Παζάρι ανθρωπίνων οργάνων στο Ίντερνετ

…«Πωλείται νεφρό σε άριστη κατάσταση. Μπορείτε να επιλέξετε όποιο από τα δύο

θέλετε, αλλά τα έξοδα της μεταμόσχευσης δικά σας. Φυσικά, πουλάω μόνο το ένα,

αφού το άλλο το χρειάζομαι για να ζήσω. Δεκτές μόνο σοβαρές προσφορές»…

Έτσι απλά ο επίδοξος… δωρητής προσέφερε πριν από ένα χρόνο το ένα του νεφρό

μέσω Ίντερνετ στο eBay, το μεγαλύτερο site δημοπρασιών του Διαδικτύου, που

μετρά έξι εκατομμύρια συνδρομητές σε όλο τον κόσμο. Και οι ενδιαφερόμενοι μέσα

σε μια μέρα ανέβασαν την τιμή από την πρώτη προσφορά των 25.000 δολαρίων (10

εκατομμύρια δραχμές) στα έξι εκατομμύρια δολάρια (2,5 δισ. δραχμές)!

Η εταιρεία απέσυρε το προσφερόμενο «προϊόν» ύστερα από τις έντονες αντιδράσεις

ιατρικών σωματείων και οργανώσεων για τα ανθρώπινα δικαιώματα και το γεγονός

ότι κανείς δεν έμαθε ποτέ αν προσφορά ήταν πραγματική ή απλά μια φάρσα, από

αυτές που γίνονται πολύ συχνά στο eBay, δεν φαίνεται τελικά να απασχόλησε και

πολλούς… Ούτε τους ιθύνοντες της εταιρείας.

Ούτε τους χιλιάδες ανθρώπους σε όλο τον κόσμο που περιμένουν σε λίστες

αναμονής για μία μεταμόσχευση που μπορεί να γίνει… μετά θάνατον.

Ούτε τις κυβερνήσεις των αναπτυσσόμενων χωρών, που προσφέρουν τα όργανα

ανθρώπων, οι οποίοι όχι μόνο δεν είναι κλινικά νεκροί, αλλά αναγκάζονται να τα

πωλούν σε εξευτελιστικές τιμές για να ζήσουν.

Αποτελεί πια κοινό μυστικό ότι η Ινδία, η Βραζιλία, η Νότια Αφρική και τα

τελευταία χρόνια η Κίνα, είναι γνωστές και ως «αποθήκες νεφρών» ή «το μεγάλο

παζάρι των οργάνων», κάτι που είναι γνωστό και στους Έλληνες ασθενείς, αφού,

σύμφωνα με τον κ. Γιώργο Καστρινάκη, πρόεδρο του Πανελληνίου Συλλόγου

Νεφροπαθών, και Έλληνες έχουν κάνει μεταμοσχεύσεις οργάνων στην Ινδία. Κι

επειδή κάθε… μεγάλο παζάρι που σέβεται τον εαυτό του πρέπει να μπει στον

χορό της παγκοσμιοποίησης, δεν υπάρχει ιδανικότερος τρόπος από την

εκμετάλλευση των δυνατοτήτων του Διαδικτύου.

Στην Κίνα, πριν από μερικές ημέρες αποκαλύφθηκε η δράση κυκλωμάτων εμπορίας

οργάνων που δρούσαν μέσω Ίντερνετ. Σύμφωνα με δημοσίευμα της ισπανικής

εφημερίδας «El pais», στην κατηγορία «εξαιρετικά» του κινεζικού site http:

//auctions. 163…. («ΤΑ ΝΕΑ» δεν δημοσιεύουν την πλήρη διεύθυνση για

ευνόητους λόγους) στο οποίο γίνονται δημοπρασίες, ανάμεσα στα ηλεκτρονικά

προϊόντα και τα αυτοκίνητα, δημοπρατούνται πνευμόνια, νεφρά, συκώτια και

κερατοειδείς.

Το γεγονός ότι η πώληση και η διακίνηση ανθρώπινων οργάνων είναι παράνομη στην

Κίνα, δεν έχει εμποδίσει τους γιατρούς των νοσοκομείων να προχωρούν σε τέτοιες

μεταμοσχεύσεις. Δεν είναι λίγες οι φορές που κατηγορήθηκαν γιατί τα όργανα δεν

ανήκαν σε ανθρώπους κλινικά νεκρούς, αλλά σε φυλακισμένους καταδικασμένους σε

θάνατο, ή σε απελπισμένους ανθρώπους που δεν είχαν άλλον τρόπο για να

κερδίσουν τα προς το ζην.

