Βιοηθικά προβλήματα

Και σε αυτό το τεύχος της εξαμηνιαίας επιθεώρησης (Εκδόσεις Σάκκουλα), που
φιλοξενεί μελέτες από τα πεδία της Πολιτικής και Ηθικής Θεωρίας, τα θέματα
είναι πολλά και ενδιαφέροντα για ένα ευρύ φάσμα επιστημόνων, ειδικών, αλλά και
σκεπτόμενων πολιτών. Μεταξύ των θεμάτων που έχουν ξεσηκώσει πολλές συζητήσεις
σε παγκόσμιο επίπεδο είναι αυτό που χειρίζεται η επίκουρος καθηγήτρια
Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Κύπρου, Ελένη Μ. Καλοκαιρινού. Κατά πόσον πρέπει
να διεξάγονται πειράματα και έρευνες πάνω σε ανθρώπινα έμβρυα και βεβαίως το
συναφές ερώτημα από ποια στιγμή το έμβρυο γίνεται πρόσωπο;

Η αρθρογράφος προτείνει «μια πιο πραγματιστική προσέγγιση, μια προσέγγιση
δηλαδή η οποία θα ερευνήσει σε συνάρτηση με άλλα παρεμφερή και συγγενή
ερωτήματα…».

Δίνοντας η ίδια το στίγμα της προσέγγισης και το περίγραμμα της μελέτης της,
σημειώνει εισαγωγικά:

«Επισημαίνεται ότι τόσο η θεραπεία ενός αριθμού ασθενειών, η οποία σήμερα
θεωρείται θέμα ρουτίνας, όσο και η πρόγνωση, η διάγνωση αλλά και σε ορισμένες
περιπτώσεις η θεραπεία εκφυλιστικών, κληρονομικά μεταδιδόμενων ασθενειών, δεν
είναι δυνατή χωρίς τον προηγούμενο πειραματισμό και παρέμβαση πάνω σε
ανθρώπινα έμβρυα. Επιπλέον, οι θεραπευτικές αυτές διαδικασίες δημιουργούν έναν
αριθμό “διαθέσιμων” εμβρύων παράλληλα με τα έμβρυα τα οποία προέρχονται από
αυτόματες αποβολές. Κατά συνέπειαν, εφόσον τα ηθικά συναισθήματά μας δεν
εξεγείρονται και δεν αντιδρούν που εδώ και αρκετές δεκαετίες χρησιμοποιούμε
ανθρώπινα έμβρυα για την πρόγνωση, τον έλεγχο και τη θεραπεία ορισμένων
σημαντικών ασθενειών, αλλά αντίθετα ανέχονται να διεξάγεται ένας μεγάλος
αριθμός εκτρώσεων κάθε χρόνο εν ονόματι της υγείας και της ευημερίας της
μητέρας, παρόμοια αυτά δεν πρέπει να εξεγείρονται, όταν τα ήδη υπάρχοντα
ανθρώπινα έμβρυα χρησιμοποιούνται ως υποκείμενα πειραμάτων για τη διασφάλιση
της υγείας και την παράταση της ζωής ενηλίκων ατόμων».

Το περιοδικό συνεχίζει εξάλλου τη συζήτηση που ξεκίνησε από το πρώτο του
τεύχος για τις αιτίες της κατάρρευσης των ολοκληρωτικών καθεστώτων. Ο
καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών Πάνος Καζάκος επισημαίνει ότι ο φασισμός
και ο κομμουνισμός κατέρρευσαν: ο μεν πρώτος λόγω της επιθετικής πολιτικής της
υπερέκτασης στον χώρο που ακολούθησε, ο δε δεύτερος λόγω πολλών αιτιών,
κυριότερη των οποίων ήταν η αδυναμία του να δημιουργήσει συνθήκες ειρήνης και
ευημερίας στο εσωτερικό μέτωπο.

«ΕΚ ΤΩΝ ΥΣΤΕΡΩΝ»

Η παρουσία του θανάτου μέσα στη ζωή

Στο 7ο τεύχος του ψυχαναλυτικού περιοδικού, που εκδίδεται από τον Εξάντα με
πρωτοβουλία του Ομίλου Ελλήνων Ψυχαναλυτών, δημοσιεύονται έντεκα άρθρα που
επιχειρούν να καλύψουν το θέμα «της παρουσίας του θανάτου μέσα στη ζωή».
Εξετάζονται, δηλαδή, «οι διάφορες μορφές θανάτου και καταστρεπτικότητας στον
ανθρώπινο ψυχισμό, στην ψυχαναλυτική πρακτική, όπως και στην καθημερινή ζωή,
στον χώρο του πολιτισμού και της θρησκείας».

Εισάγοντας το θέμα, η συντακτική ομάδα θα σημειώσει:

«Αναπόδραστα θνητός, ο άνθρωπος από τη μέρα της γέννησής του, βρίσκεται – είτε
το ξέρει είτε όχι – σημαδεμένος απ’ αυτό το πεπρωμένο της μελλοντικής του
ανυπαρξίας. Κάθε μέρα ζωής είναι μία μικρή νίκη απέναντι στη “βέβαιη
πιθανότητα” της εξαφάνισης. Αλλά και κάθε μέρα ζωής είναι ένα βήμα πιο κοντά
στο υποχρεωτικό τέλος.

