Γεώργιος Π. Χρούσος

Η τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ) διεκδικεί ολοένα μεγαλύτερο ρόλο στον τομέα της υγείας. Η Κίνα δοκιμάζει αυτόνομα ιατρικά περίπτερα που μπορούν να πραγματοποιούν βασικές εξετάσεις και να παρέχουν, χωρίς τη φυσική παρουσία γιατρού, αρχική ιατρική αξιολόγηση ασθενών. Στόχος είναι η ταχύτερη εξυπηρέτηση των πολιτών και η βελτίωση της πρόσβασης σε υπηρεσίες πρωτοβάθμιας φροντίδας, ιδιαίτερα σε περιοχές […]

Η υπογεννητικότητα αποτελεί ίσως τη μεγαλύτερη δημογραφική πρόκληση του 21ου αιώνα. Από την Ιαπωνία και τη Νότια Κορέα έως την Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική, οι γεννήσεις μειώνονται σταθερά, ενώ οι κοινωνίες γερνούν με πρωτοφανή ταχύτητα. Επί δεκαετίες αναζητούσαμε τις αιτίες στην οικονομική αβεβαιότητα, στο αυξημένο κόστος ζωής, στη μεταβολή των κοινωνικών προτύπων, στη χειραφέτηση […]

Ζούμε σε μια εποχή όπου η επιθυμία για μακροζωία έχει μετατραπεί από φιλοσοφικό ερώτημα σε βιοϊατρικό εγχείρημα. Από τον Ιπποκράτη έως τον Αριστοτέλη, η μακρά και καλή ζωή – το «ευ ζην» – δεν νοούνταν ως απλή επιμήκυνση του χρόνου, αλλά ως αρμονία σώματος και ψυχής. Σήμερα, η σύγχρονη «ιατρική της μακροζωίας» επιχειρεί να μεταφράσει […]

Το Αμερικανικό Κολέγιο Παθολόγων θεωρεί την τηλεϊατρική ζωτικής σημασίας μέθοδο παροχής υπηρεσιών υγείας και εκφράζει την αμέριστη στήριξή του στην ανάπτυξη και εφαρμογή της. Σύμφωνα με το Κολέγιο, όταν η τηλεϊατρική ενσωματώνεται στον μακροχρόνιο σχεδιασμό φροντίδας των ασθενών, μπορεί να ενισχύσει τη σχέση ασθενούς – ιατρού, να βελτιώσει την πρόσβαση σε οργανωμένες υπηρεσίες υγείας και […]

Σε μια εποχή όπου η ιατρική μοιάζει ολοένα και περισσότερο με βιομηχανική διαδικασία, μια παράδοξη ελπίδα αναδύεται: η τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ) ίσως αποτελέσει το μέσο για την αποκατάσταση της πιο θεμελιώδους διάστασης της ιατρικής – της ανθρώπινης σχέσης μεταξύ γιατρού και ασθενούς. Τα τελευταία πενήντα χρόνια, η ιατρική πράξη μετατοπίστηκε σταδιακά από την κλινική συνάντηση […]

Η σύγχρονη συζήτηση γύρω από τη νομιμοποίηση της ευθανασίας, η οποία επεκτείνεται σταδιακά σε όλο και περισσότερες χώρες, εστιάζει κυρίως στους ασθενείς τελικού σταδίου και στο δικαίωμά τους να αποφασίζουν για το τέλος της ζωής τους. Ωστόσο, μια κρίσιμη διάσταση του ζητήματος παραμένει συστηματικά υποτιμημένη: Oι βαθιές επιπτώσεις που έχει η εφαρμογή της ευθανασίας στους […]

Η συζήτηση για το μέλλον της δημόσιας υγείας στην Ελλάδα σπανίως ενσωματώνει έναν όρο που, σε διεθνές επίπεδο, θεωρείται αυτονόητος και θεμελιώδης: τις βιοτράπεζες. Και όμως, στη σύγχρονη ιατρική επιστήμη, η συστηματική συλλογή, η τυποποίηση, η αποθήκευση και η αξιοποίηση βιολογικών δειγμάτων και συναφών δεδομένων αποτελούν αναγκαία προϋπόθεση για την κατανόηση των νοσημάτων, την ανάπτυξη […]