Σε κάποιες άλλες κινεζικές ιστοσελίδες διαφημίζονται προσφορές «σε οποιοδήποτε

όργανο» και αναφέρεται ότι το όργανο θα πάρει «όποιος δώσει τα περισσότερα»,

ενώ κάποια άλλα μηνύματα διαφημίζουν τον κερατοειδή «ενός ανθρώπου με πολύ

καλή όραση».

Αναφέρεται, μάλιστα, ότι «η πώληση επείγει λόγω φτώχειας»!

«Έχω χρέη και χρειάζομαι τα χρήματα. Η τελική τιμή είναι διαπραγματεύσιμη,

αλλά δέχομαι τα χρήματα μόνο στο χέρι», εξομολογείται στην εφημερίδα «The

South China Morning Post», ένας από τους πολλούς ενδιαφερομένους που

προκειμένου να απαλλαγούν από τη φτώχεια τους, είναι έτοιμοι να αποχωριστούν

ένα νεφρό.

Μπορεί στα κινέζικα sites οι προθέσεις των πωλητών να διαπραγματευθούν όργανα

να μη δηλώνονται απροκάλυπτα, στα αμερικανικά, όμως, οι… μεσίτες μιλούν

καθαρά. Σε ηλεκτρονική διεύθυνση http: //www. organsales….., που έχει ως

πρωταρχικό σκοπό «να εντοπίσει όργανα για μεταμόσχευση για όσους έχουν

ανάγκη», οι υπεύθυνοι εμφανίζονται περίπου ως Μεσσίες: «Επειδή είναι δύσκολο

να κάνει κανείς μεταμόσχευση στις ΗΠΑ και να περιμένει σε τεράστιες λίστες

αναμονής, σκοπός μας είναι να δημιουργήσουμε μια παγκόσμια τράπεζα οργάνων και

να τα διαθέσουμε σε όλους τους ενδιαφερομένους μέσα από το πρόγραμμα δωρητών».

Όχι, βέβαια, με το αζημίωτο, αφού «αν έχετε τη δυνατότητα να ξοδέψετε ένα ποσό

για τα διοικητικά, ερευνητικά, ταξιδιωτικά και τηλεφωνικά μας έξοδα,

προτιμήστε μας, ώστε εντοπίσουμε για λογαριασμό σας ένα υγιές όργανο». Όσο για

το πού θα εντοπιστούν τα όργανα αυτά, η σελίδα ενημερώνει: «Θα ερευνήσουμε

ακόμη και την πιο απομακρυσμένη γωνιά του κόσμου και κάθε πηγή που γνωρίζουμε,

με τον πιο αδυσώπητο και αποτελεσματικό τρόπο»…

Οι «μισθοί» της φτώχειας…

Η Ινδία θεωρείται ένα από τα μεγαλύτερα κέντρα μεταμόσχευσης στον κόσμο, γιατί

προσφέρει χαμηλό κόστος και άμεση διαθεσιμότητα οργάνων.

Στη χώρα όπου ένας στους τρεις ανθρώπους ζει μέσα στη φτώχεια, η βιομηχανία

μεταμοσχεύσεων άρχισε να γνωρίζει άνθηση στη δεκαετία του ’70, όταν

αναπτύχθηκαν τα φάρμακα που ελέγχουν την απόρριψη των ξένων μοσχευμάτων από

τον οργανισμό.

Τα φάρμακα, σε συνδυασμό με τις νέες χειρουργικές μεθόδους, προκάλεσαν αύξηση

των εγχειρήσεων, ενώ οι επιτυχίες σε συνδυασμό με την έλλειψη σαφών ιατρικών

κανονισμών και την ατμόσφαιρα «χαλαρής ιατρικής ηθικής» που επικρατεί στην

Ινδία, δημιούργησαν έκρηξη, κυρίως στις μεταμοσχεύσεις νεφρού.

Το αποτέλεσμα ήταν το πάντρεμα της… ανισότητας. Πλούσιοι, αλλά απελπισμένοι

από τις παθήσεις τους, άνθρωποι στράφηκαν προς τους φτωχούς για να αγοράσουν

τα όργανά τους. Επειδή, όμως, η ζήτηση ήταν μεγαλύτερη από την προσφορά, τα

θύματα της φτώχειας αναγκάστηκαν είτε να πουλήσουν τα νεφρά τους οικειοθελώς

για να ταΐσουν την οικογένειά τους και να χτίσουν ένα μικρό σπίτι είτε τους

εξαπάτησαν για να δώσουν τα νεφρά τους έναντι εξευτελιστικών ποσών.

