ΛΟΥΤΡΑ ΛΕΣΒΟΥ: Σε μια νύχτα, η αγάπη… έχασε μια μέρα

Και ξαφνικά ο αλτρουισμός, μέσα σε μια νύχτα, μετατράπηκε σε ρατσισμό. Η

αγάπη, ύστερα από δέκα ολόκληρα χρόνια, έγινε μίσος. Η καλή επικοινωνία χάθηκε

και αυτό που προβάλλεται πια είναι η αδυναμία συνύπαρξης των κατοίκων των

Λουτρών Λέσβου με τους Αλβανούς εργάτες που ζουν στην περιοχή. Ένα επεισόδιο

μεταξύ ομάδας μεταναστών με ντόπιους, που κατέληξε στον σοβαρό τραυματισμό

τεσσάρων ντόπιων, προκάλεσε την έντονη οργή των κατοίκων, οι οποίοι απαίτησαν

να φύγουν οι Αλβανοί. Και έφυγαν προκαλώντας ποικίλα σχόλια, αλλά και πολλά

ερωτηματικά.

Η Πολιτεία όλο αυτό το διάστημα αρνήθηκε να πάρει θέση, αφήνοντας τις δύο

πλευρές να διαχειριστούν τη συγκεκριμένη κρίση. Η αστυνομία ξέσπασε επί

δικαίων και αδίκων. Η παρουσία της στα Λουτρά δεν έγινε αντιληπτή από τους

ντόπιους, με αποτέλεσμα το αίσθημα της ανασφάλειας να μεγαλώνει. Ευτυχώς,

μεταξύ των κατοίκων των Λουτρών κυκλοφορεί ο 13χρονος Δημήτρης από το

Αργυρόκαστρο για να θυμίζει ότι η συνύπαρξη έχει και τα καλά της. Ταυτόχρονα

όμως κυκλοφορεί και ο 25χρονος Παναγιώτης Γκαγκάνης, ο νεαρός που χτύπησαν οι

Αλβανοί, με εμφανή ακόμη τα σημάδια του ξυλοδαρμού, για να φωνάζει και αυτός

από την πλευρά του πως ο αλληλοσεβασμός είναι η βάση της αρμονικής συνύπαρξης.

Όμως υπάρχουν και αυτοί που εγκατέλειψαν την περιοχή από τον φόβο αντιποίνων

και ακραίων αντιδράσεων, για να θυμίζουν με τη σειρά τους πως όταν αποδίδεις

συνολικά ευθύνες μοιραία γίνονται και λάθη.

Τα Λουτρά είναι από τα λίγα χωριά στην Ελλάδα που κρατούν τον πληθυσμό τους

και μάλιστα τον αυξάνουν σταδιακά. Οι ελιές και η αλιεία είναι ασχολίες που

αφήνουν ένα καλό εισόδημα. Ένα εισόδημα που βελτιώθηκε τα τελευταία χρόνια και

εξαιτίας της μαζικής παρουσίας λαθρομεταναστών. Πρόκειται για ένα χωριό με

ιδιαίτερες συμπάθειες στην Αριστερά, το οποίο έχει αναπτύξει πλούσια

πολιτιστική δραστηριότητα τα τελευταία χρόνια, χωρίς αποκλεισμούς και

διακρίσεις. Οι κάτοικοί του από την πρώτη στιγμή αγκάλιασαν τους

λαθρομετανάστες. Και όμως, λίγες ημέρες πριν η κοινότητα ξεσηκώθηκε κατά των

Αλβανών, αναγκάζοντας τους να φύγουν και μάλιστα με αποφάσεις του τοπικού

συμβουλίου. Όλα άρχισαν στις 29 Ιουλίου. Ιδιοκτήτης μπαρ της περιοχής δεν

επιτρέπει την είσοδο σε δύο Αλβανούς. Εκείνοι φεύγουν. Ξυπνούν έναν ομοεθνή

τους, ο οποίος έχει παντρευτεί Ελληνίδα, και του αναφέρουν το περιστατικό.