Η σύγχρονη ιατρική έχει επιτύχει εντυπωσιακά επιτεύγματα αντιμετωπίζοντας μεμονωμένες ασθένειες. Αντικαθιστούμε πάσχουσες καρδιές και νεφρούς, διαλύουμε θρόμβους, καταστρέφουμε όγκους, ρυθμίζουμε μεταβολικές και ανοσολογικές αποκρίσεις. Ωστόσο, παρά αυτές τις επιτυχίες, ο ανθρώπινος οργανισμός εξακολουθεί να υποκύπτει στο σωρευτικό βάρος των χρόνιων μη μεταδοτικών νοσημάτων. Το παράδοξο είναι εμφανές: καθώς κατακτούμε τις ασθένειες μία προς μία, νέες […]

Κάθε εποχή έχει τις δικές της πηγές στρες για τα παιδιά, τους εφήβους και τους νέους. Στη δική μας εποχή, μια από τις ισχυρότερες είναι σχεδόν αόρατη, πανταχού παρούσα και κοινωνικά αποδεκτή: τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Μπροστά στην αυξανόμενη ανησυχία για την ψυχική υγεία των παιδιών και των εφήβων, η πρόταση της απαγόρευσης της πρόσβασης […]

Υπάρχει μια σκηνή που επαναλαμβάνεται καθημερινά σε αμέτρητα σπίτια: ένα μικρό παιδί ακίνητο μπροστά σε μια οθόνη που αλλάζει εικόνες με ιλιγγιώδη ταχύτητα. Εντονα χρώματα, κινούμενα σχέδια, δυνατές φωνές, ιστορίες που διαδέχονται η μία την άλλη, χωρίς παύση. Το παιδί φαίνεται ήσυχο. Οι ενήλικοι ανακουφίζονται. Ολοι υποθέτουν ότι πρόκειται για μια αθώα μορφή ψυχαγωγίας – […]

Τα τελευταία χρόνια, η δημόσια συζήτηση γύρω από τον «χρόνο στην οθόνη» έχει μετατραπεί σε μια συλλογική αγωνία. Γονείς, εκπαιδευτικοί και πολιτικοί αναζητούν απλές απαντήσεις για το πώς οι οθόνες επηρεάζουν την ψυχική και σωματική υγεία, ειδικά των παιδιών και των εφήβων. Συνήθως, η απάντηση συνοψίζεται σε μία φράση: «Μείωση του χρόνου μπροστά στις οθόνες». […]

Στην εποχή της ταχύτητας, τα ράφια των σουπερμάρκετ έχουν γεμίσει με τρόφιμα που υπόσχονται άνεση, νοστιμιά και ευκολία. Τραγανά πατατάκια που «λιώνουν» στο στόμα, μπάρες – superfoods που τρώγονται σε δύο μπουκιές, γεύματα που ζεσταίνονται στον φούρνο μικροκυμάτων. Αυτά τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα δεν έχουν απλώς διεισδύσει στην καθημερινότητά μας· έχουν διαμορφώσει νέες διατροφικές συνήθειες. Και, […]

Στις σύγχρονες δυτικές κοινωνίες, με την αφθονία φθηνών αλλά υπερκατεργασμένων τροφίμων, έλλειψη ύπνου και σωματικής άσκησης, ακανόνιστους καθημερινούς ρυθμούς και χρόνιο ψυχοκοινωνικό στρες, πάνω από το 50% των ανθρώπων καταλήγουν να γίνονται υπέρβαροι ή παχύσαρκοι. Κι αυτό γιατί η προδιάθεση για υπερβαρότητα και παχυσαρκία, εν μέρει γενετική – προϊόν της εξελικτικής μας ιστορίας ως είδους […]

