Ιστορία Κατεύθυνσης

ΘΕΜΑ Α1 Α.1.1. Να προσδιορίσετε αν το περιεχόμενο των ακόλουθων προτάσεων είναι σωστό ή όχι, γράφοντας στο τετράδιό σας τη λέξη «Σωστό» ή «Λάθος» δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί στην κάθε πρόταση:

α. Το κόστος των Βαλκανικών πολέμων κλόνισε την ελληνική οικονομία. β. Οι Δηλιγιαννικοί υποστήριζαν τους μεγαλογαιοκτήμονες της Θεσσαλίας. γ. Το Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα Ελλάδος (Σ.Ε.Κ.Ε.) μετονομάστηκε σε Λαϊκό Κόμμα. δ. Το πρώτο παγκόσμιο Παν-ποντιακό Συνέδριο οργανώθηκε στη Μασσαλία το 1918. ε. Το Μάρτιο του 1921 ο μητροπολίτης Αμάσειας Γερμανός πρότεινε στον υπουργό εξωτερικών Μπαλτατζή συνεργασία με τους Κούρδους και τους Αρμένιους. Μονάδες 10 Α.1.2. Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων όρων: α. «Σύμφωνο περί αμοιβαίας μεταναστεύσεως μεταξύ Ελλάδος και Βουλγαρίας». β. Τάγματα εργασίας. γ. «Ηνωμένη Αντιπολίτευσις» (Κρήτη). Μονάδες 12 ΘΕΜΑ Α2 Α.2.1. Ποιες μεγάλες επενδύσεις έγιναν στην Αθήνα στους τομείς της υδροδότησης και της παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος κατά την περίοδο του μεσοπολέμου; Μονάδες 12 Α.2.2. Ποιες ενέργειες έγιναν μετά την αναχώρηση των ξένων Ναυάρχων για την οργάνωση της Κρητικής Πολιτείας μέχρι και τη συγκρότηση της πρώτης κυβέρνησής της; Μονάδες 16 ΟΜΑΔΑ Β ΘΕΜΑ Β1 Αξιοποιώντας τις πληροφορίες από τα παρακάτω κείμενα και τις ιστορικές σας γνώσεις σχετικά με το Σύνταγμα του 1844:

α. να αναφερθείτε στις βασιλικές εξουσίες και στη σημασία του δικαιώματος της καθολικής ψηφοφορίας Μονάδες 13 β. να αποτιμήσετε τη σημασία της θέσπισης του Συντάγματος του 1844 στην εξέλιξη του κοινοβουλευτισμού στην Ελλάδα. Μονάδες 12 Κείμενο Α Σύνταγμα μοναρχικό, τον συντηρητισμό του οποίου δεν αναιρούσαν οι αρκετές φιλελεύθερες διατάξεις που κατάφεραν να επιβάλουν τα προοδευτικότερα στοιχεία της Εθνοσυνέλευσης, […] το Σύνταγμα του 1844 συμπληρωνόταν με έναν επαναστατικό για την εποχή του εκλογικό νόμο. Πρόκειται για τον εκλογικό νόμο της 18ης Μαρτίου 1844 που ψήφισε η Εθνοσυνέλευση […] και που αναγνώριζε το δικαίωμα του εκλέγειν «εις όλους τους εντός του βασιλείου γεννηθέντας Έλληνας» που είχαν συμπληρώσει το 25ο έτος της ηλικίας τους και είχαν «ιδιοκτησίαν τινά εντός της επαρχίας», είτε κινητή, όπως διευκρινίστηκε στη σχετική συζήτηση, είτε ακίνητη «προσοδοφόρον και φοροτελή 1 », ή που εξασκούσαν «οιονδήποτε επάγγελμα ή ανεξάρτητον επιτήδευμα» […]. Καθιερώνοντας έτσι ουσιαστικά την καθολική και-με μία σειρά άλλων διατάξεωντην άμεση ψηφοφορία για την ανάδειξη της Βουλής, η Εθνοσυνέλευση […] πρωτοπορούσε, σε σχέση με τα ισχύοντα στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες της εποχής.

1 ιδιοκτησία φοροτελής: η ιδιοκτησία που υπόκειται σε φορολογία Νίκος Κ. Αλιβιζάτος, Εισαγωγή στην Ελληνική Συνταγματική Ιστορία, Αθήνα-Κομοτηνή 1981, σσ. 65-66

Κείμενο Β Στη βαθμιαία ενίσχυση του ρόλου του κοινοβουλίου και στο συνακόλουθο περιορισμό των υπερτροφικών εξουσιών του μονάρχη συνετέλεσε και η καθιέρωση με νόμο της σχεδόν καθολικής και άμεσης ψηφοφορίας (όλοι σχεδόν οι Ελληνες πάνω από 25 χρονών είχαν δικαίωμα ψήφου). […] Η καθολική ψηφοφορία προώθησε σταδιακά την πολιτική χειραφέτηση των λαϊκών στρωμάτων και, όπως όλοι οι κοινοβουλευτικοί θεσμοί, συνέβαλε στη διαμόρφωση μιας δημοκρατικής ιδεολογίας.

