Mάθημα δικαιοσύνης

Δικαστική αίθουσα γυναικείων φυλακών Κορυδαλλού. Καταθέτει η Κίτυ Αρσένη. Ο
κατηγορούμενος Δημήτρης Κουφοντίνας τής υποβάλλει ερωτήσεις (ενδεικτικά
αποσπάσματα):

Κουφοντίνας: Ο Μομφερράτος είχε κάποιο λειτούργημα την περίοδο της
δικτατορίας, κάποια δημόσια θέση;

Αρσένη: Κύριε Κουφοντίνα, την περίοδο της δικτατορίας την
ξέρω πολύ καλά. Έχω συλληφθεί, έχω αναπτύξει μια δραστηριότητα
στο εξωτερικό. Σας παρακαλώ όμως μη ζητάτε να καταδικάσω έναν άνθρωπο
δολοφονημένο. Δεν μπορώ να το κάνω.

Κουφοντίνας: Δεν σας ζητώ αυτό. Καταλαβαίνω τη φόρτισή
σας.

Αρσένη: Καταλαβαίνω γιατί υπαινίσσεστε μια στάση του Μομφερράτου
κατά τη διάρκεια της δικτατορίας.

Κουφοντίνας: Ήταν ψευτοϋπουργός της δικτατορίας. Θυμάστε μετά
τη Μεταπολίτευση ότι το παλλαϊκό αίτημα ήταν η τιμωρία, η κάθαρση,
η αποχουντοποίηση. Το κυρίαρχο σύνθημα το θυμάστε: «Δώστε τη χούντα
στον λαό». Ο ηρωικός αγωνιστής Παναγούλης σε μια δίκη των βασανιστών
είχε πει «μόνο η απόδοση δικαιοσύνης θα εμποδίσει την αυτοδικία».
Ξέρετε αν ασκήθηκε αυτεπάγγελτη δίωξη εναντίον των 104 στελεχών τότε της
δικτατορίας;

Αρσένη: Αυτεπάγγελτη δεν υπήρξε. Αλλά θέλω να σας πω ότι
απευθύνεστε σε εμένα, που είμαι αντίθετη με την αυτοδικία και αν θέλετε
μη με φέρνετε σε θέση δύσκολη. Είμαι μάρτυρας και δεν θέλω να
διαπληκτιστώ με κανέναν.

H ηθοποιός Κίτυ Αρσένη φυλακίστηκε και δικάστηκε από έκτακτο στρατοδικείο της
δικτατορίας. Διέφυγε στο εξωτερικό και κατέθεσε στο Συμβούλιο της Ευρώπης για
τα βασανιστήρια που υπέστη η ίδια και συγκρατούμενοί της. H Κίτυ Αρσένη με την
τέχνη και την πολιτική της δράση άφησε το δικό της στίγμα. Χωρίς να
εξαργυρώσει, χωρίς να διατυμπανίσει, υπηρετεί ακόμα το θέατρο και διδάσκει σε
νέους ηθοποιούς το υποκριτικό της ήθος.

Το 1985 συνάντησε τυχαία τη 17N, όταν έγινε μάρτυρας της δολοφονίας
Μομφερράτου. H τυχαία εκείνη συνάντηση την έφερε 21 χρόνια μετά στο δικαστήριο
του Κορυδαλλού. Ανέβηκε στο βήμα και μίλησε σαν να ήταν η φωνή και η συνείδηση
πολλών ανθρώπων που έχουν μείνει σιωπηλοί. Χωρίς να υποπέσει σε εύκολες
καταδίκες ζωντανών ή νεκρών. Αλλά και χωρίς να υποχωρήσει ούτε βήμα από τις
αρχές της. Οι περισσότεροι που αγωνίστηκαν για τη Δημοκρατία και το Δίκαιο
έχουν μνήμη αυστηρή. Θυμούνται τον ρόλο πολλών άλλων στη χούντα. Κρίνουν αλλά
δεν δικάζουν. Αλλιώς ακυρώνονται. H δικαιοσύνη μόνο δικάζει, και όποιος θέλει
να την υποκαταστήσει με τον νόμο των όπλων κρύβεται στο σκοτάδι. Εκείνοι
μένουν στο φως. Κρατούν τέτοια απόσταση από τη βία, τη βία του κράτους και τη
βία των αυτόκλητων τιμωρών, που τους επιτρέπει να ανασαίνουν ελεύθεροι.

ΥΓ: Μετά η Κίτυ Αρσένη κατέβηκε από το βήμα. Τα λόγια της θα μπορούσαν να
διδάσκονται στα σχολεία.

Ο Κωστής Παπαϊωάννου είναι μέλος της Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα
του Ανθρώπου και τέως πρόεδρος του Ελληνικού Τμήματος της Διεθνούς Αμνηστίας.