρχει. Όμως, εκτός

από αυτήν, υπάρχουν και οι συμβουλές για να αποδώσετε καλύτερα – και η

βασικότερη είναι προσοχή στη μετάφραση.

Η ΜΑΘΗΤΡΙΑ

Ακρογωνιαίος λίθος τής καλής προετοιμασίας η ανάγνωση αγγλικών εφημερίδων

Η φοιτήτρια του 1ου Έτους Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας, η Ειρήνη

Στάμου απέδωσε πέρυσι πολύ καλά στα Αγγλικά. Οι συμβουλές της:

«Η επιλογή των Αγγλικών ως ειδικού μαθήματος δεν γίνεται τυχαία, καθώς σου

προσφέρει ένα πλήθος επιλογών όσον αφορά την πανεπιστημιακή σου πορεία. Έτσι

ανοίγονται οι πόρτες για την Αγγλική Φιλολογία, μεταφραστικές σπουδές (σε

συνδυασμό με μια δεύτερη γλώσσα), δημοσιογραφία, ορισμένες Σχολές του 5ου

πεδίου (οικονομικά) κ.ά. Η δυσκολία της εξέτασης του μαθήματος των Αγγλικών

έγκειται κυρίως στο θέμα της μετάφρασης. Η μετάφραση αγγλικού κειμένου, πέραν

του ότι είναι κάτι πρωτόγνωρο για τον μαθητή (δεν διδάσκεται στο σχολείο ούτε

εμπεριέχεται στην ύλη κάποιου αγγλικού διπλώματος), προϋποθέτει τη γνώση

πολλών λέξεων. Συνεπώς, η ανάγνωση αγγλικών εφημερίδων και η απόκτηση ενός όσο

το δυνατόν πλουσιότερου λεξιλογίου αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο μιας καλής

προετοιμασίας.

Δεν πρέπει να φοβάσαι τη μετάφραση. Είναι ένα δημιουργικό αντικείμενο που σου

επιτρέπει να εκφραστείς στη μητρική σου γλώσσα με τον καλύτερο δυνατόν τρόπο

όσον αφορά ένα ξενόγλωσσο κείμενο. Στη συνέχεια ακολουθούν οι ερωτήσεις

σύντομης απάντησης, που σχετίζονται με το δεδομένο προς μετάφραση κείμενο.

Θέματα όπως η παραγωγή παραγράφου, έκθεση προσωπικών απόψεων ή ερμηνεία χωρίου

του κειμένου έχεις συναντήσει στην ΕΚΘΕΣΗ – ΕΚΦΡΑΣΗ τόσο της Β’ όσο και της Γ’

Λυκείου. Προσπάθησε λοιπόν να εκμεταλλευθείς τις γνώσεις αυτές… στα αγγλικά.

Το τρίτο μέρος της εξέτασης είναι μια έκθεση 180-200 λέξεων πάνω σ’ ένα θέμα

διαφορετικό συνήθως από αυτό του κειμένου. Στην έκθεση πρέπει να φανεί η

ικανότητά σου να θέτεις επιχειρήματα και να τα στηρίζεις, χρησιμοποιώντας

κατάλληλο λεξιλόγιο. Μια χρήσιμη συμβουλή είναι να μην είσαι απόλυτος στις

απόψεις σου και να προσέχεις τα γραμματικά λάθη. Τέλος, πρέπει να έχεις υπόψη

σου ότι μπορεί στο ειδικό μάθημα να αρκεί η βάση, ωστόσο ένας υψηλός βαθμός,

λόγω του μεγάλου συντελεστή τού μαθήματος, προσφέρει επιπλέον μόρια που μπορεί

να χρειάζονται για την εισαγωγή στη Σχολή της επιλογής σου. Εύχομαι ολόψυχα

καλή επιτυχία και… don’t panic!».

Η ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΤΡΙΑ

«Δεν υπάρχει μια “συνταγή επιτυχίας”, αλλά πάνω απ’ όλα η συστηματική δουλειά»

Η κ. Αιμιλία Παππά-Φροσύνη, καθηγήτρια Αγγλικής Φιλολογίας στο 2ο

Ενιαίο Λύκειο Νέας Φιλαδέλφειας, έχει βαθμολογήσει πολλά γραπτά μαθητών και

παρατηρεί:

«Τα Τμήματα για τα οποία απαιτείται εξέταση στην αγγλική γλώσσα είναι:

Επικοινωνίας και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης, Δημοσιογραφίας και Μέσων Μαζικής

Επικοινωνίας, Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών των Πανεπιστημίων Παντείου και

Πειραιά, Διεθνών και Ευρωπαϊκών Οικονομικών και Πολιτικών Σπουδών του

Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Εφαρμογών Ξένων Γλωσσών στη Διοίκηση και στο Εμπόριο

του ΤΕΙ Ηπείρου, Τουριστικών Επιχειρήσεων των ΤΕΙ και Τουριστικών Επαγγελμάτων

Ρόδου και Αγίου Νικολάου Κρήτης, Ναυτιλιακών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιά

και του Τμήματος Τουρκικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Κύπρου, Αγγλικής

Φιλολογίας των Πανεπιστημίων Αθηνών, Θεσσαλονίκης και Κύπρου, Μετάφρασης και

Ερμηνείας του Ιονίου Πανεπιστημίου.

