Ορκίστηκαν να μείνουν παρθένες. Και πήραν τη θέση του άνδρα για να προστατέψουν τις οικογένειές τους. Στην Αλβανία του 21ου αιώνα υπάρχουν ακόμα 40 ηλικιωμένες ορκισμένες παρθένες που ζουν ως άνδρες, ακολουθώντας τον «Κανούν», ένα εθιμικό δίκαιο που ισχύει εδώ και 500 χρόνια.
Η Πάσε Κέκι θυμάται την ημέρα, πριν από 60 χρόνια, που αποφάσισε ότι θα γίνει άνδρας. Έκοψε τις μαύρες μπούκλες της, πέταξε το φουστάνι της και το αντικατέστησε με τα παντελόνια του πατέρα της, αρματώθηκε με μια κυνηγετική καραμπίνα και πήρε όρκο να μην κάνει γάμο και παιδιά και σεξ. Εάν είχε γεννηθεί σήμερα στην Αλβανία, λέει η 78χρονη παρθένα, που δεσμεύθηκε με όρκο αγαμίας προκειμένου να μπορέσει να είναι αρχηγός της οικογένειάς της ως άνδρας, θα επέλεγε να ζήσει ως γυναίκα. «Τα παλιά χρόνια ήταν καλύτερα να είσαι άνδρας, επειδή τότε οι γυναίκες και τα ζώα θεωρούνταν ίδια», λέει η Κέκι με τη βαριά φωνή της, που κάθεται με τα πόδια ανοιχτά σαν άνδρας, πίνει ρακή και καπνίζει το ένα τσιγάρο μετά το άλλο. «Σήμερα, οι Αλβανίδες έχουν ίσα δικαιώματα
ΣΤΗΝ ΑΛΒΑΝΙΑ
όταν ο άνδρας προστάτης της οικογένειας πέθαινε, γυναίκες αναγκάζονταν να πάρουν τη θέση του ακολουθώντας το έθιμο
με τους άντρες και μερικές φορές είναι ακόμα πιο ισχυρές. Νομίζω ότι τώρα είναι ωραίο να είσαι γυναίκα».
Το εθιμικό δίκαιο
Η παράδοση γεννήθηκε από τις κοινωνικές ανάγκες μιας αγροτικής περιοχής χτυπημένης από πολέμους και θανάτους. Εάν ο πατριάρχης της οικογένειας πέθαινε χωρίς αρσενικούς απογόνους, οι ανύπαντρες γυναίκες της οικογένειας έμεναν αβοήθητες και ανίσχυρες. Παίρνοντας όρκο παρθενίας, κάποιες γυναίκες μπορούσαν να αναλάβουν τον ρόλο των ανδρών ως κεφαλή της οικογένειας, να οπλοφορούν,να έχουν περιουσία και να κινούνται χωρίς περιορισμούς. Ντύνονται σαν άνδρες, υιοθετούν αντρικό βάδισμα και περνούν τη ζωή τους παρέα με άλλους άνδρες. Κάποιες πήραν τον όρκο για να αποφύγουν ένα προξενιό, ενώ άλλες για να εκφράσουν την αυτονομία τους. Ορισμένες μετάνιωσαν και επέστρεψαν στη γυναικεία ζωή, για να παντρευτούν αργότερα.
«Το να στερηθούν τη σεξουαλικότητά τους παίρνοντας όρκο παρθενίας ήταν ένας τρόπος να μπορέσουν οι γυναίκες αυτές, σε μια ανδροκρατούμενη κοινωνία, να εμπλακούν στη δημόσια ζωή», εξηγεί η Λίντα Γκούσια, καθηγήτρια Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Πρίστινας, στο Κόσοβο. «Ήταν ένας τρόπος επιβίωσης σε έναν κόσμο όπου κυριαρχούσαν οι άνδρες». Σήμερα, στις επαρχίες της Αλβανίας υπάρχουν ακόμα 40 ορκισμένες παρθένες.
«Αν με σκοτώσεις, θα σε σκοτώσω»
«Ήμουν εντελώς ελεύθερη ως άνδρας, επειδή κανείς δεν γνώριζε ότι ήμουν γυναίκα», διηγείται η Κέκι σε δημοσιογράφο της εφημερίδας «Ιντερνάσιοναλ Χέραλντ Τρίμπιουν». «Μπορούσα να πάω όπου ήθελα, έκανα παρέα μόνο με άνδρες, προσευχόμουν μαζί τους στο τζαμί ή δούλευα στην οικοδομή. Δεν ξέρω πώς να μιλήσω πολλή ώρα με γυναίκες. Δεν έχω φοβηθεί ποτέ». Ακόμα και σήμερα τα ανίψια της δεν τολμούν να παντρευτούν αν δεν πάρουν την ευχή του «θείου» τους. Πρόσφατα υπεβλήθη σε εγχείρηση και η γυναίκα που νοσηλευόταν δίπλα της ζήτησε να τη μεταφέρουν σε άλλο δωμάτιο.
Το γεγονός ότι έγινε ο άνδρας του σπιτιού την έκανε υπεύθυνη και για την εκδίκηση των δολοφόνων του πατέρα της, καθώς η βεντέτα έπρεπε να συνεχιστεί. Όταν ο δολοφόνος του πατέρα της αποφυλακίστηκε πριν από 5 χρόνια, σε ηλικία 80 ετών, η Κέκι έδωσε εντολή στον 15χρονο ανιψιό της να τον σκοτώσει. Μετά η άλλη οικογένεια σκότωσε τον ανιψιό της. «Λυπάμαι», λέει η 78χρονη, «αλλά αυτή είναι η βεντέτα. Αν με σκοτώσεις, θα σε σκοτώσω».
