Καισαριανή

Aρνήθηκε να εξαιρεθεί από τη λίστα των προς εκτέλεση κρατουμένων

«Μη βιάζεστε. Πρέπει να ελεγχθούν επιστημονικά για να διαπιστωθεί εάν είναι γνήσιες…». Βάσιμη ένσταση. Στον καιρό μας, εικόνες σταθερές ή κινούμενες, ασπρόμαυρες, έγχρωμες, προσεχώς και τρισδιάστατες, κατασκευάζονται εν ριπή οφθαλμού από την τεχνητή νοημοσύνη. Σκεφθείτε ένας βέλγος πλαστογράφος να μας έπιανε κορόιδα! Η τόση εντούτοις καχυποψία σαν να υποκρύπτει δυσανεξία απέναντι στην ιστορική μνήμη. Το […]

Η ταυτότητα, η διαδρομή και τα κίνητρα του γερμανού υπολοχαγού Χέρμαν Χένερ

Απέναντι στις καταπληκτικές φωτογραφίες με την πορεία θανάτου των κομμουνιστών και αριστερών στην Καισαριανή, όλοι θέλουμε κάτι ισοδύναμα άμεσο και δραστικό. Θέλουμε να χωρέσουμε στο θάμβος. Θέλουμε να κλέψουμε λίγο από το ασύλληπτο που εικονίζουν. Κακά τα ψέματα, οι ιστορικές αφηγήσεις που έχουν προϋπάρξει, δεν μπορούν να ανταγωνιστούν την παραστατική δύναμη της εικόνας. Πέρα από […]

Βλέπω για μια ακόμα φορά τις φωτογραφίες στο Σκοπευτήριο. Ετσι όπως είναι σα σε μια αχλή η εικόνα, (ο χρόνος; Στην εμφάνιση να πήρε η φωτογραφία φως;) είναι λες και αυτά τα πρόσωπα, τα σώματα, οι μορφές, να έρχονται από το βάθος του καιρού σαν αγάλματα που ζωντανεύουν προχωρώντας ακίνητα σε ρυθμό αργό, μέχρι να […]

Ελάτε. Ελάτε να κλείσουμε εντελώς τα μάτια και να βάλουμε την ψυχή να αφουγκραστεί και να ριγήσει. Μπροστά ο Σταύρος Ξαρχάκος με τον Λευτέρη Παπαδόπουλο, κι από πάνω, σαν σε άγιο βήμα, ο δωρικός Γρηγόρης Μπιθικώτσης σε ρόλο ιεροψάλτη. Τάχα τι να ζήλεψαν στα χλωμά σου μάτια που ʼγιωμαν τʼ απόβραδο γλύκα πρωινή, κι ήρθαν […]

Συμπληρώνεται μία εβδομάδα από τότε που οι φωτογραφίες των εκτελεσθέντων της Πρωτομαγιάς του 1944 εμφανίστηκαν στη δημόσια σφαίρα και αιχμαλώτισαν την προσοχή μας. Ο κατακερματισμένος και ρευστός χώρος της ψηφιακής δημοσιότητας φάνηκε να αποκτά ένα κοινό σημείο αναφοράς. Στις πρώτες ώρες, κυριάρχησε η συγκινησιακή αντίδραση που προκαλούσε το οπτικό υλικό. Στις μέρες που ακολούθησαν, «ειδικοί», […]

Ηταν φυσικό κι επόμενο οι φωτογραφίες από τον τοίχο της Καισαριανής να επιβληθούν πάσης άλλης επικαιρότητας. Η φωτογραφία βοά αλλά το κανάλι του ήχου έχει εντελώς άλλη τεχνολογία για τον κάθε δέκτη. Οι πιο πολλοί είδαν άντρες πάνω στον ανθό της ηλικίας τους να προχωράνε εξοικειωμένοι λες με τον  θάνατο, με λεβεντιά και χαμόγελο, έτοιμοι […]

Ακούγαμε τους μεγάλους να λένε ότι "θα τους σκοτώσουνε"

Εικόνες από την Αθήνα και τον Πειραιά που τράβηξε ο γερμανός υπολοχαγός Χέρμαν Χόγερ, εκτός από εκείνες της εκτέλεσης στο Σκοπευτήριο

