Προβληματική εξακολουθεί να παραμένει η εικόνα πολλών στάσεων λεωφορείων στην Αττική, ιδιαίτερα σε γειτονιές και περιοχές μακριά από τις κεντρικές λεωφόρους, παρά τη νομοθετική παρέμβαση του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών για τον εξωραϊσμό τους. Αν και ο νόμος που ψηφίστηκε στις αρχές του χρόνου φιλοδοξεί να βάλει τέλος στο χρόνιο πρόβλημα της συντήρησης, της καθαριότητας και του εξωραϊσμού των στάσεων, η εφαρμογή του παραμένει ουσιαστικά «στον αέρα». Συγκεκριμένα, το πρόβλημα που αφορά τη συντήρηση των στάσεων επιχειρεί να αντιμετωπίσει ο Νόμος 5290/2026, ο οποίος εισάγει ένα νέο πλαίσιο συνεργασίας μεταξύ του Οργανισμού Αστικών Συγκοινωνιών της Αθήνας (ΟΑΣΑ) και των δήμων.
Μέχρι σήμερα, οι αρμοδιότητες για τις στάσεις παραμένουν κατακερματισμένες: ο ΟΑΣΑ καθορίζει τη θέση κάθε στάσης, η εταιρεία Οδικές Συγκοινωνίες (ΟΣΥ) τοποθετεί τον στύλο με την ονομασία της στάσης και τις διερχόμενες γραμμές, ενώ οι δήμοι είναι υπεύθυνοι για την εγκατάσταση και τη συντήρηση των στεγάστρων, σύμφωνα με τις προδιαγραφές που θέτει ο ΟΑΣΑ. Στην πράξη, όμως, το σύστημα αυτό έχει οδηγήσει σε στάσεις «δύο ταχυτήτων». Πολλοί δήμοι αναθέτουν τη συντήρηση των στεγάστρων σε διαφημιστικές εταιρείες, οι οποίες αναλαμβάνουν και το σχετικό κόστος με αντάλλαγμα το δικαίωμα προβολής διαφημίσεων και την καταβολή μισθώματος.
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι στάσεις με υψηλή εμπορική αξία να συντηρούνται συστηματικά, σε αντίθεση με εκείνες που βρίσκονται σε λιγότερο εμπορικές περιοχές, όπου οι φθορές συχνά παραμένουν για μεγάλα χρονικά διαστήματα.
Το νέο θεσμικό πλαίσιο
Το νέο θεσμικό πλαίσιο προβλέπει ότι ο ΟΑΣΑ θα μπορεί να καλεί τους δήμους να αποκαθιστούν τις φθορές όταν διαπιστώνεται πως μια στάση βρίσκεται σε κακή κατάσταση. Αν ο δήμος δεν ανταποκριθεί εντός κάποιας προβλεπόμενης προθεσμίας, ο ΟΑΣΑ θα αποκτά τη δυνατότητα να αναλαμβάνει ο ίδιος τόσο τη συντήρηση όσο και την εμπορική εκμετάλλευση της στάσης.
Παράλληλα, παρέχεται στους δήμους η δυνατότητα να απαλλαγούν από την ευθύνη συντήρησης, υπογράφοντας σχετική σύμβαση παραχώρησης με τον ΟΑΣΑ. Σε αυτή την περίπτωση θα εξακολουθούν να λαμβάνουν σημαντικό ποσοστό των εσόδων από την εμπορική εκμετάλλευση των στάσεων, το οποίο προβλέπεται να ξεπερνά το 30%.
Σημειώνεται ότι η εφαρμογή του νέου πλαισίου προϋποθέτει τη δημιουργία ειδικού πληροφοριακού συστήματος, μέσω του οποίου ο ΟΑΣΑ θα αποστέλλει στους δήμους όλα τα αιτήματα για την αποκατάσταση των στάσεων.
Αν και ο νόμος προβλέπει ότι μέχρι την ενεργοποίηση της πλατφόρμας η επικοινωνία μπορεί να γίνεται και με συμβατικά μέσα, μέχρι σήμερα δεν έχει προχωρήσει καμία από τις απαιτούμενες διαδικασίες. Παράλληλα, εκτιμάται ότι ο ΟΑΣΑ θα χρειαστεί να αναθέτει τις σχετικές εργασίες σε ιδιώτες, καθώς δεν διαθέτει τεχνικό προσωπικό για τη συντήρηση των στάσεων. Ετσι, αρκετές στάσεις εξακολουθούν να παραμένουν σε κακή κατάσταση, αναμένοντας την ενεργοποίηση του νέου συστήματος και την ουσιαστική εφαρμογή του νόμου.
Την ίδια στιγμή, εκτός σχεδιασμού παραμένει και η υιοθέτηση ενιαίας αισθητικής για τις στάσεις λεωφορείων της Αθήνας. Παρότι ο ΟΑΣΑ έχει θεσπίσει ορισμένες τεχνικές προδιαγραφές, δεν προβλέπεται ενιαίος σχεδιασμός που θα προσέδιδε στις στάσεις κοινή λειτουργική και αισθητική ταυτότητα.
Η αναβάθμιση των στύλων
Στο μεταξύ, καλύτερη είναι η εικόνα των περισσοτέρων εκ των 9.000 στύλων των στάσεων λεωφορείων που ανήκουν στην αρμοδιότητα της ΟΣΥ. Τους τελευταίους μήνες βρίσκεται σε εξέλιξη εργολαβία για την επισκευή ή αντικατάστασή τους, καθώς και για τον περιοδικό έλεγχο του συνόλου του υλικού που βρίσκεται στις θέσεις – σημεία της εταιρείας για διάστημα δύο ετών.
Πρόκειται κυρίως για παλαιούς στύλους που παρουσίαζαν εκτεταμένη οξείδωση, ενώ σε πολλές περιπτώσεις έλειπαν οι πινακίδες με τις ονομασίες των στάσεων και τις διερχόμενες γραμμές. Περίπου 700 στύλοι πρόκειται να αντικατασταθούν πλήρως, ενώ οι υπόλοιποι θα επισκευαστούν και θα βαφτούν από τα συνεργεία του αναδόχου.
Οι εργασίες βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη, ξεκινώντας από το κέντρο της Αθήνας και τις κεντρικές οδικές αρτηρίες. Σύμφωνα με τη σύμβαση, προϋπολογισμού 1,3 εκατ. ευρώ (πλέον ΦΠΑ), μέσα στους πρώτους έντεκα μήνες θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί η συντήρηση του συνόλου του υλικού στις θέσεις της ΟΣΥ, το οποίο περιλαμβάνει, εκτός από τους 9.000 στύλους στάσεων, περίπου 1.100 στύλους απαγόρευσης στάσης και στάθμευσης και 900 στύλους στροφής λεωφορείων. Μετά την ολοκλήρωση των βασικών εργασιών και έως τη λήξη της σύμβασης, η ανάδοχος εταιρεία θα υποχρεούται να επεμβαίνει εντός 24 ωρών για την αποκατάσταση βλαβών ή φθορών, ύστερα από σχετικά αιτήματα της ΟΣΥ ή του ΟΑΣΑ.
