«Μπλοκάρουμε τη χαρά της ζωής λόγω ηθικολογίας»

Το βιβλίο του γερµανού συγγραφέα Κάρστεν Ντους «Ενσυνείδητος φόνος», το οποίο κυκλοφόρησε στη νέα σειρά ελληνικής και ξένης λογοτεχνίας των εκδόσεων ΚΨΜ, υπήρξε µπεστ-σέλερ στη λίστα του περιοδικού «Der Spiegel» περισσότερο από 60 εβδοµάδες, µε πωλήσεις στη Γερµανία που ξεπερνούν το ένα εκατοµµύριο αντίτυπα. Πρόκειται για τη σαρκαστική, µε µεγάλες δόσεις µαύρου χιούµορ, πορεία αυτοπραγµάτωσης – προσωπικής και επαγγελµατικής – ενός ποινικολόγου, ο οποίος προσπαθώντας µε τη βοήθεια του θεραπευτή του να διασώσει τον γάµο και την οικογένειά του, µεταµορφώνεται σε έναν «ενσυνείδητο» δολοφόνο. Ο άνθρωπος που το µετέφρασε στα ελληνικά και γνωρίζει το έργο του είναι ο διδάκτορας του Τµήµατος Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστηµίου Πάτρας, Βασίλης Κωστόπουλος, ο οποίος συνοµίλησε µαζί του για το «Νσυν».

Ο τίτλος του βιβλίου σε κάνει να αναρωτιέσαι. Ενώ μοιάζει τόσο αντιφατικός, εξάπτει τελικά την περιέργεια: πώς γίνεται αυτό, πώς μπορεί να λειτουργήσει;

Η αντιφατικότητα λειτουργεί με πολλούς τρόπους. Σας λέω λοιπόν ότι το αγαπημένο μου παγωτό είναι η αλατισμένη καραμέλα… Λατρεύω επίσης να να τρώω χουρμάδες τυλιγμένους σε μπέικον. Ως άνθρωπος προτιμώ τις ανοιχτές αντιθέσεις σε έναν καλαίσθητο διάλογο, απ’ ό,τι έναν σιωπηλό πολτό ομοιομορφίας…

Το βιβλίο εύκολα θα μπορούσε να παρεξηγηθεί. Λες και τα πάντα μπορούν να νομιμοποιηθούν ηθικά, αρκεί να πράττονται με ενσυνειδητότητα. Η ηθική πάει περίπατο έτσι…

Νομίζω ότι στην ιστορία της ανθρωπότητας κανείς δεν έχει καταχραστεί περισσότερα από την εκάστοτε άρχουσα τάξη, η οποία πάντα έβρισκε νομιμοποίηση σε κάποια ηθική. Η ενσυνειδητότητα δεν στοχεύει σε κανενός είδους νομιμοποίηση εξωτερικών παραγόντων. Το μόνο που αποζητά είναι να ανακουφίζει εσωτερικά την ένοχη συνείδηση του δράστη.

Μου φαίνεται ότι στο μυθιστόρημα όπου τα πάντα είναι εφικτά μέσω της ενσυνειδητότητας, βρίσκει θέση ακόμη και η πιο σκληρή βία. Σε ποιον βαθμό έχει θέση στη ζωή σας η ενσυνειδητότητα;

Ενσυνειδητότητα σημαίνει να αντιλαμβάνεσαι τα υπαρκτά, μικρά και αυτονόητα πράγματα με διάφορες αισθήσεις. Αφ’ ης στιγμής συμβεί κάτι τέτοιο ο νους δεν διαθέτει πλέον καμιά ικανότητα να καταπιαστεί με τις μεγάλες σκληρότητες – πραγματικές ή μη. Στην προσωπική μου ζωή ίσως να μην υπάρχει τόση φρίκη επειδή φροντίζω ενσυνείδητα να την αποφεύγω.

Με συναρπάζουν οι «ενσυνείδητες λύσεις» που σκαρφίζεται και νομιμοποιεί κάθε φορά ο Ντίμελ. Κατά τη συγγραφή τι προείχε, το πρόβλημα ή η λύση;

Αλλοτε έτσι, άλλοτε αλλιώς. Πρώτα απ’ όλα υπήρχαν τα προβλήματα της πλοκής για τα οποία βέβαια έπρεπε να βρω μια λύση. Κάποια στιγμή όμως βρέθηκα να έχω πολύ περισσότερες λύσεις απ’ ό,τι προβλήματα. Αρχισα λοιπόν να επινοώ και κάποια προβλήματα. Αυτό είναι το ωραίο με το γράψιμο: είτε επινοείς προβλήματα είτε λύσεις είναι σχεδόν το ίδιο διασκεδαστικό.

Το σωστό και το λάθος φαίνεται να διαλύονται συμπαθητικά στο όνομα της ενσυνειδητότητας. Μήπως ο Ντίμελ δεν κατάλαβε τίποτα σωστά ή μήπως τελικά εφάρμοσε με απόλυτη συνέπεια ό,τι έμαθε στην εκπαίδευση ενσυνειδητότητας, να βρίσκεται δηλαδή ολοκληρωτικά στο εδώ και τώρα, δίχως να ασπάζεται οπωσδήποτε κάποια αξιολογική κρίση;

Το τι είναι σωστό και τι λάθος προκύπτει πάντα από μια αξιολόγηση. Η ενσυνειδητότητα δεν είναι επικριτική, ούτε αξιολογική… Ξέρετε, υπάρχουν πολλοί άνθρωποι εκεί έξω που μπλοκάρουν κάθε χαρά της ζωής τους μόνο και μόνο λόγω μιας υστερικής υπερηθικολογίας… Ο Μπγιορν Ντίμελ ηθικώς δρα στο ακριβώς άλλο άκρο.