Γιώργος Αναστασιάδης, Κοινοβούλιο και Μοναρχία στην Ελλάδα, Θεσσαλονίκη 1995, σσ. 20-21

ΘΕΜΑ Β2 Αξιοποιώντας τις πληροφορίες από τα παρακάτω κείμενα και τις ιστορικές σας γνώσεις να εξηγήσετε τον τρόπο με τον οποίο ξεκίνησε η αστική στέγαση των προσφύγων-εύπορων και άπορων- μέσω της δημιουργίας συνοικισμών και οικισμών. Μονάδες 25 Κείμενο Α Ως το τέλος του 1929 η Ε.Α.Π. είχε χτίσει 27.000 περίπου κατοικίες σε 125 νέους συνοικισμούς και το κράτος 25.000 κατοικίες, χωρίς να έχει λυθεί το πρόβλημα της άθλιας διαβιώσεως σε αυτοσχέδιες τσίγκινες παράγκες 30.000 περίπου προσφυγικών οικογενειών.

Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τ. ΙΕ, Αθήνα 1978, σ. 302 Κείμενο Β… Κακήν κακώς, μην τα ρωτάς, πώς ζούσαμε. Έφτασε ο δεύτερος χρόνος της προσφυγιάς. Ήμαστε στα 1924 κι ακούσαμε πως γίνονται συνοικισμοί, για να κάτσουμε εμείς οι πρόσφυγες, στον Ποδονίφτη (= Ν. Ιωνία), στους Ποδαράδες (= Περισσός), στην Κοκκινιά.

Τότε ξέρεις πώς πιάνανε τα σπίτια στους συνοικισμούς; Πήγαινες εκεί, κρεμούσες ένα τσουβαλάκι ή ό,τι είχες σ΄ ένα δωμάτιο και το σπίτι ήτανε δικό σου. Ατελείωτα ήτανε ακόμη· κεραμίδια δεν είχανε, πόρτες δεν είχανε, παράθυρα δεν είχανε. Και μερικά που είχανε πόρτες και παράθυρα πηγαίνανε άλλοι τη νύχτα και τις βγάζανε και ανάβανε φωτιές να ζεσταθούνε, να μαγειρέψουνε…

(Μαρτυρία Μαριάνθης Καραμουσά από το χωριό Μπαγάρασι κοντά στα Σώκια).

Η Εξοδος (έκδοση του Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών), τ. Α, σ. 195 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α.1.1 α. Λάθος β. Λάθος γ. Λάθος δ. Σωστό ε. Σωστό Α.1.2 α. Το Νοέμβριο του 1919 υπογράφηκε η Συνθήκη του Νεϊγύ, που προέβλεπε την παραχώρηση της Δυτικής Θράκης από τη Βουλγαρία στην Ελλάδα. Στη συνθήκη ήταν συνημμένο το « Σύμφωνο περί αμοιβαίας μεταναστεύσεως μεταξύ Ελλάδος και Βουλγαρίας ». Με βάση αυτό, αναχώρησαν από την Ελλάδα περίπου 50.000 Βούλγαροι και από τη Βουλγαρία περίπου 30.000 Έλληνες. (Περίπου 20.000 ακόμη Έλληνες είχαν μεταναστεύσει πριν από την υπογραφή της συνθήκης).

β. Οι άνδρες άνω των 45 ετών, που δεν στρατεύονταν, επάνδρωσαν τα τάγματα εργασίας. Εκεί πολλοί πέθαναν από κακουχίες, πείνα και αρρώστιες. Όσοι είχαν ηλικία 20-45 ετών μπορούσαν αρχικά να εξαγοράσουν τη στρατιωτική τους θητεία. Όσοι δεν πλήρωσαν χαρακτηρίστηκαν λιποτάκτες. Μετά την κατάργηση της δυνατότητας εξαγοράς της θητείας σημειώθηκαν χιλιάδες λιποταξίες και όσοι συνελήφθησαν, εκτελέστηκαν.

γ. Κάτω από συνθήκες κρίσης μεταξύ Γεωργίου και Βενιζέλου τα πολιτικά πράγματα στην Κρήτη οδηγήθηκαν σε πλήρες αδιέξοδο και όλες οι προσπάθειες συνδιαλλαγής των αντιπάλων πολιτικών μερίδων ναυάγησαν. Γύρω από το Βενιζέλο συνασπίστηκαν όσοι ήταν δυσαρεστημένοι από την αυταρχική πολιτική του Πρίγκιπα και σχηματίστηκε μια ισχυρότατη « Ηνωμένη Αντιπολίτευσις ». Έμπιστοι συνεργάτες του Βενιζέλου ήταν ο Κ. Φούμης και ο Κ. Μάνος. Οι τρεις αυτοί αποτέλεσαν μια τριανδρία, που δεν δίστασε να προχωρήσει σε δυναμική αναμέτρηση με τον Πρίγκιπα.