Αμέσως, όπως λένε οι κάτοικοι (η άλλη άποψη δεν υπάρχει, αφού οι Αλβανοί έχουν

φύγει), συγκεντρώνονται περίπου 18 άτομα και κρατώντας μαχαίρια και ρόπαλα

φτάνουν στο κέντρο και δέρνουν τέσσερις νεαρούς, τραυματίζοντας μάλιστα τον

έναν πολύ σοβαρά.

Ύστερα από αυτό οι κάτοικοι ξεσηκώνονται, συνεδριάζει το τοπικό συμβούλιο και

αποφασίζει να φύγουν οι Αλβανοί μέσα σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.

Παράλληλα, η αστυνομία συλλαμβάνει ορισμένους που πήραν μέρος στα επεισόδια

και τους απελαύνει. Το δημοτικό συμβούλιο της Μυτιλήνης, αν και διατηρεί τις

επιφυλάξεις του για την απόφαση, χαρακτηρίζει δικαιολογημένες τις αντιδράσεις,

εκτιμά δε ότι η απόφαση λειτούργησε θετικά, αφού δεν έγιναν έκτροπα από τους

αγανακτισμένους κατοίκους. Από την άλλη πλευρά είχαμε και αντιδράσεις για τις

αποφάσεις αυτές και μάλιστα γινόταν λόγος για ακραίες ρατσιστικές αντιδράσεις.

Γεγονός που πυροδότησε νέο κύκλο αντιπαράθεσης, μεταξύ των ντόπιων αυτήν τη

φορά. «Δεν μπορεί να μας κατηγορούν από μακριά. Να έρθουν εδώ να μας

εξηγήσουν. Να ζητήσουν τη γνώμη μας. Να τους δούμε. Εμείς ποτέ δεν είδαμε

κανέναν όλα αυτά τα χρόνια», απαντούν οι κάτοικοι σε όσους τους κατηγορούν.

Όμως, το ξέρουν και αυτοί καλά, πως όλα έχουν δύο άκρες…

«Σε λίγο όλα θα ξεχαστούν. Η περιοχή μας δεν έχει ρατσιστές…»

Είναι μεσημέρι. Στον Άγιο Ισίδωρο ο 29χρονος Νίκος Τσολάρι δουλεύει σε ένα

βενζινάδικο. Δύο συμπατριώτες του περνούν. Βάζουν βενζίνη βερεσέ και φεύγουν.

Τους ξέρουν όλοι. Είναι καλοί τεχνίτες και ακόμη καλύτεροι άνθρωποι. «Εμείς

δεν έχουμε πρόβλημα. Δεν πειράζουμε κανέναν και δεν μας πειράζει κανείς.

Πρέπει όμως να σου πω πως κι εμένα δεν με έβαζαν σε ένα μπαρ και μόλις είπα

ότι θα τους καταγγείλω στην αστυνομία δεν με εμπόδισαν», λέει ο Νίκος. Οκτώ

χρόνια στην Ελλάδα, άλλα προβλήματα δεν αντιμετώπισε.

Όπως και ο Σπύρος στην κοινότητα Πλαγιάς, τον οποίο υιοθέτησε μάλιστα μία

ηλικιωμένη κυρία. Γενικά, στην περιοχή του Πλωμαρίου ντόπιοι και Αλβανοί

συνυπάρχουν αρμονικά. «Μα και φυσικά έχουμε καλές σχέσεις. Πρέπει κατ’ αρχάς

να πούμε ότι από τη στιγμή που ήρθαν οι Αλβανοί αυξήθηκε η παραγωγή, αφού

εξαιτίας ελλείψεως εργατών μεγάλες εκτάσεις, περίπου το 40%, παρέμεναν

ανεκμετάλλευτες. Από ‘κεί και μετά θα πρέπει να πούμε πως και οι Αλβανοί

προσπάθησαν να… αξιοποιήσουν τα όσα λέγονταν για ρατσισμό. Να, προχθές

κάναμε παρατηρήσεις και σε κάποιες οικογένειες Αλβανών για την κατανάλωση

νερού. Η απάντησή τους ήταν η συνηθισμένη: “Μας παρατηρείτε επειδή είμαστε

Αλβανοί”. Όμως δεν είναι έτσι και το ξέρουν. Αλλά αμύνονται πίσω από τέτοιες

αντιδράσεις», λέει ο δήμαρχος Πλωμαρίου, Μιχάλης Μαμάκος.

