«MANTAM MAΟ» Παιχνίδια εξουσίας και θανάτου

Αφετηρία των γεγονότων είναι το Συνέδριο του Κόμματος τον Ιούλιο του 1959. Το

Συνέδριο γίνεται στο Όρος Λου απ’ όπου η θέα είναι εκπληκτική. Στην αρχή, ο

Μάο δείχνει ταπεινός και μετριόφρων. Παραδέχεται τα λάθη του κι ενθαρρύνει την

κριτική εναντίον του.

Μια εβδομάδα αργότερα, ο Μάο δηλώνει ότι είναι άρρωστος και πως αποσύρεται

προσωρινά από την πολιτική σκηνή. Ο αντιπρόεδρος Λιου αναλαμβάνει τη διοίκηση

της χώρας.

Ο αντιπρόεδρος δεν αντιλαμβάνεται ότι από δω και πέρα θ’ αρχίσει να

εκδηλώνεται ο φθόνος του Μάο. Ενώ ο Λιου είναι απασχολημένος με την

ανασυγκρότηση της χώρας, αρχίζουν οι δολοπλοκίες.

«Πρόσεξε τον συγχρονισμό των γεγονότων», λέει ο Καν Σενγκ. «Ο τυφώνας έρχεται.

Έχει φτάσει κιόλας πολύ κοντά. Όπου να ‘ναι, ο δράκος Μάο θα επιτεθεί κι αυτό

θα σημάνει το τέλος του Λιου. Πρέπει να καταλάβεις ότι όσο περισσότερους

εχθρούς αποκτά ο Μάο, τόσο ταχύτερα θα στραφεί σε σένα».

Ο Μάο καλεί έκτακτη συνεδρίαση του Πολιτικού Γραφείου και ανακοινώνει την

απομάκρυνση του υπουργού Άμυνας, στρατηγού Πενγκ Ντε-χουάι.

Πριν τα υπόλοιπα μέλη του Πολιτικού Γραφείου προλάβουν ν’ αντιδράσουν, ο Μάο

αντικαθιστά τον στρατηγό Πενγκ μ’ έναν δικό του άνθρωπο, πιστό οπαδό του, τον

στρατηγό Λιν Μπιάο, που λατρεύει τον Πρόεδρο σαν θεό.

Αλλά η ζωή είναι απρόβλεπτη. Ο ίδιος ο στρατηγός Λιν Μπιάο δίνει αργότερα την

εντολή να βομβαρδιστεί το τρένο του Μάο. Ο Μάο θα τον προτείνει για διάδοχό

του, θα διατάξει όμως και τη δολοφονία του μέσα στο ίδιο του το σπίτι.

H επόμενη συνάντηση της Ζιανγκ Τσινγκ με τον Μάο γίνεται ο σπινθήρας που θέτει

σε κίνηση τη μηχανή της Ιστορίας.

Στις 10 Νοεμβρίου 1965 σηκώνεται η αυλαία της επικής Μεγάλης Προλεταριακής

Πολιτιστικής Επανάστασης.

Το ζευγάρι που κυβερνά την Κίνα εκμεταλλεύεται στο έπακρο την εξουσία του. Ο

Μάο κηρύσσει δημόσια την έναρξη του κινήματος. «Ας γίνει η Πολιτιστική

Επανάσταση μια διαδικασία ψυχικής κάθαρσης του έθνους. H παλιά τάξη

πρέπει να γκρεμιστεί».

Πίσω απ’ τα απόρθητα τείχη της Απαγορευμένης Πόλης, ο Μάο επινοεί συνθήματα με

σκοπό να εξαγριώσει τις μάζες.

Ο Ζιανγκ Τσινγκ παίρνει εντολή να κάνει «εξορμήσεις» και να «βάζει φωτιές».