Α.2.1. Οι ραγδαίες αλλαγές, τις οποίες προκάλεσαν στη χώρα οι συνέπειες του Μικρασιατικού πολέμου, ανέδειξαν την ανάγκη για σημαντικές επενδύσεις στις υποδομές της χώρας. Το πολεοδομικό συγκρότημα της Αθήνας, για παράδειγμα, ξεπέρασε, με την έλευση των προσφύγων, το 1.000.000 κατοίκους και φυσικά δεν μπορούσε πλέον να υδρεύεται με το χρονολογούμενο από τους ρωμαϊκούς χρόνους Αδριάνειο Υδραγωγείο. Τη λύση του ζητήματος ανέλαβε το 1925 η αμερικάνικη εταιρεία ΟΥΛΕΝ,με την κατασκευή του φράγματος και της τεχνητής λίμνης στο Μαραθώνα. Την ίδια περίπου εποχή η βρετανική εταιρεία ΡΟWΕR ΑΝD ΤRΑCΤΙΟΝ ανέλαβε την εγκατάσταση μονάδων παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος στην πρωτεύουσα (αλλά και τη δημιουργία σύγχρονου δικτύου αστικών συγκοινωνιών).

Α.2.2. Οι ξένοι Ναύαρχοι αναχώρησαν στις 10 Δεκεμβρίου και αμέσως άρχισε με γοργούς ρυθμούς το δυσχερές έργο της οργάνωσης του νέου πολιτικού σχήματος, που ονομάστηκε Κρητική Πολιτεία. Ορίστηκε μια 16μελής επιτροπή από 12 χριστιανούς και 4 μουσουλμάνους, για να εκπονήσει το σχέδιο του κρητικού συντάγματος, ενώ παράλληλα προχώρησαν οι πολιτικές πράξεις χωρίς χρονοτριβή. Έναν ακριβώς μήνα μετά την εγκατάσταση του Ύπατου Αρμοστή, δημοσιεύτηκε το πρώτο σημαντικό διάταγμα «Περί συγκροτήσεως της Κρητικής Συνελεύσεως» και αμέσως προκηρύχθηκαν εκλογές για την ανάδειξη πληρεξουσίων. Στις εκλογές αυτές αναδείχτηκαν 138 χριστιανοί και 50 μουσουλμάνοι, πληρεξούσιοι και η Κρητική Βουλή άρχισε τις εργασίες της στις 8 Φεβρουαρίου 1899.

Το Σύνταγμα της Κρητικής Πολιτείας, που συντάχτηκε κατά το πρότυπο του ισχύοντος τότε ελληνικού συντάγματος, αφού εγκρίθηκε από το Συμβούλιο των Πρέσβεων των Προστατίδων Δυνάμεων στη Ρώμη, τέθηκε αμέσως σε εφαρμογή. Λίγες μέρες αργότερα συγκροτήθηκε και ορκίστηκε η πρώτη κυβέρνηση της Κρητικής Πολιτείας, στην οποία Υπουργός Δικαιοσύνης ορίστηκε ο Ελ. Βενιζέλος. Β1α. Οι βασιλικές εξουσίες όπως καθορίστηκαν με το σύνταγμα του 1844 επέτρεπαν στο βασιλιά να συμμετέχει και να ασκεί τη νομοθετική εξουσία όπως και να έχει την αρχηγία του κράτους και του στρατού. Καμία όμως πράξη του δεν είχε ισχύ χωρίς την προσυπογραφή του αρμόδιου υπουργού.(τον οποίον όμως ο ίδιος διόριζε). Το δικαίωμα της καθολικής ψηφοφορίας κατοχυρώθηκε τότε με ελάχιστους περιορισμούς οι οποίοι απαιτούσαν από τον ψηφοφόρο να είναι τουλάχιστον 25 ετών και να κατέχει εργασία ή γη έτσι ώστε να καθίσταται δυσχερέστερη η εξαγορά ψήφων. Αυτό το δικαίωμα αποτελούσε παγκόσμια πρωτοπορία την ίδια περίοδο που άλλες χώρες έθεταν τεράστιους περιορισμούς σε κάποιον για να ψηφίσει. Αυτό το δικαίωμα της καθολικής ψηφοφορίας δημιούργησε νέους όρους για την πολιτική και κομματική δράση, καθώς ανοίχτηκε ευρύ πεδίο για τη συμμετοχή πολιτών και κομμάτων στο δημόσιο βίο και διευκολύνθηκε η διεκδίκηση συμφερόντων. Ίσως οι φιλελεύθερες πολιτικές διαδικασίες και η λειτουργία κομμάτων να ήταν προϊόν μιας μικρής πολιτικής ηγετικής ομάδας, να μην ανταποκρίνονταν στις ανάγκες της ελληνικής κοινωνίας και να αναπτύχθηκαν κατά μίμηση δυτικών προτύπων, τα οποία στην εφαρμογή τους παραμορφώθηκαν λόγω του μικρού βαθμού ανάπτυξης της ελληνικής κοινωνίας.