Η εξέταση στην αγγλική γλώσσα περιλαμβάνει τρία μέρη: μετάφραση αγγλικού

κειμένου στην ελληνική γλώσσα, παρατηρήσεις, κυρίως νοηματικές, επί του

κειμένου και Έκθεση.

α) Η απόδοση της μετάφρασης πρέπει να είναι ελεύθερη και με τέτοιον

τρόπο σαν να πρόκειται να δημοσιευθεί σε περιοδικό. Απαιτείται, βέβαια,

προσοχή ώστε να μην παραλείπονται ουσιώδεις λέξεις του αγγλικού κειμένου και η

ελληνική μετάφραση να μην αλλοιώνει το ακριβές νόημα. Βαθμολογείται, δε, με

25%.

β) Στο δεύτερο μέρος, ο υποψήφιος καλείται να απαντήσει σε έξι

παρατηρήσεις, κυρίως νοηματικές, που βασίζονται στο αγγλικό κείμενο και

βαθμολογούνται με 30%.

γ) Ιδιαίτερη σημασία πρέπει να δοθεί στη γραφή Έκθεσης 180-200 λέξεων,

διότι αποτελεί ίσως και το κυριότερο μέρος της εξέτασης, αφού βαθμολογείται

και με τις περισσότερες μονάδες (45%).

Στο σημείο αυτό, κρίνω απαραίτητη την παράθεση ορισμένων κρίσιμων οδηγιών.

Συνιστώ, λοιπόν, στους υποψηφίους να είναι πολύ προσεκτικοί όταν διαβάζουν τις

εκφωνήσεις (των παρατηρήσεων και της Έκθεσης), να μη βιάζονται, εμμένοντας στα

κύρια σημεία-κλειδιά γύρω από τα οποία θα πρέπει να κινηθεί η γραφή τους. Κατ’

επέκταση, λοιπόν, πρέπει να είναι συγκεκριμένοι στις απαντήσεις τους,

χρησιμοποιώντας πάντοτε σωστά τη Γραμματική και το Συντακτικό.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στο τρίτο μέρος, δηλαδή στην Έκθεση. Πρέπει να

ακολουθήσουν πιστά τις οδηγίες που τους δίδονται, ενθυμούμενοι πάντα ότι

βασικό στοιχείο πετυχημένης Έκθεσης είναι ο εστιασμός στο θέμα, εμβαθύνοντας

στα τρία κύρια μέρη ενός ολοκληρωμένου κειμένου (εισαγωγή, κύριο θέμα και

επίλογος). Η σωστή χρήση της Γραμματικής και του Συντακτικού, συνδυαζόμενη με

πλούσιο λεξιλόγιο, βοηθά στην προσέγγιση του επιθυμητού αποτελέσματος. Δεν

χρειάζεται να χρησιμοποιούν ιδιαίτερα σύνθετες προτάσεις-εκφράσεις που

προβληματίζουν και δυσκολεύουν την εξέταση. Το ύφος της γραφής πρέπει να είναι

λιτό, απλό, συγκροτημένο. Συγκεκριμένα, να αποφεύγουν την επανάληψη ίδιων

λέξεων ώστε το κείμενο να μη γίνεται κουραστικό, να το εμπλουτίζουν με επίθετα

και επιρρήματα ώστε να διατηρείται “ζωηρό” το ενδιαφέρον τού αναγνώστη.

Για την καλή προετοιμασία, οι υποψήφιοι καλό θα ήταν να γράψουν μερικές

εκθέσεις ακολουθώντας τις οδηγίες που υπάρχουν στα ξενόγλωσσα βιβλία. Λόγω της

φύσης του ξενόγλωσσου μαθήματος, σημαντική είναι η εξοικείωση των υποψηφίων

μέσω της ανάγνωσης-μελέτης επίκαιρων θεμάτων από περιοδικά, εφημερίδες ή και

από τα σχολικά βιβλία τους.