Τα τελευταία επεισόδια έχουν προβληματίσει τους εκπροσώπους της Τοπικής

Αυτοδιοίκησης. Φοβούνται μην τυχόν γίνουν έκτροπα, αν και εκτιμούν ότι η

ένταση θα εκτονωθεί. Σ’ αυτό ελπίζουν και οι Αλβανοί που εργάζονται στο

Πλωμάρι και τη Μυτιλήνη. «Εγώ τώρα τι να κάνω; Θέλω να βγω να πιω έναν καφέ

και με σταματάει η αστυνομία. Και οι άλλοι με βλέπουν με μισό μάτι. Έχω στην

Ελλάδα από το 1994 και ποτέ δεν δημιούργησα πρόβλημα». Ο 25χρονος Γιώργος

Ζώτος από το Ελπμασάν κοιτάζει γύρω του. Δεν φοβάται να κυκλοφορήσει, είναι

νόμιμος, όμως δεν θέλει να βγει στην καφετέρια και να τον δείχνουν. Από τότε

που έγινε το επεισόδιο στα Λουτρά, ο ίδιος και δεκάδες άλλοι συμπατριώτες του

σπάνια κυκλοφορούν. Αντίθετα με τον Γιώργο, η κυρία Παρασκευή Θάνου από το

Αργυρόκαστρο με τα δύο της παιδιά, τον Δημήτρη και τη Σοφία, ζουν σαν να μην

έχει αλλάξει τίποτε. Ο άντρας της πνίγηκε ανοικτά του Αυλώνα, όταν ένα καράβι

με εκατό λαθρομετανάστες και προορισμό την Ιταλία, βούλιαξε. Τότε πήγε στα

Λουτρά.«Εγώ μόνο καλά λόγια έχω για το χωριό. Αν δεν ήταν αυτοί δεν θα είχαμε

τύχη». Ο Δημήτρης παίζει ποδόσφαιρο στην τοπική ομάδα. Πηγαίνει μαζί με την

αδελφή του στο Δημοτικό. Και, όπως λέει, δεν πρόκειται να φύγει. Αυτή είναι η

άλλη πλευρά του νομίσματος.

«Σε λίγο όλα θα ξεχαστούν. Η περιοχή μας δεν έχει ρατσιστές. Ποτέ δεν είχε και

ούτε πρόκειται να έχει. Κανείς δεν είναι υπέρ των επεισοδίων. Και, ευτυχώς, το

τοπικό συμβούλιο αντέδρασε ψύχραιμα. Διαφορετικά θα είχαμε θύματα». Ο πρόεδρος

του Δημοτικού Συμβουλίου, Σταύρος Δημηρούδης, συνδικαλιστής της ΠΑΣΚΕ,

τάσσεται υπέρ της απόφασης να φύγουν οι Αλβανοί εκείνη τη δεδομένη στιγμή.

Βεβαίως δεν είναι είναι υπέρ της βίας και ελπίζει ότι σύντομα θα ξεπεραστεί η

κρίση. Και αυτός ρίχνει την ευθύνη για τα επεισόδια στους Αλβανούς: «Δεν

υπήρξε καμία αυθόρμητη αντίδραση για να πει κανείς ότι ήταν κάτι της στιγμής.

Οργανώθηκε συμμορία και αυτό είναι που εξόργισε τον κόσμο». Βέβαια, στα Λουτρά

δεν υπάρχουν πια Αλβανοί για να δώσουν τις δικές τους απαντήσεις για το τι

έγινε εκείνη τη νύχτα ή για τη συμπεριφορά των κατοίκων όλα αυτά τα χρόνια.

