Μέχρι πριν από λίγα χρόνια, όσοι προετοιμάζονταν για το τέλος του κόσμου ή για ένα πυρηνικό ολοκαύτωμα – οι λεγόμενοι preppers – ανήκαν στη σφαίρα του γραφικού.
Οι γεωπολιτικές εξελίξεις των τελευταίων ετών όμως έχουν φέρει τη λογική της προετοιμασίας για τα χειρότερα πίσω στη δημόσια συζήτηση.
Η Ευρώπη νιώθει πλέον την «καυτή ανάσα» των συρράξεων και ενημερώνει τους πολίτες της για το πώς να ετοιμάσουν «σακίδια επιβίωσης», ώστε να μπορέσουν να τα βγάλουν πέρα τις πρώτες 72 ώρες μιας, αν όχι πολεμικής, τότε έκτακτης κατάστασης κρίσης.
Η τάση αυτή έφτασε και στην Ελλάδα. Στα μέσα της προηγούμενης εβδομάδας, ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός δημοσίευσε οδηγίες για το τι πρέπει να περιλαμβάνει ένα τέτοιο σακίδιο. Ως απαραίτητα λοιπόν κρίνονται ένα ραδιόφωνο με μπαταρίες (και εφεδρικές) για να μπορούν οι πολίτες να ενημερώνονται σχετικά με τις οδηγίες των Αρχών, φάρμακα και αναγκαία ιατρικά είδη, κουτί πρώτων βοηθειών, βασικά εργαλεία, όπως πολυεργαλείο, ανοιχτήρι και σχοινί, τρόφιμα που δεν αλλοιώνονται και δεν χρειάζονται μαγείρεμα (π.χ. κονσέρβες), ζεστά ρούχα και κουβέρτα επιβίωσης, φακός, κεριά, αναπτήρας ή σπίρτα, φορτιστές και power bank, μετρητά, έξι λίτρα πόσιμου νερού ανά άτομο σε μπουκάλια, διπλά κλειδιά σπιτιού και αυτοκινήτου, φωτοτυπίες βασικών εγγράφων σε αδιάβροχη θήκη και είδη προσωπικής υγιεινής, όπως σαπούνι και οδοντόκρεμα.
Η ανακοίνωση του Ερυθρού Σταυρού δεν ήρθε σαν κεραυνός εν αιθρία. Μετά την πτώση ενός drone στη βρετανική βάση στο Ακρωτήρι το βράδυ της περασμένης Κυριακής και τις αναχαιτίσεις άλλων δύο την επομένη, το υπουργείο Εσωτερικών της Κύπρου εξέδωσε αναλυτικές οδηγίες για την προστασία των πολιτών σε περίπτωση εχθρικής ενέργειας. Ανάμεσα σε αυτές ήταν και η προετοιμασία σακιδίων έκτακτης ανάγκης – περιελάμβανε περίπου τα ίδια με αυτά που συμβούλεψε ο Ερυθρός Σταυρός.
Σε άλλες χώρες της Ευρώπης αντίστοιχες προτροπές έχουν γίνει εδώ και χρόνια – η ρωσική απειλή και ο πόλεμος στην Ουκρανία υπάρχουν άλλωστε ήδη από το 2022.
Τον Νοέμβριο του 2024 η κυβέρνηση της Σουηδίας δημοσίευσε έναν πλήρη κατάλογο πληροφοριών με τίτλο «Σε περίπτωση κρίσης ή πολέμου». Περιλαμβάνει οδηγίες για την προφύλαξη από αεροπορικούς βομβαρδισμούς, προετοιμασία σπιτιού και συμβουλές επιβίωσης από υβριδικές απειλές, όπως τρομοκρατική ενέργεια ή κυβερνοεπίθεση.
Τον Μάρτιο του 2025, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προέτρεψε τα κράτη – μέλη στο σύνολό τους να ενθαρρύνουν τους πολίτες να φτιάξουν κιτ επιβίωσης 72 ωρών. Τότε, σχετικές οδηγίες είχε στείλει και η γαλλική κυβέρνηση, ενώ λίγους μήνες αργότερα η Γερμανία προχώρησε σε σχέδιο δημιουργίας νέων καταφυγίων. Επίσης, η Τσεχία λειτουργεί ολοκληρωμένη καμπάνια ενημέρωσης υπό τον τίτλο «72h» (72 ώρες), ενώ αντίστοιχη ενημερωτική εκστρατεία υπάρχει και στην Ολλανδία από το φθινόπωρο του 2025.
Οι πρώτες 72 ώρες – δηλαδή τρία εικοσιτετράωρα – σε μια έκτακτη κατάσταση είναι σημαντικές διότι βασικές κρατικές δομές και υπηρεσίες υποστήριξης (π.χ. παροχή ρεύματος, καθαρού νερού και ειδών πρώτης ανάγκης, δίκτυα επικοινωνίας, αναζήτηση και διάσωση τραυματιών) ενδέχεται να καθυστερήσουν και οι πολίτες θα πρέπει να είναι έτοιμοι να ανταποκριθούν μόνοι τους.
Στην ελληνική αγορά πωλούνται και έτοιμα σακίδια επιβίωσης, με τις τιμές να ξεκινούν από περίπου 100 ευρώ και να φτάνουν μέχρι και πάνω από 400 ανάλογα με το μέγεθος και τα είδη πρώτης ανάγκης που αυτό περιέχει.
Προτού όμως πανικοβληθείτε και αρχίσετε να αγοράζετε κονσέρβες, είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι κάθε κατάσταση κρίσης διαφέρει.
Αλλο ένας σεισμός, άλλο μια κυβερνοεπίθεση, άλλο ένας βομβαρδισμός από drones. Σε κάθε περίπτωση έκτακτης ανάγκης πρέπει να μένουμε ήρεμοι, να ακούμε τις οδηγίες των Αρχών και να προσέχουμε να μην πέφτουμε θύματα παραπληροφόρησης.