Σε εκπαιδευτικό επίπεδο τώρα, οι παρεχόμενες υπηρεσίες στα πλαίσια του

σχολείου δεν επαρκούν απόλυτα, καθιστώντας έτσι τη συλλογική προσπάθεια

μαθητών – καθηγητών μη ικανοποιητική. Αντ’ αυτού, οι υποψήφιοι καλούνται να

καταβάλλουν ιδιαίτερη προσπάθεια σε ατομικό επίπεδο.

Αναγνωρίζοντας τη σπουδαιότητα της αγγλικής γλώσσας και της συμβολής της στην

καθημερινότητά μας, κρίνω ότι αυτός ο αγώνας ανταμείβει όσους τον επιχειρούν.

Κλείνοντας, θα ήθελα να αναφέρω ότι από την εμπειρία μου έχω καταλήξει στο

συμπέρασμα πως δεν υπάρχει μία “συνταγή επιτυχίας”, αλλά πάνω απ’ όλα

απαιτείται συστηματική δουλειά».

Ο ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ

«Μη μεταφράζετε όπως στα Αρχαία»

Ο κ. Έκτωρ Φέρλας, έμπειρος καθηγητής Αγγλικών σε Λύκειο της

Κυπαρισσίας, γνωρίζει τις δυσκολίες του μαθήματος:

«Αρχές Οκτωβρίου και διαπιστώνεις ότι το τμήμα ΜΜΕ του Παντείου απαιτεί

Αγγλικά. To panic or not to panic? Τα Αγγλικά ως ειδικό μάθημα παρουσιάζουν

ιδιαίτερες δυσκολίες, επειδή δεν έχουν καθορισμένη εξεταστέα ύλη, δεν

διδάσκονται στο Λύκειο στο υψηλό (Pre-Proficiency) επίπεδο που εξετάζονται

στις Γενικές Εξετάσεις. Η εξέταση αποτελείται από τρία μέρη:

Α. Αγγλικό κείμενο προς μετάφραση (25 μονάδες).

Β. Ερωτήσεις κατανόησης (Β1 – 15 μονάδες) και ανάπτυξης (Β2 – 15

μονάδες).

Γ. Παραγωγή γραπτού λόγου (έκθεση – 45 μονάδες).

Ας τα δούμε αναλυτικά: Όσον αφορά το προς μετάφραση κείμενο (Α), το ζητούμενο

είναι να αποδοθεί το αγγλικό πρωτότυπο στα ελληνικά με “τη μορφή που θα έπρεπε

να έχει αν επρόκειτο να δημοσιευθεί σε ελληνικό έντυπο”. Αυτό δεν το έχεις

αντιμετωπίσει ξανά και γι’ αυτό θα σου φανεί – και είναι – δύσκολο! Τα συνήθως

απαιτητικά αποσπάσματα προέρχονται από βρετανικά ή αμερικανικά περιοδικά,

εφημερίδες και βιβλία. Τι προσέχεις; Δεν μεταφράζεις όπως στα Αρχαία. Ενώ στα

Αρχαία το αδίδακτο κείμενο πρέπει να βρίσκεται από πλευράς σύνταξης και

μετάφρασης πολύ κοντά στο πρωτότυπο, στα Αγγλικά αυτό που χρειάζεται είναι ένα

ρέον κείμενο, όπως θα το διάβαζες σε αντίστοιχο ελληνικό έντυπο ή βιβλίο. Οι

ερωτήσεις κατανόησης (Β1) συνήθως είναι τρεις. Κατά κανόνα η πρώτη ζητά έναν

τίτλο για το κείμενο. Η δεύτερη είναι μια γενική ερώτηση για το κείμενο και η

τρίτη ζητά να ερμηνευθεί μία συγκεκριμένη φράση του κειμένου. Οι ερωτήσεις

ανάπτυξης (Β2) είναι τρεις (50 περίπου λέξεις η καθεμία) με θέματα συναφή με

το προς μετάφραση κείμενο. Η παραγωγή γραπτού λόγου (Γ) είναι κάτι που λίγο

πολύ ξέρεις καλά: αυτό που σου ζητείται είναι η άποψή σου για κάποιο θέμα

κοντά στα ενδιαφέροντά σου, όπως για παράδειγμα η γνώμη σου για την επίδραση

των Η/Υ ή της τηλεόρασης στη ζωή μας. Στο φετινό θέμα, για παράδειγμα, έπρεπε

να αντιμετωπίσεις το δίλημμα: διαλέγω Σχολή σύμφωνα με την κλίση μου ή σύμφωνα

με τις προοπτικές απασχόλησης (150-200 λέξεις)».