Αλλά και να μπορούσαν, δύσκολα οι δικές τους εξηγήσεις θα γίνονταν πιστευτές.

Όπως έχει πει και η Ινδή συγγραφέας Τζούμπα Λαχίρ: «Στην ξενιτιά χρειάζεσαι

διερμηνέα για να εξηγήσεις πού πονάς. Όμως, ο πόνος της ψυχής δεν εξηγείται».

Όπως, βέβαια, δεν μπορεί να εξηγηθεί γιατί δέκα χρόνια αρμονικής συνύπαρξης

τινάχτηκαν στον αέρα μέσα σε μία νύχτα.

Το χρονικό που οδήγησε στη μεγάλη ρήξη

Αρχές του 1991. Στα Λουτρά, ένα από τα πιο ζωντανά χωριά της Λέσβου,

δέκα λεπτά από τη Μυτιλήνη φτάνουν οι πρώτοι Αλβανοί λαθρομετανάστες. Ανάμεσά

τους και παιδιά. Οι κάτοικοι συγκεντρώνονται στην πλατεία και αυθόρμητα

προσφέρουν ρούχα, τρόφιμα και στέγη.

Λουτρά 1996. Η μικρή Σοφία Θάνου, έξι χρόνων, έχει σοβαρό πρόβλημα με τα μάτια

της. Η κοινότητα δίνει χρήματα και αναλαμβάνει τη θεραπεία της στην Αθήνα.

Λουτρά 1999. Οι εργάτες Αλβανοί αρνούνται να εργαστούν διεκδικώντας ίδια

μεροκάματα με τους Έλληνες εργάτες. Οι κάτοικοι του χωριού τούς στηρίζουν. Ο

πρόεδρος κ. Βασίλης Μαμώλης δίνει συνεντεύξεις και χαρακτηρίζει δίκαια τα

αιτήματα των Αλβανών στην πρώτη τους απεργία που γίνεται στην Ελλάδα.

Λουτρά, 29 Ιουλίου 2001. Μια ομάδα Αλβανών ξυλοκοπεί τέσσερις νέους από τα

Λουτρά (ο ένας ζει από θαύμα) γιατί σε κάποιους από αυτούς δεν επιτράπηκε η

είσοδος σε ντισκοτέκ της περιοχής. Η εικόνα των τραυματισμένων νεαρών κάνει

τον γύρο της Ελλάδος. Οι κάτοικοι των Λουτρών αγανακτούν. Ξεχύνονται στα

καλντερίμια του χωριού και ζητούν εκδίκηση. Ο πρόεδρος συνιστά ψυχραιμία. Οι

πιο θερμόαιμοι αντιδρούν. Το τοπικό συμβούλιο συνεδριάζει και κάτω από το

βάρος των γεγονότων αποφασίζει οι Αλβανοί να εγκαταλείψουν το χωριό. Μέσα σε

μια νύχτα, φιλίες και συνεργασίες δέκα χρόνων εξαφανίστηκαν.

Τώρα πια οι ντόπιοι δηλώνουν πως η συνύπαρξή τους με τους Αλβανούς είναι

δύσκολη. Και γι’ αυτό, όπως λένε, δεν χρειάζονται αποφάσεις του δημοτικού

συμβουλίου. «Εμείς οι ίδιοι δεν πρόκειται να τους νοικιάσουμε σπίτια να

μείνουν. Δεν πρόκειται να τους δώσουμε δουλειά. Βγήκαν μερικοί και μας

κατηγόρησαν για ρατσισμό. Δεν ήρθαν όμως εδώ να μας τα πουν. Να μάθουν την

αλήθεια». Ο κ. Νίκος Τριανταφύλλου φωνάζει.

