Είτε είναι κανείς φίλος της ζωγραφικής με παραδοσιακά εργαλεία είτε όχι, δύσκολα θα αρνηθεί ότι η τρέχουσα έκθεση του Στέφανου Δασκαλάκη είναι μία από τις πιο σημαντικές που έγιναν τα τελευταία χρόνια στην Αθήνα. Τα μεγάλων διαστάσεων ολόσωμα γυναικεία πορτρέτα που εκτίθενται στην Αίθουσα Τέχνης Αθηνών λειτουργούν σαν ένα τέμπλο, σκηνοθετημένο σχεδόν, ώστε ο θεατής να αισθάνεται τις φυσικών διαστάσεων απεικονιζόμενες φιγούρες ως «συνομιλητές» του στον χώρο, ενώ ταυτόχρονα η απεικονιστική τεχνική των πινέλων εγγίζει την εξονυχιστική τελειοθηρία και ο διάλογος φωτός-σκιάς πάνω στις φιγούρες τις αναδεικνύει ως γεννήματα της ανθρώπινης όρασης, που διερευνά το καφέ-μαύρο του φόντου.
Σε πρώτη εντύπωση πρόκειται για πορτρέτα συγκεκριμένων ατόμων και για μια ρεαλι-στική ζωγραφική, αφού πράγματι τα ιδιαίτερα γνωρίσματα των γυναικών-μοντέλων- μύτες, μάτια, ρυτίδες, κυτταρίτιδα- απεικονίζονται με διάθεση άκρως φωτογραφική, σχεδόν κριτική. Θα μπορούσε να περιοριστεί κανείς σ΄ αυτήν την άποψη και να ασχοληθεί κατόπιν με τη μαεστρία του ζωγράφου, στο πώς εναποθέτει το χρωματικό υλικό, πώς το ανακατώνει και εξορύσσει ανταύγειες, στο πώς οι λεπτομέρειες του πίνακα μοιάζουν με μικρές παλαίστρες από δυναμικές πινελιές που- όταν το βλέμμα κάνει πίσω- παύουν να φαίνονται εξπρεσιονιστικές και προδίδουν το πόσο είναι περιγραφικές.
Στο εισαγωγικό κείμενό της , η κ. Μαρίνα Λαμπράκη-Πλάκα- που είναι και η θεωρητική Ηγερία της ομάδας νεο-ακαδημαϊκών ή νεο-ρεαλιστών ζωγράφων, αλλά πάντως με προσέγγιση που τους περιορίζει στην προβληματική της Αναγέννησηςαναφέρεται εύστοχα στη σχέση του Δασκαλάκη με τους ομοτέχνους του, στο πώς κτίζει την ανθρώπινη σάρκα, έτσι που το εικαστικό να προσεγγίζει το φυσικό σε υλικότητα, «στα ναυάγια
ΙΝFΟ
Στέφανος Δασκαλάκης: «Ατομική ζωγραφικής»Αίθουσα Τέχνης ΑθηνώνΓλύκωνος 4, Δεξαμενή- τηλ.
210-7213.938. Μέχρι 24 Ιανουαρίου 2007
της ζωής» που απεικονίζονται και προκαλούν στοχασμούς για την ανθρώπινη φθορά.
Πιστεύω, ωστόσο, ότι υπάρχει και περαιτέρω συνεισφορά του Δασκαλάκη, όχι μόνο στο επίπεδο της ζωγραφικής μας ή στη φιλοσοφία της τέχνης του. Κατ΄ αρχήν δικαιούται να καμαρώνει ότι είναι ο ιστορικός ηγέτης αυτής της ομάδας- πριν από τον Γ. Ρόρρη ή τον Ε. Σακαγιάν-, αφού όταν πρωτοεμφανίστηκε στις εκθέσεις(γύρω στο 1985) ήταν η εποχή που η τέχνη μας καμάρωνε τον μοντερνισμό της, ήθελε κότσια να αντέξει κανείς ένα τέτοιο «νεο-οπισθοδρομικό» εικαστικό δρομολόγιο που ηδονίζεται να συνομιλεί συναδελφικά με τους παλιούς μαστόρους- και μάλιστα όχι της Αναγέννησης αλλά του ολλανδικού μπαρόκ-, τους εξ αγχιστείας προγόνους της Σχολής του Μονάχου που είναι και «δική μας», στον 19ο αιώνα έστω. Τη ζωγραφική του δασκάλου του Κρεμονίνι δεν την γνωρίζω, αλλά του άλλου δασκάλου του, του Μαυροείδη, την βλέπω έκδηλη στην πλούσια χρωματική πάστα. Τον ευγενή ανταγωνισμό με τους Μεγάλους της ολλανδικής ζωγραφικής, τον Ρέμπραντ και τον Ρούμπενς, ο Δασκαλάκης τον επιχειρεί πειθαρχημένα και σεμνά, «ευσεβάστως». Τέλος, στα εμπνευσμένα αυτά έργα υπάρχει και πολύς διάλογος για το Είδος και το Γ ένος, δηλαδή τη γενική ιδέα του ανθρώπου και το συγκεκριμένο άτομο, και το ποιο εκ των δύο είναι το «πραγματικά πραγματικό», σύμφωνα με τα ερωτήματα του Πλάτωνα στην «Πολιτεία».
Ο Δασκαλάκης σκάβει το συγκεκριμένο σάρκινο είδωλο για να εξορύξει το διαχρονι-κό. Το φως στις φιγούρες μοιάζει να προέρχεται από το βλέμμα του, όχι από την «πραγματικότητα». Στοχάζεται με μαεστρία των χεριών και του νου, αλλά και με επικέντρωση της ψυχής στο πανάρχαιο πλατωνικό ερώτημα που ορίζει- εδώ το θέμα ενδιαφέρει ευρύτερα- και τη βασική συνιστώσα της έννοιας «αστική κοινωνία στη συνέχειά της».