Όπως προκύπτει από έρευνα του Ινδικού Εθελοντικού Οργανισμού για την Υγεία,

υπολογίζεται ότι κάθε χρόνο περισσότεροι από 2.000 άνθρωποι τον χρόνο πωλούν

τα όργανά τους. Οι δέκτες νεφρών πληρώνουν από 6.000-10.000 δολάρια (2,5 – 4

εκατομμύρια δραχμές) για το όργανο και την επέμβαση, ενώ οι δότες παίρνουν

μόνο 1.000 δολάρια (400.000 δραχμές)! Η Επιτροπή του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα

Δικαιώματα σε έκθεσή της εκτιμά ότι τουλάχιστον 8 εκατομμύρια δολάρια

(περισσότερα από 3 δισεκατομμύρια δραχμές) έχουν αλλάξει χέρια στην Ινδία σε

4.500 περίπου μεταμοσχεύσεις νεφρού που έχουν γίνει.

Ένα μεγάλο ποσοστό των χρημάτων αυτών καρπώνονται οι γιατροί που κάνουν τις

μεταμοσχεύσεις. Οι υποθέσεις που βγήκαν στο φως της δημοσιότητας είναι πολλές.

Η πιο πρόσφατη ήταν στο Νέο Δελχί, όταν πριν από ένα χρόνο αποκαλύφθηκε

υπόθεση στην οποία εμπλέκονταν τρεις κορυφαίοι χειρούργοι, ο ιδιοκτήτης του

«Noida Medicare», ενός από τα πιο διάσημα νοσοκομεία όπου γίνονται

μεταμοσχεύσεις, και έξι ακόμη μεσάζοντες που συνελήφθησαν όλοι. Αφορμή υπήρξε

η καταγγελία ενός μηχανικού ότι ενώ πήγε στο νοσοκομείο για ιατρικές εξετάσεις

ρουτίνας, οι γιατροί τον νάρκωσαν και του έκλεψαν το ένα νεφρό!

Σε μια άλλη υπόθεση, στην πόλη Μπανγκαλόρ, 80 αγρότες κατήγγειλαν στην

Αστυνομία ότι τους έκλεψαν τα νεφρά, δείχνοντας τις ουλές από την επέμβαση.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Αστυνομίας, όμως, οι αγρότες, είχαν πωλήσει τα

νεφρά τους για 1.000 δολάρια (400.000 δραχμές) ­ ποσό που αντιστοιχεί στα

ημερομίσθια ενός χρόνου και παραπάνω για έναν Ινδό εργάτη ­ και έκαναν

καταγγελία για να κερδίσουν περισσότερα χρήματα διά της δικαστικής οδού.

Και Έλληνες έχουν απευθυνθεί για μεταμόσχευση νεφρού στην Ινδία, αφού, όπως

λέει στα «ΝΕΑ» ο πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Νεφροπαθών, κ. Γιώργος

Καστρινάκης, «κάποιες φορές έχουν έρθει σε γνώση μου τέτοια περιστατικά, ενώ

θυμάμαι και την περίπτωση ενός φίλου, ο οποίος πήγε στην Ινδία και έκανε τη

μεταμόσχευση, αλλά επέστρεψε και πέθανε ύστερα από δύο εβδομάδες». Ο ίδιος

δηλώνει «εχθρός της πρακτικής αυτής για τη ζωή των ασθενών» και προειδοποιεί

για τους κινδύνους τέτοιων μεταμοσχεύσεων, «γιατί η μικροβιακή πανίδα της

Ινδίας είναι διαφορετική από τη δική μας, πράγμα που σημαίνει ότι ακόμη κι αν

πετύχει η μεταμόσχευση, υπάρχουν κυτταρομεγαλοϊοί που δεν αντιμετωπίζονται από

τα δικά μας αντιβιοτικά, δεν θεραπεύονται και μπορούν να οδηγήσουν στον

θάνατο».

Από 2 έως 24 εκατομμύρια δραχμές η ταρίφα

Η Κίνα φαίνεται πως είναι η δεύτερη αναδυόμενη δύναμη στη βιομηχανία

μεταμοσχεύσεων μετά την Ινδία. Η χώρα προσφέρει μάλιστα στους ενδιαφερόμενους

μια μεγάλη ποικιλία οργάνων, εκτός από τα νεφρά.

