Τυπικά ο Τάσος Κακλαμάνης είναι χημικός μηχανικός. Παράλληλα και σε βάθος είναι μια πρωτότυπη και εξόχως σοβαρή περίπτωση ερευνητή και συγγραφέα πάνω στη γενεαλογία ονομάτων και οικογενειών αλλά και στο ρεμπέτικο τραγούδι – επιπροσθέτως και ως μουσικός. Μας μιλάει για όλα αυτά σε ένα διάλειμμα των ασχολιών του.
Κατ’ αρχάς, πώς ξεκινάει το «μικρόβιο» να οδηγηθείτε στη γενεαλογική και ιστορική έρευνα γενικά;
Οσο μεγαλώνεις κι όσο πιο έντονο έχεις το υπαρξιακό σου, τόσο πιο επίμονα αναζητείς τις ρίζες σου, σε μια προσπάθεια αυτογνωσίας και αυτοπροσδιορισμού της ύπαρξής σου στον χωροχρόνο.
Οι καταγωγές σας;
Η καταγωγή του παππού Αντώνη Αγαπητού είναι από Μάκρη και Λιβίσι Μικράς Ασίας και του παππού Τάσου Κακλαμάνη από Καρυά Λευκάδας. Ούτε που κατάλαβα πώς μια απλή γενεαλογική έρευνα εξελίχθηκε στην Εταιρεία Ιστορικών Ερευνών «ΛΥΚΙΑ», μέσω της οποίας έχουμε κάνει 30 εκδόσεις για την ιστορία των μικρασιατών προγόνων μας. Στην πορεία ένιωσα το ιστορικό κενό και το χρέος στη μνήμη των προγόνων. Γιατί η μνήμη είναι μια άλλη μορφή αξιοπρέπειας.
Τι είναι ο «Οδηγός Γενεαλογικής και Ιστορικής Ερευνας Μικρασιατών», πόσα χρόνια οργανώσατε την όλη εργασία και με τι στόχο;
Ο «Οδηγός Γενεαλογικής και Ιστορικής Ερευνας Μικρασιατών» που γράψαμε μαζί με τον φίλο Στράτο Κασμερίδη, με καταγωγή από τα Κιουπλιά Βιθυνίας, είναι το καταστάλαγμα δέκα χρόνων έρευνας της ιστορίας των τόπων καταγωγής των προγόνων μας. Συνειδητοποιώντας το βιβλιογραφικό κενό μιας μεθοδολογίας, τόσο για τους απογόνους των Μικρασιατών (συμπεριλαμβάνοντας και τους Πόντιους, Κωνσταντινουπολίτες κ.ά.) όσο και για τους μικρασιατικούς συλλόγους, επιχειρήσαμε αυτή την έκδοση για να μοιραστούμε τη γνώση και να δώσουμε την ευχέρεια σε όσους ενδιαφέρονται να ψάξουν για τη ρίζα τους, να μπορούν να μάθουν πού/πώς να ψάξουν και τι μπορούν να βρουν για τους προγόνους τους και τους τόπους καταγωγής τους.
Υπάρχει κάτι παράξενο, πρωτότυπο ή ακόμη και συγκινητικό που έχετε αλιεύσει από αυτή την έρευνα;
Στην πορεία της αναζήτησης της ρίζας, πάντα συμβαίνουν παράξενα, συγκινητικά έως και μεταφυσικά πράγματα. Εχω αξιωθεί να δω οικογένειες να ενώνονται ξανά 100 χρόνια μετά το 1922, πατριώτες να δακρύζουν γονατιστοί φιλώντας το χώμα στα πάτρια της Μικρασίας, αρχαία μνημεία να ανακαλύπτονται σε μέρη χαμένα στον χρόνο, εκκλησάκια να λειτουργούνται ξανά ύστερα από αιώνες, εξαφανισμένα πρόσωπα και αρχεία να εμφανίζονται έπειτα από αλλεπάλληλες συμπτώσεις, που ξεπερνούν κάθε μαθηματική (α-)πιθανότητα, και πολλά άλλα. Νιώθω ευλογημένος.
Εχει προηγηθεί η δουλειά σας για το όνομα της οικογένειας Κακλαμάνη. Θέλετε να μας πείτε γι’ αυτό;
Προηγήθηκε της μικρασιατικής έρευνας η έρευνα για τον παππού από την Καρυά Λευκάδας. Εδώ σου χρωστάω μια είδηση, φίλε Δημήτρη: όλες οι οικογένειες με επίθετο Κακλαμάνης – Κακλαμάνος, που στο 90% έχουν ρίζα από Λευκάδα ή Ανδρο, συγγενεύουν με κοινούς προγόνους, πίσω στο 1500, τρία αδέρφια Κακλαμάν, αρμένιους χριστιανούς, τα οποία πέρασαν από την Ανατολή μέσω της Πόλης στη Μακεδονία και κατόπιν χωρίστηκαν, με τα δύο αδέρφια να εγκαθίστανται στη Λευκάδα και το τρίτο στην Ανδρο. Ετσι ο θείος μου Απόστολος Κακλαμάνης του ΠΑΣΟΚ και ο Νικήτας Κακλαμάνης της ΝΔ είναι μακρινά ξαδέρφια!
