Η Πράσινη υπουργός Εξωτερικών

«Για μένα, όχι», είναι η κοφτή απάντηση που δίνει η Αναλένα Μπέρμποκ στην ερώτηση των δημοσιογράφων της αριστερής εφημερίδας «Τάγκες Τσάιτουνγκ» (taz), αν θα υπάρξει διαφορά εξαιτίας του γεγονότος ότι είναι η πρώτη γυναίκα υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας. Για τη 40χρονη Μπέρμποκ δεν είναι η πρώτη πρεμιέρα. Ηταν επίσης η πρώτη υποψήφια καγκελάριος των Πρασίνων, όταν οι δημοσκοπήσεις έδιναν στους οικολόγους ακόμα και την πρωτιά, ανοίγοντας την προοπτική για την πρώτη Πράσινη καγκελάριο της Γερμανίας. Ηταν το αποκορύφωμα της πορείας των Πράσινων από το 2018 που ανέλαβε μαζί με τον Ρόμπερτ Χάμπεκ την προεδρία του κόμματος.

Η δημοσκοπική εκτίναξη δεν κράτησε πολύ. Ξεφούσκωσε εξαιτίας και δικών της προσωπικών λαθών με τις βιογραφικές αναφορές και τη λογοκλοπή στο βιβλίο της που κυκλοφόρησε λίγο πριν από τις εκλογές. Τα πλήρωσαν στην κάλπη οι Πράσινοι. Βέβαια, διπλασίασαν το ποσοστό τους, τελικά κατέλαβαν την τρίτη θέση.

Η Αναλένα Μπέρμποκ θα είναι η δεύτερη Πράσινη υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας μετά τον Γιόσκα Φίσερ (1998-2005).

Εφεξής η γεννημένη στο Αννόβερο, πολιτειολόγος και αθλήτρια στο τραμπολίνο θα περνάει ακόμα λιγότερο χρόνο με τις δύο κόρες της δέκα και έξι ετών και πολύ περισσότερο στα ταξίδια. «Αντιλαμβάνομαι την εξωτερική πολιτική ως μία παγκόσμια εσωτερική πολιτική», λέει η Μπέρμποκ. «Οι κρίσεις επιδρούν πέρα από τα σύνορα. Μπορούν να αντιμετωπιστούν μόνο σε παγκόσμιο επίπεδο και σε συνεργασία. Και η μεγαλύτερη παγκόσμια κρίση είναι η κλιματική κρίση». Το πρώτο στοίχημα είναι η προεδρία της Γερμανίας στην ομάδα G-7, στόχος της Μπέρμποκ είναι «να αποτελέσει αφετηρία για συνεργασίες για το κλίμα και για μία Λέσχη για το Κλίμα», ανοιχτή σε όλες τις χώρες.

Η ΕΕ είναι μια από τις μεγαλύτερες εσωτερικές αγορές στον κόσμο και πρέπει να το αξιοποιήσει αυτόν τον μοχλό. «Ως Ευρωπαίοι δεν θα πρέπει να εμφανιζόμαστε μικρότεροι από ό,τι είμαστε», λέει η Μμπέρμποκ. «Εάν η Κίνα χάσει τη δυνατότητα να αξιοποιεί προϊόντα από περιοχές όπου η καταναγκαστική εργασία αποτελεί κοινή πρακτική, αυτό θα είναι μεγάλο πρόβλημα για μια εξαγωγική χώρα, όπως είναι η Κίνα», λέει, προαναγγέλλοντας μία «προσεκτική ματιά» στους χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες στην Κίνα.

Στα μαχαίρια είναι η Μπέρμποκ και με το Κρεμλίνο. «Η μεγάλη διαμάχη για τον αγωγό φυσικού αερίου Nord Stream 2 δεν υπάρχει άνευ λόγου», λέει η Μπέρμποκ, πιστεύει ότι ο Πούτιν χρησιμοποιεί τον αγωγό ως μέση πίεσης στην εξωτερική πολιτική και οδηγεί στην αποσταθεροποίηση της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης.