Εκδηλώνεται κάποια αντίσταση στο κίνημα. Προέρχεται από τον αντιπρόεδρο Λιου

και τον φίλο του, τον αναπληρωτή πρωθυπουργό Ντενγκ Ξιάο-Πινγκ. Ο Μάο θεωρούσε

πάντοτε τον Λιου προσωπικό του αντίπαλο, αλλά τον Ντενγκ Ξιάο-Πινγκ τον είχε

σε μεγάλη εκτίμηση. Μια φορά ο Μάο είχε πει ότι «το μπουκαλάκι» του Ντενγκ

Ξιάο-Πινγκ περιέχει θαυμαστές ουσίες. Ο Ντενγκ Ξιάο-Πινγκ σπούδασε στη Γαλλία,

γεύτηκε τον καπιταλισμό και τον λάτρεψε. Στηρίζει τα καπιταλιστικά προγράμματα

του αντιπροέδρου Λιου.

Είναι βράδυ, 9 Μαΐου. Δεν μπορώ να κοιμηθώ απ’ τη χαρά μου. Πήρα τη μοίρα μου

στα δικά μου χέρια και τώρα επιβραβεύομαι. Σήμερα το πρωί, ο Μάο μού

τηλεφώνησε. Με κάλεσε για δείπνο.

«Έχω μια σημαντική αποστολή για σένα», λέει αφήνοντας το φλιτζάνι του.

Στυλώνω τα μάτια μου πάνω του, ενώ τα χείλη μου τρέμουν απ’ την προσμονή.

«Συζητήσαμε με τον Καν Σενγκ κι αποφασίσαμε ότι είσαι το πιο κατάλληλο πρόσωπο

για ν’ αναλάβει την ιδεολογική πλευρά της υπόθεσής μας. Τι λες γι’ αυτό;».

«Για σένα, μπορώ να κάνω τα πάντα, Μάο Τσε Τουνγκ!».

16 Μαΐου. Μετά από επτά διορθώσεις του Σημειώματος 5.16, ο Μάο βάζει

τελικά την υπογραφή του στο κείμενο που το μετονομάζει Οδηγό για την

Πολιτιστική Επανάσταση. Όσο το βιβλιαράκι βρίσκεται ακόμη στο τυπογραφείο,

ο Μάο ορίζει ένα καινούργιο, δικό του επιτελείο, ξεχωριστό από το Πολιτικό

Γραφείο. Το ονομάζει Στρατηγείο της Πολιτιστικής Επανάστασης. Πρόεδρός του

είναι ο ίδιος, δεξί του χέρι η Ζιανγκ Τσινγκ και κύριοι σύμβουλοι οι Καν

Σενγκ, Τσεν Μπο-Ντα και Τσουν-κιάο.

Από εκείνη τη στιγμή, η διακυβέρνηση της Κίνας περνά στα χέρια της Μαντάμ Μάο

Ζιανγκ Τσινγκ, ενώ ο Μάο Τσε Τουνγκ κρύβεται πίσω από κάθε της κίνηση.

«Προσπαθώ να μην τρέμω όταν σκοτώνω»

Μαθαίνω να σκοτώνω. Και προσπαθώ να μην τρέμω. Προσπαθώ να πείσω τον εαυτό μου

πως δεν υπάρχει μέση οδός. Ή θα σκοτώσω, ή θα με σκοτώσουν. Στις 10

Φεβρουαρίου 1967 συνέρχεται η Λαϊκή Βουλή. Οι εντάσεις μεταξύ των αντιπάλων

κορυφώνονται. Όλες οι συζητήσεις καταλήγουν με τις αντίπαλες παρατάξεις να

χτυπούν οργισμένες τα χέρια τους στα έδρανα. Λίγο αργότερα, ο στρατηγός Ταν

Ζεν-λιν παραδίδει στον Μάο μια μυστική επιστολή διαμαρτυρίας που υπογράφεται

από τους «γερόλυκους».

Είμαι βέβαιη πως ο Ταν δεν είχε φανταστεί ποτέ του ότι αυτή η επιστολή θα

έπεφτε στα χέρια μου. Κι όμως, έτσι έγινε. Μου την έδειξε ο ίδιος ο Μάο. Στην

επιστολή με χαρακτηρίζουν «Ασπροκόκαλο Δαίμονα» και με περιγράφουν σαν

βρικόλακα ή σαν βαρύ, μαύρο σύννεφο που κρέμεται πάνω από το Κομμουνιστικό

Κόμμα. Ζητούν από τον Μάο να με θυσιάσει.