β. Ανεξάρτητα από τις επιδράσεις δυτικών προτύπων ο κοινοβουλευτισμός στην Ελλάδα ρίζωσε και ακολούθησε τους δικούς του δρόμους, για να ανταποκριθεί στις ιδιαίτερες ανάγκες, τα προβλήματα και τα αιτήματα της ελληνικής κοινωνίας. Εξάλλου, για την πολιτική ενεργοποίηση μεγάλων τμημάτων του πληθυσμού και για τη σταδιακή συγκρότηση ενός κράτους δικαίου, δεν θα αρκούσε μια διαδικασία μίμησης. Τα κόμματα αποτελούσαν αναγκαιότητα της εποχής και ανταποκρίνονταν στις ανάγκες των ανθρώπων που τα συγκρότησαν. Πάντως τα κόμματα αυτής της περιόδου δεν μπορούν να χαρακτηρισθούν με σημερινούς όρους (αριστερά-δεξιά, προοδευτικά- συντηρητικά).

Β2. Η στέγαση των προσφύγων ανεξαρτήτως αν ήταν εύποροι ή άποροι άρχισε με τελείως ανοργάνωτο τρόπο (όπως μας πληροφορεί και το παράθεμα άλλωστε). Οι πρόσφυγες κατοχυρώνανε την κτήση τους τοποθετώντας κάτι δικό τους στα μισόκτιστα σπίτια.Το κράτος και η Ε.Α.Π. προσπαθούσαν με κάθε μέσο να αναγείρουν νέες κατοικίες και να φτιάξουν καινούργιους συνοικισμούς ( 25.000

και 27.000 κατοικίες από κάθε φορέα αντίστοιχα). Η αστική στέγαση ξεκίνησε από την Αθήνα με τη δημιουργία Των συνοικισμών του Βύρωνα, της Καισαριανής, της Νέας Ιωνίας και της Κοκκινιάς στον Πειραιά.Για τη στέγαση των αστών υιοθετήθηκε η δημιουργία συνοικισμών με επέκταση των πόλεων στις οποίες είχαν προσωρινά εγκατασταθεί. Προκρίθηκε το σύστημα ανέγερσης μικρών κατοικιών μονοκατοικιών διπλοκατοικιών τετρακατοικιών, μονόροφων, διώροφων, με ένα ή δύο δωμάτια, κουζίνα και βοηθητικούς χώρους. Το κράτος ή η Ε.Α.Π ανέλαβαν την ανέγερση με εργολαβία ή αυτεπιστασία. Ελλείψει χρόνου και χρήματος συχνά δεν υπήρχαν έργα υποδομής. Επίσης παρά την ομοιομορφία οι κατοικίες διαφοροποιούνταν μεταξύ τους ως προς το εμβαδόν την ποιότητα κατασκευής και τη λειτουργικότητα. Ιδρύθηκαν ακόμη προσφυγικοί οικοδομικοί συνεταιρισμοί και χορηγήθηκαν άτοκα δάνεια για τη στέγασή τους. Υπήρχαν βέβαια και οι εύποροι πρόσφυγες που φρόντισαν μόνοι τους για τη στέγασή τους. Αυτοί νοίκιασαν ή αγόρασαν κατοικίες μέσα στις πόλεις και αναμείχθηκαν με τους γηγενείς. Αυτοί ίδρυαν έναν οικοδομικό συνεταιρισμό, αγόραζαν μια έκταση σε καλή περιοχή και οικοδομούσαν αστικές κατοικίες καλής ποιότητας (Νέα Σμύρνη, Καλλίπολη) Στο αντίθετο άκρο βρίσκονταν οι άποροι πρόσφυγες (σχεδόν 30.000 οικογένειες)που διαβιούσαν όπως μας πληροφορεί το παράθεμα σε αυτοσχέδιες τσίγκινες παράγκες και οι συνθήκες ζωής τους ήταν άθλιες και θα παρέμεναν άθλιες για πολλά χρόνια..

ΤΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΙΜΕΛΗΘΗΚΑΝ ΤΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ

ΣΥΓΧΡΟΝΟ