Η πρακτική, ωστόσο, που χρησιμοποιείται, χαρακτηρίζεται από ειδικούς ερευνητές

ως «η νέα μορφή κανιβαλισμού», αφού οι Κινέζοι εκτελούν κρατουμένους για να

εμπορεύονται τα όργανά τους. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Διεθνούς Αμνηστίας,

περισσότεροι από 6.000 κρατούμενοι εκτελούνται κάθε χρόνο στην Κίνα, ενώ το

90% των νεφρών που μεταμοσχεύονται, προέρχεται από τέτοιες εκτελέσεις.

Οι εκτελεστές έχουν αναπτύξει τη δική τους μεθοδολογία: μια σφαίρα στο κεφάλι

για να πάρουν άθικτα τα νεφρά, τους πνεύμονες, το συκώτι και την καρδιά, μια

σφαίρα στο στήθος για τον κερατοειδή χιτώνα.

Όπως αποκάλυψαν στο πρακτορείο Ρώυτερς ένας πρώην κρατούμενος και ένα μέλος

της Υπηρεσίας Δημόσιας Ασφάλειας της Κίνας, οι οποίοι υπήρξαν αυτόπτες

μάρτυρες εκτελέσεων, συχνά γίνονταν 20-30 εκτελέσεις στη σειρά και τα όργανα

έμπαιναν στη συντήρηση, ώστε να υπάρχει… απόθεμα σε περίπτωση ανάγκης.

Όπως και στην περίπτωση της Ινδίας, οι έμποροι χρεώνουν ακριβά… Όσοι φθάνουν

από το εξωτερικό στην Κίνα, πρέπει να καταβάλουν 5.000 δολάρια (2 εκατομμύρια

δραχμές) για τους κερατοειδείς, 20.000 δολάρια (8 εκατομμύρια δραχμές) για τα

νεφρά και 40.000 δολάρια (16 εκατομμύρια δραχμές) για το συκώτι. Ακόμη πιο

ακριβός είναι ένας πνεύμονας, που κοστίζει 50.000 δολάρια (20 εκατομμύρια

δραχμές), ενώ αν διαθέτει κανείς 60.000 δολάρια (24 εκατομμύρια δραχμές),

μπορεί να αποκτήσει μια ολοκαίνουργια καρδιά. Όλα αυτά όμως, χωρίς την

επέμβαση, η οποία χρεώνεται επιπλέον 40.000 δολάρια.

Φιλιππίνες. Τον Αύγουστο του 1999 και ύστερα από καταγγελίες ότι

ανυποψίαστοι πολίτες πωλούν τα νεφρά τους για 3.000 δολάρια (1.240.000

δραχμές), η κυβέρνηση απαγόρευσε τη μεταμόσχευση οργάνων από δότες που δεν

είναι συγγενείς του ασθενούς.

Ταϊλάνδη. Κατηγορίες για φόνο α΄ βαθμού ασκήθηκαν τον περασμένο Απρίλιο

εναντίον τριών γιατρών κι ενός πρώην διευθυντή νοσοκομείου στην Μπανγκόκ,

καθώς υπήρχαν καταγγελίες ότι έκαναν επίτηδες λάθος διαγνώσεις σε ασθενείς που

δεν ήταν κλινικά νεκροί, με στόχο να πουλήσουν παράνομα τα όργανά τους. Λίγο

αργότερα, αποκαλύφθηκαν ακόμη 29 υποθέσεις αφαίρεσης οργάνων που είχαν γίνει

χωρίς τη συγκατάθεση των συγγενών των ασθενών.

Βραζιλία. Σε έρευνα του Πανεπιστημίου Μπέρκλεϊ της Καλιφόρνιας, εκτός

από τις παραπάνω χώρες «φωτογραφίζονται» επίσης χώρες της Νότιας Αφρικής, η

Σρι Λάνκα, το Μπανγκλαντές και η Βραζιλία. Στην τελευταία, μάλιστα, φαίνεται

πως το εμπόριο γίνεται μεταξύ εργοδοτών και εργαζομένων. Οι φτωχές οικιακές

βοηθοί δίνουν τα νεφρά τους στους πλούσιους εργοδότες, με αντάλλαγμα τη…

μονιμότητα της εργασίας τους και την κάλυψη των στεγαστικών, ή άλλων πιο

βασικών, αναγκών. Οι επιστήμονες από την Καλιφόρνια ακόμη ερευνούν τις

περιπτώσεις δύο γυναικών από το Σάο Πάολο, που ξύπνησαν από γυναικολογική

επέμβαση χωρίς νεφρό!