«Φωνή» αρχαία και… ψηφιακή

Πάνω από είκοσι αιώνες μετά, η διεθνής Μουσική «απέκτησε» ξανά τον πολύπλοκο πρόγονο του εκκλησιαστικού οργάνου, χάρη στην ανακατασκευή τής αρχαίας υδραύλεως, ο ήχος της οποίας θα φτάσει πλέον και στο ευρύ κοινό, χάρη στην έκδοση «Εις μουσικόν όργανον – Φωνή υδραύλεως» (στην οποία συμμετέχουν ο βαρύτονος Σπύρος Σακκάς και, στο όργανο, ο Πάνος Βλαγκόπουλος)

Πολύπλοκο, αυληφόρο, μουσικό όργανο που «γεννήθηκε» (από τον Κτησίβιο) τον 3ο
αιώνα π.Χ., στην Αλεξάνδρεια, η αρχαία ύδραυλις υπήρξε ο πρόδρομος του
εκκλησιαστικού οργάνου και ήταν «το πρώτο όργανο που αποτελεί αμιγώς ελληνικό
δημιούργημα, περισσότερο τεχνολόγημα, στη γένεσή της, παρά μουσικής
τεχνολογίας – από τα σημαντικότερα τεκμήρια του εντυπωσιακού επιπέδου
ανάπτυξης της ελληνιστικής τεχνολογίας», σύμφωνα με τον καθηγητή Μάριο
Μαυροειδή.

Ένα τμήμα αρχαίας υδραύλεως (του 1ου αιώνα π.Χ.), που έφερε στο φως το 1992 η
αρχαιολογική σκαπάνη της ομάδας του καθηγητή Δημήτρη Παντερμαλή, στο Δίον
Πιερίας, έδωσε χειροπιαστά στοιχεία, στην αρχαιολογική αλλά και στη μουσική
κοινότητα, για τον «προπάππου» του δημοφιλούς σήμερα αυληφόρου οργάνου.

Μετά την έκθεση του ευρήματος το 1994, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, το
Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών, με την υποστήριξη του υπουργείου
Πολιτισμού, έβαλε σε εφαρμογή ένα – ερευνητικό – πρόγραμμα ανακατασκευής της
υδραύλεως, σε συνεργασία με τον ανασκαφέα του Δίου, αλλά και με συστηματική
μελέτη των αρχαίων πηγών για το πολύπλοκο μουσικό όργανο, των αρχαίων μουσικών
κλιμάκων και των τρόπων χρήσης, στους προ Χριστού αιώνες, των υλικών από τα
οποία ήταν κατασκευασμένη η ύδραυλις – μπρούντζος (για τους αυλούς), ξύλο,
δέρμα -, με επικεφαλής τον (αείμνηστο) καθηγητή Μουσικολογίας του Ιονίου
Πανεπιστημίου, Μάριο Μαυροειδή, και στη συνέχεια τον μουσικολόγο C. Stroux. Με
τη βοήθεια του μουσικολόγου Πάνου Βλαγκόπουλου (που έμαθε και να παίζει στην
ύδραυλι) και του κατασκευαστή Γιώργου Παράσχου, η «φωνή» της
ανακατασκευασμένης υδραύλεως ακούστηκε να τραγουδά τις πρώτες νότες πρώτα στην
Ιαπωνία, το φθινόπωρο του 1999, στο πλαίσιο του εορτασμού 100 ετών
διπλωματικών σχέσεων Ελλάδας – Ιαπωνίας.

Να, όμως, που ήρθε η ώρα ο ιδιαίτερος, φορτωμένος μνήμες ιστορίας, ήχος του
αρχαιοελληνικού προδρόμου τού (τόσο διαδεδομένου σήμερα) εκκλησιαστικού
οργάνου να φτάσει και στο ευρύτερο κοινό. Χάρη σε μια ηχογράφηση, με
πρωτοβουλία του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου Δελφών, υπό τον τίτλον «Εις
μουσικόν όργανον – Φωνή υδραύλεως», με ένα μουσικό δρώμενο-σύνθεση που
ετοίμασε ο βαρύτονος Σπύρος Σακκάς, ο οποίος και τραγουδά στο CD, ενώ ο Πάνος
Βλαγκόπουλος αποδίδει τα μουσικά κομμάτια στην ανακατασκευασμένη ύδραυλι.

Στο CD, εκτός από το ποιητικό κείμενο «Εις μουσικόν όργανον» του Ιουλιανού του
Παραβάτη, ακούγονται έργα ανωνύμων συνθετών του 2ου και του 3ου μ.Χ. αιώνα, το
«Όσον ζής» (Σκόλιον Σεικίλου, της ίδιας εποχής), ποίηση της Σαπφούς (του 580
π.Χ.) και του Κ.Π. Καβάφη, καθώς και μουσική ή τραγούδια των Αργύρη Κουνάδη,
Γιάννη Μαρκόπουλου, Γιώργου Κουρουπού.

Εκπλήξεις, η απόδοση (από φωνή και ύδραυλι) του «Κέλομαί σε Γογγύλα»
του Μάνου Χατζιδάκι, σε ποίηση Σαπφούς από τον «Μεγάλο Ερωτικό», της «Άμαξας»
του Απόστολου Χατζηχρήστου και του ρεμπέτικου «Τα παιδιά της γειτονιάς σου»,
πάντα από τη φωνή του Σπύρου Σακκά. Και όλα αυτά χάρη στην ύδραυλι, που όπως
λέει ο τελευταίος, «μας ξενάγησε με χάρη αρχαίας Ελληνίδας θεάς στις
αναμνήσεις της συλλογικής μνήμης των ανθρώπων. Μας κάλεσε να παίξουμε μαζί της
πολλά παιχνίδια και έτσι λέμε τραγούδια όλων των εποχών, σκαρφιζόμαστε
καινούργια, μεταμορφώνουμε παλαιότερα και γιορτάζουμε διαρκώς τη γνωριμία
μας… αναγορεύοντας ταυτόχρονα την Ύδραυλι σε σύγχρονο Έλληνα πολίτη»!

INFO

Το CD «Φωνή υδραύλεως» παρουσιάζεται την Τετάρτη, στις 12 μ., στο Ευρωπαϊκό
Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών (Φρυνίχου 9, Πλάκα, τηλ. 210-3312.781-5), όπου και
θα πωλείται προς 15 ευρώ.