Η ωρίμανση, που χαρακτηρίζει τη διαδρομή της ανθρώπινης ζωής, είναι αυτή η
διαλεκτική ανάμεσα στις διαδικασίες φθοράς και στη ζωτική δύναμη. Ποιες είναι
οι ψυχικές εγγραφές αυτής της βιολογικής πραγματικότητας;».

Στο ερώτημα καταθέτουν απαντήσεις: Ο Σ. Φρόυντ «Εμείς και ο θάνατος» (1915), ο
Θ. Τζαβάρας «Ο θάνατος του Φρόυντ», η Ν. Zaltzman «Το όνειρο, ο εφιάλτης, το
παραλήρημα», ο Φ. Μπόμπος «Γύρω από την ενόρμηση του θανάτου», η Ελ.
Ζησοπούλου – Τσακυράκη «Ο θάνατος στη ζωή», η Ελ. Τζαβάρα «Αυτοκτόνος φθόνος,
αυτοκτόνος φόνος: Μήδεια, Φραγκογιαννού», ο Μ. Μπέγζος «Θρησκεία και θάνατος»,
ο Δ.Ι. Κυρτάτας «Η ζωή εν τάφω. Τα μνήματα ως τόπος κατοικίας των Χριστιανών
ασκητών», ο Γ. Στεφανάτος «Το σκέπτεσθαι τη σκέψη του άλλου» και η Πιέρα
Ωλανιέ «Η απόσυρση μέσα στην ψευδαίσθηση: Μήπως πρόκειται για ισοδύναμο της
αυτιστικής απόσυρσης;».

«ΠΛΑΝΟΔΙΟΝ»

Για τη Μαρία Κέντρου – Αγαθοπούλου

«Ένας άντρας είναι ένας /σκοτωμένος κέρβερος

Μπροστά στις πύλες του Άδη»

Μ. Κέντρου – Αγαθοπούλου

Από τα πιο προσεγμένα – σε όλες τις λεπτομέρειες – λογοτεχνικά περιοδικά που
κυκλοφορούν είναι το «Πλανόδιον» του Γιάννη Πατίλη, που τύπωσε το 35ο τεύχος
του. Και το επισημαίνω αυτό, γιατί αρκετά περιοδικά που φθάνουν στη στήλη από
όλη την Ελλάδα κοσμούνται δυστυχώς με λάθη τυπογραφικά, ορθογραφικά,
γραμματικά, πραγματικά…

Σ’ αυτό το τεύχος το περιοδικό κάνει αναφορά 33 σελίδων στην αισθαντική
Θεσσαλονικιά ποιήτρια Μαρία Κέντρου – Αγαθοπούλου (γεν. 1930, Θεσσαλονίκη). Ο
Κώστας Σοφιανός ανθολογεί από τις ποιητικές της συλλογές και γράφει το κείμενο
«Τα καθημερινά και τα αιώνια – σχόλια στα περιθώρια των ποιημάτων της Μαρίας
Κέντρου – Αγαθοπούλου» και η Νατάσα Κεσμέτη δημοσιεύει το μελέτημά της «Η
ποιήτρια Μαρία Κέντρου – Αγαθοπούλου ως αφηγήτρια».

Η τιμώμενη δημοσίευσε την πρώτη ποιητική της συλλογή («Ψυχή και τέχνη») το
1961 και την πλέον πρόσφατη «Σαλκίμ» (Νεφέλη), το 2001. Δημοσίευσε ακόμη τα
πεζά «Συνοικισμός Σιδηροδρομικών» (Κέδρος, 1998), «Στο δωμάτιο» (Νεφέλη,
1999), «Η παραίτηση» (Κέδρος, 2002) και τα δοκίμια «Δοκίμια και δοκιμασίες»
(Νησίδες, 1999).

ΤΣΑΓΚΑΡΑΔΑ»

Καρτάληδες

Συνεχίζει την καλή προσπάθεια ο Πέτρος Κυπριωτέλης και τύπωσε ήδη το έβδομο
τεύχος του περιοδικού που μας δροσίζει τις ψυχές με τους πηλιορείτικους
ανέμους.

Και σ’ αυτό το τεύχος συνεχίζεται το θέμα για την ιστορική οικογένεια Καρτάλη,
με μια πρόταση: την ανακαίνιση του Καρτάλειου Δημοτικού Σχολείου Αγίων
Ταξιαρχών Τσαγκαράδας και τη μετατροπή του σε Μυθολογικό Μουσείο Πηλίου.

[Φιλικές παρατηρήσεις: 1) Έλλειψη, η απουσία στήλης με τα περιεχόμενα του
τεύχους. 2) Αν είχα περιοδικό (που δεν έχω) κι αν είχα γράψει ποιήματα και
πεζά (που δεν έχω γράψει) ποτέ δεν θα δημοσίευα ποίημά μου και ποτέ δεν θα
αναδημοσίευα ενθουσιώδη ολοσέλιδη κριτική για πεζό μου, στο δικό μου περιοδικό].

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

* «Επιστήμη και Κοινωνία»: Σόλωνος 69, Αθήνα – 106 79, τηλ. 210-3615.440.

* «Εκ των υστέρων»: Λυκείου 1, Αθήνα – 106 74, τηλ. 210-7258.568.

* «Πλανόδιον»: Γρηγοροβίου 25, Αθήνα 111 41, τηλ. 210-2284.403.

* «Τσαγκαράδα»: Τ.Θ. 180 30, Αθήνα – 116 35, τηλ. 210-7519.680.