Αρχή με αρχές

Με την απόφασή της σχετικά με την αναγραφή του θρησκεύματος στα σχολικά
απολυτήρια προκάλεσε την μήνιν και αποκάλυψε την προκατάληψη όσων επιμένουν να
θεωρούν ταμπού οποιαδήποτε νομιμοποιημένη και επιστημονικά τεκμηριωμένη
θεσμική παρέμβαση σε θέματα που άπτονται της διαρρύθμισης των σχέσεων μεταξύ
κράτους και Εκκλησίας. Όπως είχε γίνει, με πολύ μεγαλύτερο πάταγο, στην
περίφημη «υπόθεση των ταυτοτήτων», οι επικριτές δεν διάβασαν τις αποφάσεις που
λοιδόρησαν και δεν σεβάσθηκαν ούτε τον ρόλο ούτε την πραγματική ανεξαρτησία
της Αρχής (αλλά βέβαια, στην πρώτη πρόσφορη περίσταση, θα πλειοδοτήσουν σε
φωνές υπέρ της «ανεξαρτησίας» των ανεξαρτήτων αρχών γενικώς).

Το κύρος πάντως της Αρχής δεν πλήττεται – κάθε άλλο μάλιστα – από αυτές τις
ελληνικότατες περιπέτειες. Όπως η πρώτη απόφαση δικαιώθηκε στην ουσία της
πανηγυρικά από τη σχετική κρίση του Συμβουλίου της Επικρατείας, έτσι και τώρα
η Αρχή τόλμησε απλώς να σεβασθεί τον εαυτό της και τα αυτονόητα.

Ας δούμε τι ήταν αυτό που, για έξι βουλευτές του κυβερνώντος κόμματος,
παρέτεινε την «αδιανόητη» συνήθεια του «δοτού» και «περίπτυστου» αυτού οργάνου
«να προκαλεί κατά σύστημα την ελληνική κοινωνία». Κατόπιν σχετικού αιτήματος
Ελλήνων πολιτών (άρα με πλήρη, και συνταγματικής τάξεως πλέον, νομιμοποίηση)
τα επιλεγμένα σύμφωνα με τους νόμους της πολιτείας μέλη της ανεξάρτητης αρχής
αποφάσισαν συλλογικώς ότι η αναγραφή του θρησκεύματος στα απολυτήρια (προσοχή:
όχι η αναγραφή η σχετική βαθμού στο μάθημα των θρησκευτικών) προσβάλλει την
«αρχή της αναγκαιότητας» (το θρήσκευμα δεν έχει καμία απολύτως σχέση με την
επίδοση του μαθητή και άρα με το λόγο ύπαρξης του απολυτηρίου).

Έκριναν επίσης ότι η υποχρεωτική δήλωση του θρησκεύματος για την
απαλλαγή μαθητή από τα θρησκευτικά αντιβαίνει στην «αρνητική θρησκευτική
ελευθερία» των μαθητών και των γονέων τους, δηλαδή στο συνταγματικά
θεμελιωμένο δικαίωμα και των μεν και των δε να διατηρούν, χωρίς να
γνωστοποιούν και χωρίς να υφίστανται ενδεχόμενες συνέπειες, οποιαδήποτε
θρησκευτική και εν γένει κοσμοθεωρητική πεποίθηση (μια άλλη Αρχή που τιμά το
ρόλο της, ο Συνήγορος του Πολίτη, είχε πρόσφατα κάνει ένα βήμα παραπάνω,
μιλώντας ανοιχτά για τον «κατηχητικό» χαρακτήρα του μαθήματος των
θρησκευτικών, όπως διδάσκεται στην Ελλάδα).

Πού είναι άραγε η ανάμειξη της Αρχής στον τρόπο διδασκαλίας των θρησκευτικών
ή, ακόμα περισσότερο, ο εκ της αποφάσεως κλονισμός της ιστορικής, και επίσης
συνταγματικά θεμελιωμένης, σύνδεσης θρησκευτικών παραδόσεων, παιδείας και, εν
τέλει, ιδιαίτερου χαρακτήρα του ελληνικού κράτους;

Στην πραγματικότητα, η τομή που διαπερνά την ελληνική κοινωνία είναι υπεράνω
κομμάτων και αντιλήψεων. Υπάρχουν, και είναι οι περισσότεροι, εκείνοι που
τρέμουν στην ιδέα της χειραφέτησης του κράτους, όχι από τη θρησκεία αλλά από
την καθησυχαστικά «πνευματική» καθοδήγηση κέντρων εκτός πολιτικής αλλά και
χωρίς δημοκρατική νομιμοποίηση (εδώ λοιπόν κυριολεκτεί ο όρος «δοτή εξουσία»,
αγαπητοί οργισμένοι βουλευτές).

Μεγάλη μερίδα της κοινωνίας που ακολουθεί αυτό το δρόμο έχει πεισθεί
ότι διακυβεύεται η ίδια του η ταυτότητα και οι παραδόσεις – γι’αυτό υποχρέωση
των εκλεγμένων αντιπροσώπων του θα έπρεπε να ήταν η διάλυση, και όχι η διαρκής
αναμόχλευση, αυτής της σύγχυσης. Και υπάρχουν κι εκείνοι που πιστεύουν πως δεν
υπάρχει ελευθερία χωρίς ψυχραιμία, σεβασμό στις ενδιάθετες προσωπικές επιλογές
κι ερμηνεία των νόμων χωρίς ιδεολογήματα. Οφείλουμε να είμαστε ευγνώμονες στην
Αρχή που παραμένει αταλάντευτα στη δεύτερη κατηγορία.

Ο δικηγόρος Κώστας Β. Μποτόπουλος είναι διδάκτωρ του Συνταγματικού Δικαίου.