ΕΛΛΕΙΨΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ

Το σύστημα συντηρεί και επιδεινώνει την έλλειψη προγράμματος και προγραμματικού λόγου. Η περίοδος που το κόμμα βρίσκεται στην αντιπολίτευση είναι μαθητεία στον λαϊκισμό και στο «όχι» με κάθε πρόσχημα. Αρκεί να θυμηθούμε την «παρά φύσιν» προγραμματική ατζέντα της Ν.Δ. πριν ανεβεί στην κυβέρνηση, οπότε προσπαθούσε από κοινού με το ΚΚΕ να περικυκλώσει το ΠΑΣΟΚ. Όταν η αντιπολίτευση γίνει κυβέρνηση, το πρόγραμμα περιττεύει γιατί προέχει η διαχείριση και η επανάπαυση. Για τα δύο κόμματα της μετακομμουνιστικής Αριστεράς, το ΚΚΕ και τον ΣΥΝ, τα πράγματα είναι χειρότερα, δεδομένης της ιστορικής παρακμής του χώρου. Η επιλογή τους να επιβιώσουν ως δήθεν «αντισυστημικά» εξομοιώνοντας Ν.Δ. και ΠΑΣΟΚ, τα μετατρέπει σε απλά κόμματα διαμαρτυρίας που επικαλούνται το «κίνημα», ισοπεδώνουν τη σύγχρονη πολυπλοκότητα υπό την ταμπέλα «νεοφιλελευθερισμός» χωρίς να αισθάνονται την ανάγκη τεκμηριωμένου προγραμματικού λόγου.

Η επιδεινούμενη προγραμματική ανεπάρκεια των μεγάλων κομμάτων μειώνει τη συνολική αποτελεσματικότητα του συστήματος για έναν επιπλέον λόγο. Όπως θα έλεγε η θεωρία των παιγνίων, το σύστημα σχεδόν απαγορεύει στρατηγικές που και οι δύο παίκτες κερδίζουν ταυτόχρονα (win- win strategies). Δεν επιτρέπει συμπτώσεις και συναινέσεις σε μείζονα θέματα ακόμα και όταν οι αναγκαίες αλλαγές είναι υπερώριμες. Η περίπτωση του Πανεπιστημίου είναι χαρακτηριστική. Έχοντας φτενή προγραμματική συγκρότηση, τα δύο κόμματα φτιάχνουν την ταυτότητά τους και κινητοποιούν τον κόσμο τους μόνο μέσω της καθολικής αντιπαράθεσης, είτε πραγματικής είτε προσχηματικής.

Η φωτογραφία που βγάλαμε μπορεί ασφαλώς να εικονογραφήσει κάθε εγχειρίδιο «αντιπολιτικής». Δείχνει όμως γιατί γενικεύεται ο πολιτικός κυνισμός, η αποξένωση των πολιτών από την πολιτική και τους πολιτικούς, η διάχυση ανομικών κοινωνικών συμπεριφορών. Γι΄ αυτό η φωτογραφία είναι χρήσιμη, παρ΄ ότι μεροληπτική. Κρύβει τις αγωνιώδεις προσπάθειες, τα βελτιωτικά βήματα που κάνουν πολιτικά στελέχη, δημόσιοι λειτουργοί, επιστήμονες και διανοούμενοι σε όλους τους θεσμούς και τις κοινωνικές οργανώσεις. Για την ενίσχυση των προσπαθειών τους άλλωστε «τραβήχτηκε» αυτή η φωτογραφία.

Ο Γιάννης Βούλγαρης διδάσκει στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου.