«Σταυροφόρος» της Κομισιόν

Ενα αμερικανικό περιοδικό τής έβγαλε το παρατσούκλι «η ηθική σταυροφόρος». Οι φωτορεπόρτερ στις Βρυξέλλες την πιάνουν καμιά φορά να πλέκει στο διάλειμμά της ή ακόμα και μέσα στην αίθουσα την ώρα μεγάλων συνεδριάσεων, να περιμένει το μετρό φορώντας αθλητικά παπούτσια με το κοστούμι της δουλειάς ή να τρώει μεσημεριανό από το ταπεράκι που φέρνει από το σπίτι της. Είναι φανατική ποδοσφαιρόφιλη, κοινωνικά προοδευτική και της αρέσει να βγάζει φωτογραφίες, ειδικά όταν κάνει διακοπές με τον σύντροφο και τους φίλους της στη σουηδική φύση.

Πέρα από όλα αυτά τα χαριτωμένα όμως, η επίτροπος Εσωτερικών Υποθέσεων Ιλβα Γιόχανσον, με τα πολύχρωμα σακάκια της, το κοφτό και ευθύβολο στυλ ομιλίας και το αυστηρό ύφος, έχει ένα από τα ισχυρότερα χαρτοφυλάκια και μια από τις ισχυρότερες προσωπικότητες επίσης, μέσα στην Κομισιόν. Η 59χρονη σουηδή σοσιαλδημοκράτισσα μαθηματικός και εκπαιδευτικός στην πολιτική καριέρα της στη χώρα της ταυτίστηκε με το διάσημο σουηδικό κοινωνικό κράτος, έχοντας περάσει, μεταξύ άλλων, από τα υπουργεία Σχολείων, Απασχόλησης και Πρόνοιας και Υγείας Ηλικιωμένων (ναι, ακόμα και τα ονόματά τους μαρτυρούν κάτι για το σουηδικό μοντέλο). Ενα από τα ενδιαφέροντα σημεία της σταδιοδρομίας της είναι το γεγονός ότι εγκατέλειψε την πολιτική για περίπου έξι χρόνια, όταν μαζί με τον συνάδελφό της υπουργό Ερικ Οσμπρινκ εξέδωσαν από κοινού μια ανακοίνωση πως αγαπιούνται και θα χωρίσουν τους συζύγους τους για να είναι μαζί. Ευτυχώς, στην κοινωνία της χώρας της δεν αγαπούν τα σκάνδαλα. Και μερικά χρόνια μετά επέστρεψε στην πολιτική της καριέρα, όπου παραμένει. Οπως και στη σχέση της με τον Ερικ που μάλλον κρατά γερά, αν κρίνουμε από τις χαμογελαστές τους σέλφι στα social media.

Οταν προτάθηκε για το χαρτοφυλάκιό της στην Κομισιόν η Γιόχανσον, κατά τη διάρκεια της ακρόασής της από ευρωβουλευτές, ερωτήθηκε, κάπως προκλητικά, αν φιλοδοξεί να εξαγάγει και στις υπόλοιπες χώρες της ΕΕ την πολιτική της Σουηδίας για το έγκλημα. Το ύφος με το οποίο απάντησε ότι είναι περήφανη για τη χώρα της δεν σήκωνε πολλά πολλά. Τη θέση την πήρε και έτσι έγινε η «σιδηρά κυρία» της Επιτροπής, η υπεύθυνη, κατ’ αρχάς, για τα ζητήματα ασφαλείας, τη Europol και τη διασυνοριακή συνεργασία για κινδύνους όπως η τρομοκρατία.

Το προσωπικό της στίγμα, ωστόσο, φάνηκε εξαρχής με την επιμονή της να φτιάξει ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο που θα αναγκάζει τους κολοσσούς του Internet να κάνουν περισσότερα για την αντιμετώπιση της παιδικής πορνογραφίας και κακοποίησης. Μια κανονική εκστρατεία που έφτασε στο σημείο να προτείνει μια άκρως αμφιλεγόμενη νομοθετική ρύθμιση που θα επιτρέπει σε εταιρείες (όπως π.χ. το Facebook) να «σκανάρουν» τα προσωπικά μηνύματα και τα τσατ που ανταλλάσσουν οι χρήστες τους, προκειμένου να εντοπίζουν υλικό παιδικής κακοποίησης που διακινείται μέσω αυτών. Την πρότασή της αυτή την υπερασπίστηκε με πάθος, παρότι απερρίφθη ως ακραία παραβίαση της ιδιωτικότητας των επικοινωνιών. Και όταν ολλανδοί επικριτές της τής απένειμαν το ειρωνικό βραβείο «Μεγάλου Αδελφού», αυτή όχι απλώς το δέχθηκε αλλά πήγε και στην τελετή και το παρέλαβε προσωπικά.