Μία από τις αυστηρότερες πολιτικές σχετικά με τη χρήση εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) στην ακαδημαϊκή παραγωγή ανακοίνωσε πρόσφατα το κορυφαίο φιλοσοφικό περιοδικό Ethics. Η απόφαση δεν έπεσε ως κεραυνός εν αιθρία· έρχεται σε μια στιγμή όπου τα συστήματα ΤΝ διεισδύουν όλο και βαθύτερα στην ερευνητική διαδικασία, προκαλώντας εύλογες ανησυχίες για τη διαφάνεια, την πρωτοτυπία και […]

Η γήρανση είναι κάτι που όλοι αναγνωρίζουμε στο σώμα και στο βλέμμα μας με την πάροδο των χρόνων, αλλά πίσω από αυτήν κρύβεται μια πολυσύνθετη βιολογική διαδικασία. Δεν είναι τυχαίο γεγονός, ούτε μια απλή φθορά. Είναι μια προγραμματισμένη διαδικασία, σμιλεμένη από τα γονίδιά μας, τις εμπειρίες μας, το περιβάλλον και – κυρίως – από τον […]

Σε μια εποχή που η ιατρική πρόοδος επιτρέπει σε ολοένα και περισσότερους ανθρώπους να ζουν περισσότερο, αναδύεται ένα κρίσιμο ερώτημα: ζούμε πράγματι καλύτερα; Η υγιής μακροζωία – όχι απλώς η παράταση της ζωής, αλλά η παράταση της ζωής με ποιότητα – αποτελεί σήμερα ένα από τα πιο καίρια ζητούμενα των κοινωνιών μας. Η σοφία του […]

Από την αρχαιότητα, κάθε γενιά πιστεύει ότι το μέλλον των επόμενων εξαρτάται από τη δική της εποχή και ότι είναι «εξυπνότερη» ή σοφότερη από τις προηγούμενες. Σήμερα, αυτή η πεποίθηση αποκτά ιδιαίτερη ένταση εξαιτίας της ραγδαίας ανάπτυξης της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ), που για πρώτη φορά δεν μετασχηματίζει μόνο τα εργαλεία μας, αλλά αγγίζει τον ίδιο […]

Βρισκόμαστε σε μια εποχή που τα πάντα αμφισβητούνται και όλα αλλάζουν ταχύτατα. Για πάνω από δύο αιώνες, στην κλινική πρακτική το στηθοσκόπιο ήταν το κυριότερο εργαλείο του γιατρού για να βοηθήσει τη διάγνωση και κατόπιν καταλλήλων εξετάσεων να οδηγήσει στη θεραπεία. Σύγχρονα δεδομένα από πολλές μελέτες, όμως, αναδεικνύουν ότι ένα ισχυρό υποκατάστατο του στηθοσκοπίου στην […]

Οταν σκεφτόμαστε τη Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας – το λαμπρότερο σύμβολο της αρχαίας γνώσης –, φανταζόμαστε παπύρους, μελετητές και έναν αόρατο παλμό πνευματικής αναζήτησης. Κι όμως, οι ρίζες της ανάγονται σε έναν άνθρωπο που ποτέ δεν επισκέφθηκε την Αλεξάνδρεια: τον Αριστοτέλη τον Σταγειρίτη. Αν και πέθανε δεκαετίες πριν από την ίδρυσή της, οι ιδέες και η […]

Λίγες πνευματικές συναντήσεις υπήρξαν τόσο γόνιμες όσο εκείνη του Ιπποκράτη και του Αριστοτέλη – δύο μορφών που θεμελίωσαν την επιστήμη, την ηθική και την ψυχοσωματική υγεία. Ο Ιπποκράτης, «πατέρας της ιατρικής», όρισε την υγεία ως δυναμική ισορροπία σώματος και ψυχής· ο Αριστοτέλης, «πατέρας της βιολογίας και της ηθικής», ανήγαγε αυτή τη θεώρηση στην έννοια της […]

Οι άνδρες που ακολουθούν δυτικού τύπου διατροφή έχουν χαμηλότερο αριθμό σπερματοζωαρίων, μειωμένη κινητικότητα και μεγαλύτερη καταστροφή του DNA τους