Με το χρίσμα της υποψήφιας καγκελαρίου, η Μπέρμποκ είχε βρεθεί στο στόχαστρο ενορχηστρωμένων  επιθέσεων στα κοινωνικά δίκτυα. Είχε φουντώσει η συνωμοσιολογία ότι είναι υποχείριο, μαριονέτα του δισεκατομμυριούχου Τζορτζ Σόρος, τον οποίο είχε συναντήσει το 2019 στο περιθώριο της Διάσκεψης για την Ασφάλεια στο Μόναχο. Εκεί είχε συναντηθεί και με τον τότε πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα.

Εναν χρόνο αργότερα και με την ίδια ευκαιρία στο Μόναχο την αναζήτησε και ο υπουργός Εξωτερικών, Νίκος Δένδιας. Τότε δεν μπορούσε να γνωρίζει ότι δύο σχεδόν χρόνια αργότερα θα είναι η ομόλογός του στο γερμανικό υπουργείο Εξωτερικών. Τώρα θα κληθεί να λύσει μαζί της το κουβάρι των διμερών ελληνογερμανικών σχέσεων με τα αγκάθια του παρελθόντος, όπως είναι οι ελληνικές αξιώσεις για αποζημιώσεις από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά και τα προβλήματα του παρόντος, όπως είναι η τουρκική επιθετικότητα και οι γερμανικές εξαγωγές όπλων στην Τουρκία.

Παρακαταθήκη για την υπουργό Εξωτερικών, Μπέρμποκ, είναι το ψήφισμα των Πρασίνων στην ομοσπονδιακή Βουλή τον Μάρτιο του 2021, που χαρακτήριζε «προσβλητική» τη στάση των γερμανικών κυβερνήσεων να θεωρούν «λήξαν» το θέμα που επιβαρύνει τις ελληνογερμανικές σχέσεις. Οι Πράσινοι ζητούσαν «να σταματήσει η ιστορία της απόρριψης και να περάσουμε σε μία συζήτηση επί ίσοις όροις επί ανοιχτών ακόμη ζητημάτων».

Στην κυβερνητική συμφωνία υπάρχει συγκεκριμένη αναφορά επ’ αυτού. «Ειδικά σε σχέση με τους ευρωπαίους γείτονες φέρουμε μία ιδιαίτερη ευθύνη. Αλλά και οι επίκαιρες συζητήσεις, όπως στην Ελλάδα ή στην Ουκρανία, δείχνουν ότι η κοινή επεξεργασία του παρελθόντος δεν έχει κλείσει», λέει η συμφωνία του «σηματοδότη». Δεν πρόκειται για αποδοχή των ελληνικών αξιώσεων για αποζημιώσεις άνω των 300 δισ. ευρώ εκ μέρους της Γερμανίας. Ωστόσο ανοίγει ένα παράθυρο για διάλογο μεταξύ Αθήνας και Βερολίνου.

Στο μέτωπο των ευρωτουρκικών, με την Αναλένα Μπέρμποκ στο υπουργείο Εξωτερικών οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την Τουρκία θα παραμείνουν στον πάγο και θα αναβαθμιστούν άλλα κριτήρια στην αντιμετώπιση του Ερντογάν, όπως δημοκρατία, το κράτος δικαίου, ανθρώπινα δικαιώματα και δικαιώματα γυναικών και μειονοτήτων, τα οποία έχουν σε μεγάλο βαθμό περισταλεί. Η Μπέρμποκ καταδίκαζε απερίφραστα το «απάνθρωπο παιχνίδι» του τούρκου προέδρου Ταγίπ Ερντογάν, όταν έστελνε τους πρόσφυγες στον Εβρο. Αλλά δεν παρέλειψε να στιγματίσει και τις συνθήκες των προσφύγων στη Μόρια της Λέσβου. «Στα εξωτερικά σύνορα της Ευρώπης δεν επιτρέπεται να υπάρχει κενό νόμου», έλεγε τότε η Μπέρμποκ, όταν πυρπολήθηκε ο καταυλισμός στη Μόρια. Αυτό αφορά και την σημερινή μεταχείριση των προσφύγων.