Η 30ή Διάσκεψη του ΟΗΕ για το Κλίμα (COP30) άνοιξε την Δευτέρα στο Μπελέμ της Βραζιλίας, σηματοδοτώντας την έναρξη δύο εβδομάδων διαπραγματεύσεων για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης. Από την πρώτη ημέρα, αναδείχθηκαν εντάσεις ανάμεσα στις χώρες σχετικά με το επείγον του προβλήματος και τα μέσα περιορισμού της ανόδου της θερμοκρασίας του πλανήτη.
«Έχει έρθει η ώρα να καταφέρουμε μια νέα ήττα στους αρνητές», δήλωσε ο πρόεδρος της Βραζιλίας Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα κατά την έναρξη της διάσκεψης, από την οποία απουσιάζουν οι Ηνωμένες Πολιτείες. Ο Λούλα υπογράμμισε ότι οι επενδύσεις για το κλίμα κοστίζουν «πολύ λιγότερο» από τους πολέμους, επιμένοντας πως «κατευθυνόμαστε προς τη σωστή κατεύθυνση, αλλά με τη λάθος ταχύτητα».
Η απουσία των ΗΠΑ, του μεγαλύτερου παραγωγού πετρελαίου και δεύτερου μεγαλύτερου ρυπαντή παγκοσμίως, σχολιάστηκε έντονα. «Είναι καλύτερο από το να στέλνουν ανθρώπους για να μπλοκάρουν τα πάντα, έτσι δεν είναι;» ανέφερε η επικεφαλής της Greenpeace Βραζιλίας, Καρολίνα Πασκουάλι.
Η φετινή διάσκεψη, η πρώτη που διεξάγεται στον Αμαζόνιο, καταγράφει μικρότερη συμμετοχή αντιπροσώπων σε σχέση με προηγούμενες COP, με περίπου 42.000 διαπιστευμένους συμμετέχοντες. «Το να παραπονιόμαστε δεν είναι στρατηγική, χρειαζόμαστε λύσεις», τόνισε ο επικεφαλής του ΟΗΕ Κλίμα, Σάιμον Στιλ.
Μικρή πρόοδος και ανησυχία για τον στόχο του 1,5°C
Ο Στιλ επεσήμανε ότι, βάσει των νέων εθνικών σχεδίων για το κλίμα, η μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου εκτιμάται πως θα φτάσει το 12% έως το 2035, έναντι 10% που είχε προβλεφθεί προηγουμένως. «Κάθε δέκατο του βαθμού αύξησης της θερμοκρασίας που θα αποφευχθεί θα σώσει εκατομμύρια ζωές και θα γλιτώσει δισεκατομμύρια δολάρια ζημιών», σημείωσε.
Παρά τη μικρή πρόοδο, ζήτησε πιο φιλόδοξες δεσμεύσεις για την απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, την ενίσχυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και τη χρηματοδότηση των φτωχότερων χωρών. Ο πρόεδρος της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC), Τζιμ Σκι, προειδοποίησε ότι η υπέρβαση του ορίου αύξησης κατά 1,5°C είναι «σχεδόν αναπόφευκτη» βραχυπρόθεσμα, αν και «ίσως ακόμη δυνατό» να περιοριστεί.
Διαφωνίες και «ζήτημα επιβίωσης»
Μια ομάδα μικρών νησιών ζητεί να ενταχθεί στην ατζέντα της COP30 η ανάγκη αποτίμησης της αποτυχίας επίτευξης του στόχου του 1,5°C. Ωστόσο, η ομάδα των αραβικών χωρών και άλλοι παραγωγοί πετρελαίου αντιδρούν. Η στάση της Σαουδικής Αραβίας χαρακτηρίστηκε «τοξική» από δυτικό διπλωμάτη.
«Ο 1,5° Κελσίου δεν είναι ένας αριθμός ή ένας στόχος, είναι ζήτημα επιβίωσης», υπογράμμισε ο Μανζίτ Ντακάλ, σύμβουλος της ομάδας των λιγότερο ανεπτυγμένων χωρών. Οι πιο κρίσιμες συζητήσεις για το θέμα, όπως και για τον ευρωπαϊκό φόρο άνθρακα, αναβλήθηκαν για αύριο.
Χρηματοδότηση και επόμενα βήματα
Ένα από τα βασικά ζητήματα της διάσκεψης αφορά τον «οδικό χάρτη» για τα ορυκτά καύσιμα που πρότεινε ο Λούλα στη σύνοδο κορυφής της περασμένης εβδομάδας. Παραμένει ανοιχτό αν θα υπάρξει δεσμευτική απόφαση για τη σταδιακή κατάργησή τους ή αν θα περιοριστεί σε εθελοντικές δεσμεύσεις.
Με φονικούς τυφώνες να πλήττουν την Ασία και περιοχές της Τζαμάικα και της Βραζιλίας να μετρούν καταστροφές, οι διαπραγματεύσεις επικεντρώνονται επίσης στη στήριξη των πιο ευάλωτων χωρών. Έκθεση του ΟΗΕ εκτιμά ότι οι αναπτυσσόμενες χώρες θα χρειάζονται έως 310 δισ. δολάρια ετησίως μέχρι το 2035 για να προετοιμαστούν απέναντι στα ακραία καιρικά φαινόμενα.
Δέκα παγκόσμιες αναπτυξιακές τράπεζες δήλωσαν ότι θα συνεχίσουν να χρηματοδοτούν δράσεις για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, έχοντας ήδη διαθέσει 26 δισ. δολάρια πέρυσι. «Οι ζωές, η ευημερία και οι θέσεις εργασίας δεν μπορούν να διατηρηθούν εκεί όπου τα σπίτια, τα σχολεία και οι επιχειρήσεις απειλούνται από πλημμύρες ή ξηρασία», ανέφεραν στην κοινή τους ανακοίνωση.
Τέλος, ο επικεφαλής του Μηχανισμού Χρηματοδότησης Συστηματικών Παρατηρήσεων του ΟΗΕ Μάρκους Ρέπνικ, ανακοίνωσε ότι σύντομα θα παρουσιαστεί νέο ομόλογο ύψους 200 εκατ. δολαρίων έως το τέλος του 2026, με στόχο τη στήριξη δράσεων παρακολούθησης του κλίματος. Την ίδια ώρα, Γερμανία και Ισπανία δεσμεύθηκαν να διαθέσουν 100 εκατ. δολάρια στο Climate Investment Funds, ενισχύοντας έργα για την ανθεκτικότητα των αναπτυσσόμενων χωρών.