Η έκθεση σε ηλεκτρομαγνητικά πεδία και η ανάπτυξη των παιδιών

Στην πλειονότητα των αμερικανικών πανεπιστημίων και σιγά – σιγά και στα ακαδημαϊκά ιδρύματα όλου τον κόσμου, όλοι συζητούν για το ίδιο θέμα: Την αλλαγή των κανόνων στην ακαδημαϊκή ζωή από την τεχνητή νοημοσύνη (ΑΙ). Πολλές φοιτητικές εργασίες, δοκίμια, διπλωματικές  εργασίες και διδακτορικές διατριβές παραδίδονται από  τους σπουδαστές, αλλά δεν είναι ξεκάθαρο αν αποτυπώνουν τη δική […]

Τα τελευταία χρόνια, οι αγωνιστές των υποδοχέων του πεπτιδίου τύπου γλυκαγόνης-1 (GLP-1 RAs) έχουν βρεθεί στο επίκεντρο της ιατρικής έρευνας αλλά και του δημόσιου ενδιαφέροντος. Ο λόγος είναι ότι τα φάρμακα αυτά, πέρα από τη θεραπεία του σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2, έχουν αποδειχθεί ιδιαίτερα αποτελεσματικά και στη ρύθμιση του σωματικού βάρους, προσφέροντας σημαντική βοήθεια σε […]

Αν ρωτήσεις έναν έλληνα ερευνητή ποιο είναι το μεγαλύτερο εμπόδιο στη δουλειά του, σπάνια θα σου πει «έλλειψη ιδεών». Οι ιδέες υπάρχουν – και μάλιστα πολλές και καλές. Το πρόβλημα είναι ότι μένουν ανεκμετάλλευτες. Κι αυτό γιατί η χώρα μας, αν και έχει μυαλά που θα ζήλευαν μεγάλα πανεπιστήμια του εξωτερικού, δεν έχει ακόμα μάθει […]

Από τη δεκαετία του 1970, το χρόνιο ψυχοκοινωνικό στρες κατακλύζει την καθημερινή ζωή των πολιτών. Ταυτόχρονα, η έκθεση σε τεχνητό φως τη νύχτα (artificial light at night ή ALAN) αυξήθηκε σημαντικά, αποτελώντας αυτή καθαυτήν έναν ισχυρό στρεσογόνο παράγοντα για τον οργανισμό. Είναι γνωστό, εξάλλου, ότι το φως από τηλεοράσεις, υπολογιστές και κινητά μπορεί να καταστείλει […]

Παρά τις πολλές ερμηνείες για την κρίση ψυχικής υγείας των εφήβων, ένας σημαντικός παράγοντας που συχνά παραβλέπεται είναι ο ύπνος. Αυτή η εκδοχή υποστηρίχτηκε σε ένα εξαιρετικό πρόσφατο βιβλίο που συζήτησε σε βάθος τη σύγχρονη κρίση της ψυχικής, και όχι μόνον, κρίσης υγείας των εφήβων στον δυτικό κόσμο (P. Weigle in «Mind the Children», by […]

Στη σύγχρονη εποχή, ο επιπολασμός του σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 έχει υπερδιπλασιαστεί, ενώ η παχυσαρκία έχει πάρει πανδημικές διαστάσεις.  Η συνεχώς αυξανόμενη χρήση των φαρμάκων αγωνιστών του GLP-1 (GLP-1-RA) για την αντιμετώπιση του σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 και της παχυσαρκίας  έχει επιφέρει σημαντικά οφέλη αλλά και νέες ανησυχίες. Τα φάρμακα αυτά σαφώς προσφέρουν καρδιοπροστασία και […]

Η παχυσαρκία αποτελεί μείζονα παράγοντα κινδύνου όχι μόνο για μεταβολικά και καρδιαγγειακά νοσήματα, αλλά και για την εμφάνιση και εξέλιξη πολλών τύπων καρκίνου. Θεωρείται πλέον η δεύτερη σημαντικότερη προλήψιμη αιτία καρκίνου μετά το κάπνισμα, σχετιζόμενη με πάνω από 13 τύπους, όπως νεοπλασίες του παχέος εντέρου, του μαστού, του ενδομητρίου, του παγκρέατος και του ήπατος. Στις […]