Καταλαβαίνω τη συγκίνηση από την ανακάλυψη φωτογραφιών όσων οι γερμανικές δυνάμεις Κατοχής, την Πρωτομαγιά του 1944, οδήγησαν στο εκτελεστικό απόσπασμα, στην Καισαριανή. Είναι μια συγκίνηση γενική: ένα τεκμήριο μιας πράξης που έχει καταχωριστεί στην κοινή συνείδηση ως ηρωική φανερώνεται ξαφνικά μπροστά μας, στον υπολογιστή ή στο κινητό μας. Εκεί όπου υπήρχαν οι μαρτυρίες και οι […]

Φωτογραφίες - ντοκουμέντα των 200 κομμουνιστών στην Καισαριανή, στον δρόμο της επιστροφής - Ομόφωνη γνωμοδότηση του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων του υπουργείου Πολιτισμού

Στην αριστουργηματική – και συχνά παραγνωρισμένη καθώς είναι ανάμεσα στον μνημειώδη «Θίασο» και τον επίσης μνημειώδη «Μεγαλέξανδρο» – ταινία του Θόδωρου Αγγελόπουλου «Κυνηγοί» το βασικό αφηγηματικό εύρημα είναι η εύρεση στα χιόνια του πτώματος ενός αντάρτη του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας, που παραδόξως έχει διατηρηθεί άθικτο («το αίμα δείχνει φρέσκο» είναι μια επαναλαμβανόμενη διαπίστωση), που λειτουργεί […]

Από την περασμένη Κυριακή που βγήκαν στη δημοσιότητα οι φωτογραφίες από την εκτέλεση των διακοσίων στην Καισαριανή, οι οποίες από χθες, κατόπιν απόφασης του υπουργείου Πολιτισμού, αποτελούν μνημείο, πολλές σκέψεις πέρασαν, διαδοχικά, απ’ το μυαλό μου. Και ύστερα από κάθε σκέψη ερχόταν το συναίσθημα και την κυρίευε, την αποδυνάμωνε, τη στρίμωχνε στην άκρη. Πρώτα απ’ […]

Οι φωτογραφίες ως οπτικό και ιστορικό τεκμήριο συμπληρώνουν την ιστορική αφήγηση και ανοίγουν δρόμους κάθε φορά σε νέες ερμηνείες. Αυτό είναι ένας γενικός κανόνας που αφορά την επιστήμη της Ιστορίας – τη μαμή των επιστημών κατά Μαρξ – και βέβαια τους σχολαστικούς ερευνητές που οφείλουν να είναι διαρκώς αναθεωρητές σε όσα κομίζονται ως πληροφορίες ή […]

Τι μας μένει όταν έχουμε καταδυθεί ως εκεί; Το πρόσωπο Το πρόσωπο που κλείνει μέσα του «αυτόν τον θησαυρό, αυτό το ψήγμα χρυσού, αυτό το κρυμμένο διαμάντι», το απείρως εύθραυστο «εγώ» που αναριγεί μέσα σ’ ένα σώμα: Το πρόσωπο που πάνω του καρφώνω το βλέμμα μου, για να βρω ένα λόγο να ζήσω αυτό το […]

Το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων αναμένεται να εξετάσει το θέμα του χαρακτηρισμού ή μη των τεκμηρίων της εκτέλεσης των 200 στην Καισαριανή, την Πρωτομαγιά του 1944, ως μνημείου

Καισαριανή. Οπου κι αν την ακουμπήσεις πονά. Ιστορίες προσφυγιάς, τσίγκινες σκεπές, χωμάτινα πατώματα, τουαλέτες στον δρόμο. Ανθρωποι φτωχοί, κυνηγημένοι, στιγματισμένοι. «Πού μένεις;», ρωτούσαν τα υποψήφια αφεντικά. Οταν η απάντηση ήταν «Καισαριανή», η απόκριση ήταν η γνωστή «θα σας ειδοποιήσουμε». Τη συνέχεια την ήξεραν όλοι. Τα παιδιά που μεγάλωσαν μέσα σ’ αυτό το περιβάλλον, τις δεκαετίες […]

Οι φωτογραφίες ανέβηκαν στο eBay. Ομως, οι υποψήφιοι αγοραστές δεν μπορούσαν να πουν αν το υλικό είναι γνήσιο, αφού δεν συνοδευόταν από οποιουδήποτε τύπου τεκμηρίωση. Ιστορικοί θα χρειαζόταν να κάνουν έρευνα προκειμένου να ταυτοποιήσουν τα πρόσωπα, να τα συνδέσουν με τα ονόματα που είναι χαραγμένα στις μαύρες μαρμάρινες στήλες του μνημείου του Σκοπευτηρίου, στην Καισαριανή. […]