Είναι χρήσιμο ή και διαφωτιστικό να ερευνά κανείς τα γένη και τα ονόματα ή επαφίεται και αφορά μια ιδιορρυθμία ερευνητική;
Η γενεαλογική και η ιστορική έρευνα προσφέρει πολύ δυνατά συναισθήματα έξαψης, συγκίνησης, ικανοποίησης και αυτοεκπλήρωσης. Η στιγμή που ενώνεσαι με τη ρίζα σου και την ακολουθείς σε διαπερνά σαν ηλεκτρικό ρεύμα και η φόρτισή της σε ακολουθεί όσο ζεις. Είναι τόσο συγκινητική στιγμή, όσο η γέννηση του παιδιού σου ή του εγγονιού σου.
Για όσους δεν το έχουν επιχειρήσει, μια δοκιμή θα τους πείσει. Η έρευνα, ωστόσο, δεν είναι κάτι δύσκολο και επιστημονικό, ούτε μόνο για τους ιστορικούς και τους συλλόγους. Ο καθένας με μία μέρα άδεια, επισκεπτόμενος δύο αρχεία, μπορεί π.χ. να εντοπίσει το πιστοποιητικό με τη φωτογραφία του πρόσφυγα παππού του και την απογραφή περιουσίας που άφησε αυτός στη Μικρασία, ντοκουμέντα που αξίζει να περνούν από γενιά σε γενιά, μαζί με την οικογενειακή μνήμη. Λίγος χρόνος αρκεί. Η αίσθηση του χρέους όμως είναι προαπαιτούμενο, αλλιώς ο αγώνας μετατίθεται στο… ποτέ.
Παράλληλα, έχετε μια μακρά ασχολία, και μουσική και ερευνητική, στο ρεμπέτικο, ενώ είστε και στέλεχος της ομάδας που κάνει στην Αθήνα το Ρεμπέτικο Φεστιβάλ. Αυτό όλο πώς προέκυψε;
Είχα την τύχη να μεγαλώσω στο Αιγάλεω, μια προσφυγική λαϊκή συνοικία με μεγάλη ιστορία στο ρεμπέτικο – λαϊκό τραγούδι. Εδώ έζησαν η Ρίτα Αμπατζή, ο Στράτος Παγιουμτζής, η Μαρίκα Νίνου, ο Γιώργος Ζαμπέτας και πολλοί άλλοι σπουδαίοι άνθρωποι του μουσικού μας πολιτισμού. Από φοιτητής παίζω τρίχορδο μπουζούκι και τραγουδάω ρεμπέτικα σε μικρά στέκια στα δυτικά προάστια. Η ρίζα ήταν αυτή που έφερε τρεις μεγάλες αγάπες στη ζωή μου, τη Μικρασία, το Αιγάλεω και το ρεμπέτικο, για τις οποίες ίδρυσα τρεις συλλογικότητες: την Εταιρεία Ιστορικών Ερευνών «ΛΥΚΙΑ» με την Εύα Αχλάδη, το Αρχείο Ιστορίας για το Αιγάλεω «ΑΙΓΑ» με τους Γιώργο Μιχελάκο και Ευαγγελία Αγαπητού και το Αρχείο Ελληνικής Μουσικής «GRECOUS» με τους Γιάννη Τσιαντή και Νίκο Πρωτόπαπα. Η «GRECOUS», παρέα με την Κατερίνα Τσιρίδου και τον Σωτήρη Παπατραγιάννη, διοργανώνει φέτος το 3o Ρεμπέτικο Φεστιβάλ Αθήνας. Με τους φίλους Γιώργο Μιχελάκο και Γιάννη Τσιαντή έχουμε κάνει πέντε στιχοποιητικές συλλογές, ένα διήγημα και καμιά δεκαριά τραγούδια, με την Κατερίνα τη βιογραφία της Μαρίκας Νίνου κι έρχονται κι άλλα. Η αγάπη και οι παρέες πάντα γράφουν Ιστορία, απλώνονται και παρασέρνουν στον χορό κι άλλους «ομοιοπαθείς».
Οι ιδιότητες και ενασχολήσεις σας αυτές, τελικά, τι βαθύτερο ελατήριο και αφετηρία έχουν και τι έχετε αποκομίσει από αυτά ως τώρα;
Το βαθύτερο ελατήριο – αφετηρία ήταν πάντα η ψυχή και η αγάπη, το μέτρο τού πώς να ζήσεις. Η γνώση και το όφελος, αν έρθουν, έπονται σε αξία. Ο δρόμος είναι πάντα η μεγάλη ανταμοιβή.
