Στα τέλη Ιανουαρίου και έως τα μέσα του Φλεβάρη, ο χειμώνας μοιάζει να κάνει παύση. Ο ήλιος λάμπει, οι άνεμοι κοπάζουν και η θερμοκρασία ανεβαίνει απρόσμενα. Είναι οι λεγόμενες Αλκυονίδες ημέρες — ένα φαινόμενο που ισορροπεί ανάμεσα στη μυθολογία και τη μετεωρολογία.
Είναι τελικά μύθος ή επιστημονική πραγματικότητα; Η απάντηση είναι: και τα δύο.
Ο μύθος της Αλκυόνης
Στην ελληνική μυθολογία, η Αλκυόνη ήταν κόρη του Αιόλου, θεού των ανέμων. Όταν ο σύζυγός της, Κήυκας, πνίγηκε σε θαλασσοταραχή, η ίδια έπεσε στη θάλασσα από τη θλίψη της. Οι θεοί τη μεταμόρφωσαν σε πουλί (αλκυόνα).
Σύμφωνα με τον μύθο, ο Αίολος γαλήνευε τους ανέμους για λίγες ημέρες μέσα στον χειμώνα, ώστε η Αλκυόνη να μπορέσει να γεννήσει τα αυγά της με ασφάλεια. Από εκεί προέκυψε ο όρος «Αλκυονίδες ημέρες» — περίοδος ηρεμίας και καλοκαιρίας μέσα στον βαρύ χειμώνα.
Η επιστημονική εξήγηση
Πέρα από τον μύθο, οι Αλκυονίδες είναι ένα καθαρά μετεωρολογικό φαινόμενο.
Συνήθως εμφανίζονται:
Μεταξύ 25 Ιανουαρίου και 15 Φεβρουαρίου
Διαρκούν από 4 έως 10 ημέρες
Συνοδεύονται από άπνοια ή ασθενείς ανέμους
Παρουσιάζουν υψηλές βαρομετρικές πιέσεις (αντικυκλωνικές συνθήκες)
Η δημιουργία ισχυρού αντικυκλώνα στην Ανατολική Μεσόγειο οδηγεί σε:
Καθαρό ουρανό
Αυξημένη ηλιοφάνεια
Σημαντική άνοδο της θερμοκρασίας
Σε περιοχές όπως η Αθήνα, το θερμόμετρο μπορεί να αγγίξει ακόμη και τους 18–22°C — τιμές που θυμίζουν άνοιξη.
Εμφανίζονται κάθε χρόνο;
Όχι απαραίτητα με την ίδια ένταση.
Οι Αλκυονίδες:
Μπορεί να είναι έντονες μία χρονιά και ασθενείς την επόμενη
Δεν έχουν σταθερή διάρκεια
Δεν αποτελούν «εγγυημένο» φαινόμενο κάθε Ιανουάριο
Ωστόσο, σχεδόν κάθε χειμώνα καταγράφεται κάποια περίοδος ήπιας καλοκαιρίας.
Έχουν σχέση με την κλιματική αλλαγή;
Οι Αλκυονίδες δεν είναι νέο φαινόμενο — καταγράφονται από την αρχαιότητα.
Ωστόσο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι:
Τα τελευταία χρόνια παρατηρούνται μεγαλύτερες θερμοκρασιακές αποκλίσεις
Οι χειμερινές διακυμάνσεις γίνονται πιο έντονες
Τα «θερμά διαλείμματα» ενδέχεται να εμφανίζονται συχνότερα ή με υψηλότερες θερμοκρασίες
Η επιστημονική έρευνα συνεχίζεται, χωρίς ακόμη οριστικά συμπεράσματα για το αν η κλιματική αλλαγή επηρεάζει άμεσα το συγκεκριμένο φαινόμενο.
Μύθος ή φαινόμενο;
Οι Αλκυονίδες είναι ένα όμορφο παράδειγμα όπου η παράδοση και η επιστήμη συναντιούνται.
Ο μύθος έδωσε το όνομα.
Η μετεωρολογία έδωσε την εξήγηση.
Και ο ελληνικός χειμώνας συνεχίζει να χαρίζει λίγες ημέρες «άνοιξης» μέσα στο κρύο.