Η ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΡΙΑ

Πριν γράψεις κάθε πρόταση διάβασέ τη νοερά, για να δεις αν ακούγεται φυσική

στα ελληνικά

Το κύριο κλειδί για καλή απόδοση των Αγγλικών είναι βέβαια η μετάφραση.

Επαγγελματίας μεταφράστρια η καθηγήτρια Γεωργία Παπαδοπούλου, δίνει

συμβουλές ειδικά γι’ αυτό το ζήτημα:

«Αν θέλαμε να δώσουμε έναν πολύ γενικό ορισμό της μετάφρασης, θα λέγαμε ότι

είναι η μεταφορά ενός κειμένου από μία γλώσσα (γλώσσα-πηγή) σε μία άλλη

(γλώσσα-στόχο), με τέτοιον τρόπο ώστε να αποδίδονται όχι μόνον οι λεξιλογικές

αντιστοιχίες, αλλά και ο σκοπός, η λειτουργία και το ύφος του πρωτότυπου. Πώς,

λοιπόν, θα προσεγγίσεις το θέμα της μετάφρασης στις εξετάσεις; Σίγουρα δεν θα

σου ζητηθεί να επιδείξεις τις ικανότητες ενός επαγγελματία μεταφραστή, θα

πρέπει όμως να είσαι σε θέση να μεταφέρεις τα νοήματα του πρωτότυπου με τρόπο

σαφή, δημιουργώντας ένα κείμενο που έχει συνοχή και φυσικότητα σαν να είχε

γραφτεί στην ελληνική γλώσσα. Ας δούμε λοιπόν τι πρέπει να προσέξεις πριν

αρχίσεις να μεταφράζεις, δηλαδή στο στάδιο της αποκωδικοποίησης του

πρωτότυπου:

1. Διάβασε προσεκτικά τις οδηγίες (από πού προέρχεται το κείμενο, τι

πρέπει να κάνεις κ.λπ.).

2. Διάβασε ολόκληρο το πρωτότυπο κείμενο προσεκτικά μία ή δύο φορές και

προσπάθησε να προσδιορίσεις τον σκοπό και το ύφος του συγγραφέα.

3. Προσπάθησε να προσδιορίσεις το αναγνωστικό κοινό του πρωτότυπου. Στη

συνέχεια προσδιόρισε και το ελληνικό αναγνωστικό κοινό για να μεταφράσεις με

γνώμονα τις γνώσεις και απαιτήσεις του.

4. Υπογράμμισε τα σημεία που θεωρείς δύσκολα. Πρόσεξε τις

ιδιαιτερότητες της γλώσσας-πηγής (π.χ. ψευδόφιλες λέξεις, πολιτισμικά

στοιχεία).

5. Ασχολήσου πρώτα με τα εύκολα και άφησε τα συμφραζόμενα του κειμένου

να σε καθοδηγήσουν στην απόδοση των δυσκολότερων σημείων.

6. Κράτα σημειώσεις για ό,τι φοβάσαι πως θα ξεχάσεις αργότερα!

Τώρα μπορείς να αρχίσεις να μεταφράζεις.

1. Πριν γράψεις κάθε πρόταση διάβασέ τη νοερά, για να δεις αν ακούγεται

φυσική στα ελληνικά.

2. Γράψε τη μετάφρασή σου μόνο όταν είσαι σίγουρος ότι είναι συντακτικά

και γραμματικά σωστή. Μπορείς, αν θέλεις, να τη γράψεις αρχικά στο πρόχειρο,

αλλά φρόντισε να σου μείνει αρκετός χρόνος για να την καθαρογράψεις.

3. Να θυμάσαι ότι η γραμματική είναι πιο ευέλικτη από το λεξιλόγιο.

Πολλές φορές μπορείς να κάνεις μια μετάφραση πιο φυσική χρησιμοποιώντας κάποια

διαφορετική συντακτική ή γραμματική δομή (π.χ. μετατρέποντας ένα ουσιαστικό σε

ρήμα, έναν δύσκολο επιθετικό προσδιορισμό σε δευτερεύουσα πρόταση κ.λπ.).

4. Αν χρειαστεί, διασαφήνισε λίγο τα σημεία στα οποία πιστεύεις ότι

υπάρχει ασάφεια.

5. Μη γράφεις εναλλακτικές επιλογές στην τελική μετάφρασή σου!

Τέλος θυμήσου: Μια καλή μετάφραση είναι πάντα άριστα επιμελημένη. Σ’ αυτό το

τελικό, αλλά πολύ σημαντικό, στάδιο πρέπει να βάλεις στην άκρη το πρωτότυπο

και να διαβάσεις τη μετάφρασή σου σαν να ήταν ένα κείμενο που γράφτηκε

κατευθείαν στα ελληνικά.

Καλή επιτυχία!».