Με την ίδια επιμονή αλλά ίσως λίγο περισσότερη διπλωματία, χειρίζεται κι ένα από τα δυσκολότερα θέματα της Ενωσης, το Μεταναστευτικό, που περιλαμβάνεται στο χαρτοφυλάκιό της και που παραδοσιακά συναντά τα μεγαλύτερα προβλήματα επίτευξης συναίνεσης μεταξύ των 27 κρατών-μελών και για το οποίο η ΕΕ έχει δεχθεί ισχυρή πίεση και κριτική απ’ έξω.

Σε αυτό, ωστόσο, σημείωσε τη μεγαλύτερη επιτυχία της. Η επίτροπος δικαιούται να περηφανεύεται ότι επί των ημερών της οι ηγέτες των 27 κρατών-μελών πέτυχαν την πρώτη πολιτική συμφωνία για το νέο Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Ασυλο, που είναι υπό διαπραγμάτευση εδώ και πολλά χρόνια με την τελευταία τριετία να συζητείται εντατικά και με πολλές, πάρα πολλές διαφωνίες πάνω σε πολύπλοκα ζητήματα που απαιτούσαν πολύ μεγάλους συμβιβασμούς. Και όχι μόνο από τους πολιτικούς ηγέτες των κρατών. Αλλά και από την ίδια. Που χρειάστηκε να χαμηλώσει τις προσδοκίες της και να κρατήσει μια πιο ευέλικτη στάση απέναντι σε χώρες και πολιτικές που είχε κριτικάρει με σκληρές δημόσιες δηλώσεις και με πολύ σκληρότερο ύφος όταν μιλούσε εκτός καμερών, όπως μαρτυρούν πολλοί στις Βρυξέλλες.

Πιθανόν αυτό να εξηγεί και τον πολύ πιο θετικό τόνο των δηλώσεών της για τη διαχείριση του Προσφυγικού από την Ελλάδα και την κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη κατά την πρόσφατη επίσκεψή της στην Αθήνα, μετά τη σύσκεψη και εκδήλωση στην οποία συμμετείχε στο υπουργείο Μετανάστευσης. «Είναι εντυπωσιακό το ταξίδι που έχει κάνει η Ελλάδα για να διαχειριστεί το μεταναστευτικό ζήτημα» είπε χαρακτηριστικά, αποδίδοντας εύσημα στη χώρα την οποία έχει ουκ ολίγες φορές «καρφώσει» δημόσια και αυστηρά για τις παράνομες επαναπροωθήσεις που έχουν αποκαλύψει οι διεθνείς οργανώσεις και ο Τύπος και για τις έρευνες γύρω από τα φονικά ναυάγια με θύματα μετανάστες, όπως αυτό της Πύλου. Το κλίμα στην Αθήνα ήταν πολύ διαφορετικό λοιπόν και σίγουρα βοήθησε το ότι η χημεία της συνεργασίας της με τον Δημήτρη Καιρίδη είναι καταφανώς καλύτερη από ό,τι ήταν με τον Νότη Μηταράκη. Παρ’ όλα αυτά, δεν πέρασε καθόλου απαρατήρητο, από όσους προσέχουν τους τύπους, το γεγονός ότι συναντήθηκε με τον Πρωθυπουργό όταν βρέθηκαν κι οι δυο τους στο υπουργείο, ενώ στο Μέγαρο Μαξίμου την υποδέχθηκε αντ’ αυτού ο υπουργός Επικρατείας, Σταύρος Παπασταύρου. Ηταν ένα τυχαίο γεγονός ή μια λεπτομέρεια που υποκρύπτει ότι οι ανταλλαγές δηλώσεων για το Προσφυγικό έχουν αφήσει στους δυο τους λίγη πικρία; Μόνο αυτοί το ξέρουν. Και ίσως να μην έχει και τόση σημασία. Αρκεί να συνεννοούνται εκεί που πρέπει.