Θησαυρός απ’ τον Γράμμο

«ΤΑ ΝΕΑ» επιλέγουν κάθε Δευτέρα θέματα από περιοδικές εκδόσεις ποικίλου ενδιαφέροντος

Τι να πω; Το ‘χει φαίνεται εκείνη η πανέμορφη περιοχή της Πυρσόγιαννης, των
Χιονιάδων, δίπλα στα ελληνοαλβανικά σύνορα, να διαθέτει ανθρώπους με γνώσεις,
μεράκι και αγάπη για τον τόπο τους, που καθώς περνούν οι δεκαετίες μάς
δωρίζουν έξοχα περιοδικά. Πέρασαν πάνω από 20 χρόνια από τότε που πήγα σ’
εκείνα τα μέρη και παρουσίασα στα «ΝΕΑ» ένα καταπληκτικό περιοδικό – το
«Αρμολόι» – με θέματα παρμένα από την Πυρσόγιαννη και τους περίφημους
μαστόρους της. Να, τώρα, το «Εκ Χιονιάδων» που συνεχίζει την καλή παράδοση. Το
μέλος της συντακτικής επιτροπής Κώστας Σκούρτης μού έστειλε μιαν ευγενική
επιστολή – παρουσίαση της περιοχής, του περιοδικού και των στόχων του. Αντί να
φλυαρήσω εγώ, του δίνω τον λόγο:

«Το περιοδικό “Εκ Χιονιάδων” εκδίδει ο Πολιτιστικός Σύλλογος Χιονιαδιτών και
είναι ένα πολιτιστικό περιοδικό που έχει σκοπό την ανάδειξη της πλούσιας
πολιτιστικής κληρονομιάς του χωριού Χιονιάδες, που σήμερα ανήκει στον Δήμο
Μαστοροχωρίων των Ιωαννίνων (επαρχία Κόνιτσας).

Οι Χιονιάδες είναι ένα μικρό ορεινό χωριό σε υψόμετρο 1.150, πάνω στον ορεινό
όγκο του Γράμμου. Βρίσκεται πολύ κοντά στα σύνορα με την Αλβανία.

Οι κάτοικοι του χωριού και σε περιόδους ακμής δεν φαίνεται να ξεπέρασαν ποτέ
τους 400, σήμερα δε οι μόνιμοι κάτοικοι είναι ελάχιστοι. Παρ’ όλα αυτά, έχει
αναδείξει 65 λαϊκούς ζωγράφους σε διάστημα περίπου τριών αιώνων. Οι ζωγράφοι
ανήκαν σε οικογένειες (Πασχαλάδες, Παπακωστάδες, Μαρινάδες κ.ά.) που
περιφέρονταν στην Ήπειρο και τις γειτονικές περιοχές, φθάνοντας μέχρι Βόρειο
Ήπειρο, πρώην Γιουγκοσλαβία, Άγιον Όρος, Θεσσαλία, Μακεδονία, όπου ζωγράφιζαν
εκκλησίες, αρχοντικά, φορητές εικόνες. Έχουν διασωθεί και προσωπογραφίες τους,
καθώς και αρκετές ζωγραφιστές κασέλες, κυρίως στους Χιονιάδες.

Το έργο των Χιονιαδιτών ζωγράφων μελέτησε πρώτος ο π. Γεώργιος Παΐσιος και
αργότερα ο Κίτσος Μακρής.

Με έναν επίσης λαϊκό ζωγράφο ασχολήθηκε και η καθηγήτρια Μ. Βρέλλη – Ζάχου.
Στο σύνολό του, το έργο των Χιονιαδιτών ζωγράφων είναι άγνωστο στο ευρύ κοινό,
ενώ πολλές εργασίες τους δεν έχουν καταγραφεί ακόμη και δεν έχουν μελετηθεί.

Σε αυτόν τον τομέα ενεργοποιείται και το περιοδικό “Εκ Χιονιάδων”, μελετώντας
επίσης την Ιστορία και τη Λαογραφία της περιοχής».

Να προσθέσω μόνο: 1) Το έργο του εξωφύλλου φωτογραφήθηκε για το περιοδικό, με
άδεια πρώτης δημοσίευσης από το Μουσείο Μπενάκη και είναι δείγμα χιονιαδίτικης
ζωγραφικής από τα Ζαγόρια. 2) Το περιοδικό διατίθεται στο βιβλιοπωλείο
«Δωδώνη», Ασκληπιού 3, στην Αθήνα και στο βιβλιοπωλείο «Ελεγείο», στην
Κόνιτσα. 3) Ας μελετήσουν την ποιότητα και την προσέγγιση των θεμάτων όσοι –
και είναι πολλοί – ασχολούνται στα σοβαρά με τοπικά έντυπα.

«ΔΕΥΚΑΛΙΩΝ»

Adorno και Αριστοτέλης

Η ταυτότητα αυτής της περιοδικής έκδοσης («Στιγμή») είναι γνωστή σε όσους
ασχολούνται με τη φιλοσοφική έρευνα και κριτική. Ενα απο τα θέματα αυτού του
τεύχους, η μελέτη του Κωνσταντίνου Ράντη «Adorno και Αριστοτέλης». Στην αρχή
του κειμένου του ο συγγραφέας σημειώνει ότι θεωρεί εσφαλμένη την εντύπωση πως
ο Adorno δεν ασχολήθηκε σε βάθος με την αρχαία φιλοσοφία, αλλά περιορίστηκε
στη νεώτερη και προσθέτει:

«Το έργο του Adorno προϋποθέτει τόσο την κατανόηση της αρχαίας ελληνικής
φιλοσοφίας όσο και της νεώτερης. Δεν πρέπει να λησμονούμε ότι στο κύριο έργο
του Adorno, τη Διαλεκτική του Διαφωτισμού, το οποίο συνέγραψε από
κοινού με τον Horkheimer, υπάρχει το παράρτημα “Οδυσσέας ή Μύθος και
Διαφωτισμός”, μια “Ιστορικοφιλοσοφική παρέκβαση στην Οδύσσεια”, την οποία ο
ίδιος ο Adorno χαρακτήρισε ως τη θεωρία του για τους Προσωκρατικούς. Πέραν
τούτου η κριτική του τόσο στη Φαινομενολογία του Husserl όσο και στην
Οντολογία του Heidegger εκπορεύεται από την κριτική του στην πρώτη φιλοσοφία
του Πλάτωνος και του Αριστοτέλη».

Από τα άλλα θέματα:

Σπύρος Α. Μοσχονάς: Δύο αρχές της γλωσσικής ιδεολογίας. Γεράσιμος Κακολύρης:
Παραποιώντας το κείμενο: Η αποδομητική ανάγνωση του «Δοκιμίου για την καταγωγή
των γλωσσών» του Ρουσσώ από τον Ντεριντά. Σπύρος Ράγκος: Φιλόσοφος και μάγος –
Peter Kingsley, «Αρχαία φιλοσοφία, μυστήρια και μαγεία: Ο Εμπεδοκλής και η
πυθαγόρεια παράδοση» (Βιβλιοκρισία). Παναγιώτης Θανασάς: Ο Έγελος ως Καντ και
ως Μπασελάρ – Γιώργος Φαράκλας, «Γνωσιοθεωρία και μέθοδος στον Έγελο»
(Βιβλιοκρισία). Πάνος Θεοδώρου: Martin Heidegger, «Τι είναι Μεταφυσική;»
(Προλεγόμενα – μετάφραση – σχόλια: Π.Κ. Θανασάς) (Βιβλιοκρισία).

«ΠΑΡΟΥΣΙΑ»

Γνωρίζοντας το Ξηρόμερο

Το περιοδικό έχει κεντρικό στόχο την ανάδειξη του λογοτεχνικού δυναμικού του
Νομού Αιτωλοακαρνανίας. Σ’ αυτή του την πορεία, ξεκινάει μια συμπληρωματική
αλλά αναγκαία προσπάθεια: να γνωρίσει το ιστορικό, το γεωγραφικό, το κοινωνικό
και το λαογραφικό περιβάλλον του τόπου όπου έζησαν ή ζουν ακόμα οι
Αιτωλοακαρνάνες πνευματικοί άνθρωποι.

Σ’ αυτό το αφιερωματικό τεύχος γνωρίζουμε την επαρχία Βόνιτσας και Ξηρομέρου.
Θα ακολουθήσουν και οι άλλες επαρχίες του νομού.

Να σημειώσω τη μελέτη του ιστορικού συγγραφέα και ερευνητή Γεωργίου Φερεντίνου
για «Τα προνόμια του Ξηρομέρου επί Τουρκοκρατίας», το θέμα που επιμελήθηκε ο
Θωμάς Γκόρπας για τα ακατοίκητα νησάκια των Εχινάδων, την πολύ ενδιαφέρουσα
έρευνα του συγγραφέα και προέδρου πρωτοδικών Αλέξανδρου Σάββα με πλούσια
στοιχεία για την ιστορία και τον πολιτισμό του Ξηρομέρου. Ο Γερ. Παπατρέχας,
που γεννήθηκε το 1922 και πέθανε το 1998, ήταν ένας σπουδαίος ιστοριοδίφης,
λαογράφος και συγγραφέας. Ο Κώστας Δ. Κονταξής μελέτησε την εφημερίδα «Το
Ξηρόμερο» και παρουσιάζει ένα απάνθισμα από τις πολύτιμες λαογραφικές
επιφυλλίδες του Παπατρέχα στην τοπική εφημερίδα.

«ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΖΩΗ»

Ποικιλία

Οκτώ Έλληνες λογοτέχνες – ποιητές στην πλειοψηφία – με ισάριθμα κριτικά
σημειώματα παρουσιάζονται στο τελευταίο τεύχος του περιοδικού. Πρόκειται για
τον Τάσο Αθανασιάδη, τον Νικηφόρο Βρεττάκο, τον Θοδωρή Βλαχοδημήτρη, τον Νίκο
Καββαδία, τον Νίκο Καρούζο, τον Γιάννη Κουτσοχέρα, τη Λούλα Κωνσταντινίδου και
τον Λευτέρη Παπαδόπουλο.

Ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι συνομιλίες του διευθυντή της «Πνευματικής Ζωής»
Μιχάλη Σταφυλά με έναν υπουργό του παλαιού καθεστώτος στην Τσεχία, με έναν
πρωταγωνιστή της «Άνοιξης της Πράγας» και – στην Αυστρία – με σοσιαλιστές που
ψήφισαν τον Χάιντερ…

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

* «ΕΚ ΧΙΟΝΙΑΔΩΝ»: Χιονιάδες, 44015 – Πυρσόγιαννη. Τηλ. 010-2832.551

* «ΔΕΥΚΑΛΙΩΝ» Ζωοδόχου Πηγής 91-93. Τηλ. 010-3844.064

* «ΠΑΡΟΥΣΙΑ» Λυκούργου 9, Αθήνα – 10551. Τηλ. 010-3245.298

* «ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΖΩΗ»: Χατζοπούλου 49, Καλλιθέα – 17671. Τηλ. 010-9588.333