«Να τηλεφωνήσεις στον πρωθυπουργό Τσου και να κανονίσεις μια συνάντηση», λέει

ο Μάο. «Εγώ θα μιλήσω στους γερόλυκους στις 18 του μήνα. Παρεμπιπτόντως, θέλω

να είσαι κι εσύ παρούσα στη συνάντηση. Να έρθει κι ο Λιν Μπιάο με τη γυναίκα

του».

Ο Μάο δεν λέει στη Ζιανγκ Τσινγκ ολόκληρη την ιστορία. Δεν της λέει ότι

βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις με τους γερόλυκους, ούτε για τα παζάρια που

γίνονται κι από τις δύο πλευρές. Εκείνη δεν μπορεί να δει ότι σ’ ολόκληρη τη

ζωή του ο Μάο δεν προστάτεψε κανέναν άλλον εκτός από τον εαυτό του. Στην

Ιστορία θα μείνει γνωστή ως η πρωταγωνίστρια μιας μεγάλης τραγωδίας.

Πριν μου το διηγηθεί ο Καν Σενγκ, δεν είχα ιδέα τι έγινε εκείνο το βράδυ της

θύελλας. Ακριβώς πριν τα σύννεφα διαλυθούν, στις 30 Απριλίου 1967, ο Μάο

κάλεσε στα διαμερίσματά του για ένα ποτό εκείνους τους γερόλυκους στους

οποίους είχε επιτεθεί πρόσφατα. Τους πρόσφερε για μεζέ ξεροτηγανισμένα

κομμάτια από πόδι αρκούδας. Έκανε σαν να μην είχε συμβεί τίποτα από τις 18

Φεβρουαρίου.

Τώρα εξηγείται γιατί όλοι τους εμφανίστηκαν γελαστοί την Πρωτομαγιά στο Εθνικό

Μέγαρο Πολιτισμού αφήνοντάς με κατάπληκτη. Θα έπρεπε να το είχα καταλάβει ότι

ο άντρας μου έπαιζε σε δυο ταμπλό.

Ο Λιου δεν θέλει να το πιστέψει ότι η Λαϊκή Δημοκρατία, της οποίας ο ίδιος

στήριξε την ίδρυση, του γυρίζει τώρα την πλάτη. δεν θέλει να πιστέψει ότι ο

Μάο έχει διατάξει τη δολοφονία του. Περνά τις τελευταίες περίπου είκοσι μέρες

του στο σκοτάδι. Το πρωί της 11ης Νοεμβρίου ανοίγει τα μάτια του για τελευταία

φορά.

Παραμονή Πρωτοχρονιάς.

Φαινομενικά έχω πραγματοποιήσει ένα μεγάλο όνειρο – κανείς δεν με θεωρεί πια

αυτοκρατορική παλλακίδα. Δυστυχώς όμως έχασα ξανά τον δρόμο για την πόρτα του

Μάο – απέρριψε την πρόσκλησή μου να περάσουμε μαζί την Πρωτοχρονιά.

Είμαι σίγουρη ότι αυτό σχετίζεται με τις επιτυχίες των έργων όπερας και των

κινηματογραφικών μπαλέτων μου – πιστεύει ότι η δημοτικότητά μου έχει

επισκιάσει τ’ όνομά του.

Προσκαλώ τα μέλη των δημιουργικών ομάδων κι όλους τους τεχνικούς, συνολικά

τριακόσια άτομα. «H συντρόφισσα Ζιανγκ Τσινγκ θα ήθελε να σας τιμήσει

προσκαλώντας σας να γιορτάσετε μαζί της την Πρωτοχρονιά».

Είναι αλήθεια ότι τα νεύρα μου είναι κλονισμένα τον τελευταίο καιρό. Προσπαθώ

όμως απεγνωσμένα να κρύψω τα συναισθήματά μου και να βγάλω απ’ το μυαλό του

κόσμου την υποψία ότι ο Μάο δεν με εκτιμά όσο πρώτα.

INFO

Άντσι Μιν, «Μαντάμ Μάο», μτφ. Γ. A. Γεωργίου, Εκδόσεις Γκοβόστη 2003, σελ.

434.

Επιμέλεια: Μανώλης Πιμπλής