Λίγο πιο κάτω, έξω από το κλειστό κρεοπωλείο του Αντριάν (είναι το κρεοπωλείο

του ανθρώπου που εμφανίστηκε ως αρχηγός των Αλβανών κατά την διάρκεια του

ξυλοδαρμού των τεσσάρων νεαρών) κάθεται ο κ. Παναγιώτης Γκαγκάνης, ο 25χρονος

σερβιτόρος ο οποίος ζει από θαύμα. Ήταν αυτός τον οποίο μαχαίρωσαν, χτύπησαν

με ξύλα και σιδηρολοστούς οι Αλβανοί, ενώ ο φίλος του ο Αντριάν τού πατούσε το

κεφάλι βρίζοντάς τον. Ο Παναγιώτης ακόμη δεν μπορεί να εργαστεί. Έχει πάθει

σοκ. Και στη θέα του οι κάτοικοι των Λουτρών ξεσπούν. «Εγώ δεν έχω τίποτε με

κανένα. Μπήκα στη μέση για να μην γίνουν επεισόδια και βρέθηκα στο έδαφος να

με κτυπούν. Και το κακό είναι ότι με χτυπούσαν αυτοί με τους οποίους κάναμε

παρέα. Ο Αντριάν που ήρθε στο χωριό και τον στηρίξαμε όλοι. Άνοιξε κρεοπωλείο

και ταβέρνα γιατί τον βλέπαμε μόνο σαν φίλο.Ε, τώρα εγώ να συνυπάρξω με αυτόν

είναι δύσκολο. Δεν φταίνε όλοι, αλλά…». Πιο δίπλα ο κ. Στρατής Βαγιάννης,

που είχε νοικιάσει το μαγαζί στον Αλβανό, δεν αφήνει και πολλά περιθώρια. «Δεν

πρόκειται να ξανανοικιάσω. Αυτό που έκαναν ήταν βαρύ».

Όλοι στο χωριό κάτι έχουν να πουν. Άλλωστε το κλίμα για τους Αλβανούς (κανένα

πρόβλημα δεν υπάρχει με τους Βούλγαρους που ζουν στην περιοχή ή με τους

Πακιστανούς) τους τελευταίους μήνες είχε βαρύνει. Ο πρόεδρος του τοπικού

συμβουλίου Λουτρών κ. Βασίλης Μαμώλης (πρόσκειται στο ΚΚΕ) είναι ο άνθρωπος

που βρέθηκε στο επίκεντρο των επικρίσεων μαζί με τα μέλη του δημοτικού

συμβουλίου Μυτιλήνης. Όπως και οι άλλοι απορρίπτει τα περί ρατσισμού. Και όπως

όλοι έχει και ο ίδιος να απαριθμήσει δεκάδες περιστατικά αρμονικής συνύπαρξης

και συνεργασίας.

Τώρα όποιος Αλβανός θέλει μπορεί να εγκατασταθεί στην περιοχή. Όμως κανείς για

την ώρα δεν φαίνεται διατεθειμένος να επιστρέψει. Και μια οικογένεια που

επέστρεψε ζήτησε εγγυήσεις από την κοινότητα. Δύσκολα πράγματα. Σε λίγες μέρες

θα εγκαταλείψει και αυτή τα Λουτρά. Και είναι σίγουρο ότι δεν φέρει καμία

ευθύνη. Και οι ντόπιοι ανασηκώνουν τους ώμους: «Μαζί με τα ξερά καίγονται και χλωρά…».

Πορτοφόλι

Μείωση λογαριασμών ρεύματος: Τι φέρνει το πρόγραμμα «Απόλλων» για τα ευάλωτα νοικοκυριά

Η Λερναία Ύδρα των τραπεζικών απατών: Έκοψαν τις κλήσεις, ήρθαν τα deepfakes

Εργατικα δυστυχήματα: Δουλεύοντας μέχρι θανάτου – Τι προκάλεσε το μαύρο ρεκόρ το 2025

Νέα όρια IRIS: Το κινητό σας γίνεται πορτοφόλι για άμεσες πληρωμές έως 1.000 ευρώ

Επιστροφή ενοικίου: Έφτασε η τελική φάση καταβολών για το 2025 – Ποιοι πληρώνονται τώρα