Η έρευνα της Metron Analysis για το συνέδριο του «Κύκλου Ιδεών» επιβεβαίωσε ένα παγιωμένο δημοσκοπικό εύρημα. Οτι ένα 70% με 80% των πολιτών δηλώνει πεπεισμένο ότι δεν πρόκειται να υπάρξει λογοδοσία σε εμβληματικές υποθέσεις δημόσιου ενδιαφέροντος, όπως η τραγωδία των Τεμπών, οι υποκλοπές και ο ΟΠΕΚΕΠΕ.
Είχε εξαιρετικό ενδιαφέρον, λοιπόν, η αντίδραση των ανώτατων δικαστών (πρώην και εν ενεργεία) που κλήθηκαν στο ίδιο συνέδριο να σχολιάσουν αυτή τη συντριπτική κοινωνική αμφισβήτηση. Παρά τις ενδιαφέρουσες επιμέρους διαφοροποιήσεις, τις απαντήσεις τους διέκρινε μια συντεχνιακού τύπου ψυχολογική άμυνα κι ένα μοτίβο «αυτοθυματοποίησης». Ακούσαμε ότι οι δικαστές είναι «άνθρωποι και όχι θεοί» και ότι το σχεδόν 80% της απαξίωσης οφείλεται κατά βάση σε εξωτερικούς παράγοντες. Στην «τοξική ατμόσφαιρα», στον μεταμοντέρνο ατομικισμό, στην «αχανή ψηφιακή αρένα» και στην εργαλειοποίηση από τα πολιτικά κόμματα.
Ολα αυτά μπορεί να είναι σωστά. Ομως, υιοθετώντας τη θέση του αμυνόμενου, παραβλέπουν το υπόλοιπο κομμάτι της ιστορίας. Και για να κλέψουμε τη φράση του Ευάγγελου Βενιζέλου, είναι προφανές, πλέον, πως υπάρχει σοβαρή έλλειψη «αντανακλαστικών αυτοπροστασίας» στο εσωτερικό της Δικαιοσύνης. Δεν είναι αυτοπροστασία η αλληλοϋποστήριξη μεταξύ συναδέλφων ή τα παράπονα που βάζουν απέναντι την κοινωνία ως «πλέμπα». Σημαίνει γνήσιος προβληματισμός για τα αίτια της απαξίωσης και θεσμική θωράκιση.
Εχουμε πολλά συγκεκριμένα χειροπιαστά παραδείγματα. Την τάση ανώτατων δικαστών να αναλαμβάνουν δημόσιες θέσεις αμέσως μετά την αφυπηρέτησή τους· την παθητική στάση εισαγγελέων που βρέθηκαν υπό παρακολούθηση από ΕΥΠ και Predator και δεν προσέφυγαν σε καμία Αρχή, παρά το αναντίρρητο γεγονός ότι ο δικαστικός έχει έννομη υποχρέωση, να καταγγείλει οποιουδήποτε είδους απόπειρα παρεμβολής στο έργο του. Εχουμε, επίσης, την άρνηση του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου να αυτοεξαιρεθεί από την υπόθεση (ως όφειλε), την άρνηση να λάβει στοιχεία, την άρνηση ακόμη και να εμφανιστεί στη Βουλή, όπου μπορούσε να απαντήσει όπως επιθυμούσε ενώπιον του λαού διά των αντιπροσώπων του. Συμπεριφορές που εκπέμπουν το μήνυμα μιας κλειστής «κάστας» που δεν λογοδοτεί πουθενά.
Βλέπετε, το ειδικό βάρος της δικαστικής εξουσίας δεν αποτελεί ασυλία. Το ακριβώς αντίθετο είναι. Το ειδικό βάρος συνεπάγεται ειδική ευθύνη και ειδική ανοχή στη δημόσια κρίση. Οσο ανώτατοι δικαστές αναζητούν στην κοινωνία ή την ψηφιακή εποχή την ευθύνη για την απώλεια της αξιοπιστίας τους τόσο θα βαθαίνει το ρήγμα.
