Θεραπεία αναιμίας με ερυθροποιητίνη και καρδιονεφρικά νοσήματα

Οι ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια και συνοδό επηρεασμένη νεφρική λειτουργία παρουσιάζουν πολύ συχνά αναιμία, δηλαδή συγκέντρωση αιμοσφαιρίνης (Hb) <13,5 g/dl στους άνδρες ή <12,0 g/dl στις γυναίκες. Στις περιπτώσεις αυτές το άτομο παραπονείται για εύκολη κόπωση, ατονία, δύσπνοια ή και για στηθάγχη και συστήνεται πάντοτε ένας μικρός αριθμός εξετάσεων για την αιτιολογική διερεύνηση της αναιμίας. Αυτές συνήθως περιλαμβάνουν π.χ. μέτρηση των δικτυοερυθροκυττάρων, της φερριτίνης ορού, του κορεσμού τρανσφερίνης (TSAT), της βιταμίνης B12 και του φυλλικού οξέος. Ο ενδοσκοπικός έλεγχος του πεπτικού συστήματος είναι συνήθως απαραίτητος αν υπάρχουν κλινικές ή εργαστηριακές ενδείξεις απώλειας αίματος. Για την αντιμετώπιση της αναιμίας αρχικά επιβάλλεται η αντιμετώπιση όλων των αναστρέψιμων αιτίων αναιμίας (όπως π.χ. χορήγηση σιδήρου σε σιδηροπενία, θεραπεία χρόνιων λοιμώξεων κ.λπ.).  Πριν από την έναρξη θεραπείας με ερυθροποιητικό παράγοντα, συστήνεται η στάθμιση των πιθανών οφελών της θεραπείας με τον ερυθροποιητικό παράγοντα (όπως η αποφυγή μεταγγίσεων αίματος και η βελτίωση των συμπτωμάτων της αναιμίας) έναντι των πιθανών κινδύνων που η χορήγηση της ερυθροποιητίνης εγκυμονεί.

Αυτές περιλαμβάνουν το αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, τη θρόμβωση αγγειακής προσπέλασης σε αιμοκαθαιρόμενους, την επιδείνωση της αρτηριακής υπέρτασης και την αύξηση του κινδύνου για ανάπτυξη νεοπλασμάτων ιδιαίτερα σε υψηλές δόσεις.Η έναρξη χορήγησης ερυθροποιητικού παράγοντα συστήνεται να βασίζεται εκτός από την απόλυτη τιμή της αιμοσφαιρίνης και στον ρυθμό πτώσης της τιμής της, στην ανταπόκριση στη χορήγηση σιδήρου, στον κίνδυνο μετάγγισης και στην ύπαρξη συμπτωμάτων που αποδίδονται στην αναιμία.

Σε ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο και αιμοσφαιρίνη ≥ 12,0 g/dl δεν συστήνεται η έναρξη ερυθροποιητίνης, ενώ καλό είναι να αρχίζει θεραπεία με ερυθροποιητικό παράγοντα σε τιμές αιμοσφαιρίνης 9,0–11,0 g/dl.

Η δοσολογία του ερυθροποιητικού παράγοντα πρέπει να καθορίζεται από το σωματικό βάρος του ασθενούς, την τιμή της αιμοσφαιρίνης και την τάση μεταβολής της.

Οταν η τιμή της αιμοσφαιρίνης βρίσκεται πάνω από τον στόχο είναι προτιμότερο να μειώνεται η δόση του ερυθροποιητικού παράγοντα (ή η συχνότητα χορήγησής του) από το να διακόπτεται τελείως. Σε ασθενείς με αναιμία που δεν υποβάλλονται σε αιμοκάθαρση συνίσταται η υποδόρια χορήγηση της ερυθροποιητίνης ενώ σε αυτούς υπό αιμοκάθαρση με τεχνητό νεφρό συνιστάται η ενδοφλέβια ή υποδόρια χορήγηση.

Ο Κώστας Τσιούφης είναι καθηγητής Καρδιολογίας ΕΚΠΑ – Α’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Αθηνών