Σήμερα οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής γίνονται επισήμως 250 ετών. Δηλαδή μέσα στο πλαίσιο της παγκόσμιας Ιστορίας, ένα κράτος έφηβος ακόμη. Μια χώρα-αναφορά και για τα υπέρ και τα κατά της. Που είτε την αγαπάμε είτε αγαπάμε να τη μισούμε. Ακόμη όμως κι όσοι ανήκουν στη δεύτερη κατηγορία δεν μπορεί παρά, έστω και σε μια στιγμή αφηρημάδας, να έχουν γοητευτεί από αυτήν – ιδιαίτερα οι άνθρωποι της γενιάς μου.
Είναι η χώρα των μεγάλων ευκαιριών και των μικρών αναστολών. Της σεξουαλικής επανάστασης και του αντισυλληπτικού χαπιού. Του rock ‘n’ roll και του Ελβις Πρίσλεϊ, των χίπις και του Γούντστοκ. Η χώρα των χάμπουργκερ και των χοτ ντογκ, της πολύχρωμης τσιχλόφουσκας και του ποπ κορν. Του μίξερ και των τάπεργουερ, των χαρούμενων νοικοκυρών και των καλοζωισμένων παιδιών, των μπλουτζίν και της κόκα κόλα, εκεί που τα κορίτσια πρωτοφόρεσαν στενά παντελόνια και τα αγόρια έμαθαν να στρώνουν, με κιλά μπριγιαντίνης, το μπροστινό τσουλούφι τους. Ο τόπος που υποδέχθηκε τον Ηλία Καζάν και τα «λιμάνια της αγωνίας» του απ’ όπου εμπνεύσθηκε τις ταινίες του.
Η χώρα των μεγάλων κινηματογραφικών παραγωγών και των μιούζικαλ, του Μπροντγουέι, του Τζέιμς Ντιν, του Μάρλον Μπράντο και της Μέριλιν Μονρόε, της τηλεόρασης και της σαπουνόπερας, των ονείρων και της κατάθλιψης, το West Side Story της ζωής μας. Της προσελήνωσης και των UFO. Των μεγάλων λεωφόρων και των εθνικών γκέτο. Η ελπίδα των προγόνων μας, που έφταναν καραβιές στο Ελις Αϊλαντ, τα πιάτα που έπλυναν στα εστιατόρια, ο Ελληνας που πουλούσε φιστίκια έξω από τον Λευκό Οίκο, οι «Τομ Πάπας» και οι ΑΧΕΠΑΝΣ που επέστρεφαν στην πατρίδα με ξενική προφορά και πολύχρωμες γραβάτες. Και όλοι οι ξένοι μετανάστες που έχτισαν το κατοπινό θαύμα. Είναι η Αμερική του Τζον Ντος Πάσος και του «42ου παράλληλου», της «Καλύβας του Μπάρμπα Θωμά» και του «Οσα παίρνει ο άνεμος», των μοιραίων ανδρών του Φράνσις Σκοτ Φιτζέραλντ, των απελπισμένων γυναικών του Τένεσι Ουίλιαμς, των εγκλωβισμένων στα ανεκπλήρωτα όνειρά τους ηρώων του Αρθουρ Μίλερ. Του Μπάροουζ και των μπίτνικ. Των οικογενειών του Ευγένιου Ο’ Νιλ που μοιάζουν με φυλακές, των οριζόντων του Χέμινγουεϊ. Είναι η Αμερική του Αντι Γουόρχολ και του ΜΟΜΑ, του Εντουαρντ Χόπερ και του Τζάκσον Πόλοκ.
Ναι ξέρω, είναι και η χώρα που έριξε τη βόμβα στη Χιροσίμα, η «πατρίδα» του μακαρθισμού, της Κου Κλουξ Κλαν, των δολοφόνων του Κένεντι και του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, της επέμβασης στην Κούβα και στο Βιετνάμ, του Γουότεργκεϊτ, της εισβολής στο Καπιτώλιο, εκεί όπου οι μεγάλες ευκαιρίες εναλλάσσονται με τις μεγάλες ακυρώσεις. Και τώρα, η χώρα του Τραμπ.
Σήμερα όμως έχουμε γενέθλια, δηλαδή γιορτή, διότι οι περισσότεροι από εμάς έχουμε σε κάποια συνθήκη αισθανθεί «γεννημένοι την 4η Ιουλίου». Αλλωστε οι δεσμοί της χώρας μας με τις ΗΠΑ ανάγονται σε ένα βαθύ παρελθόν που ξεπερνά τους Τραμπ αυτού του κόσμου. Το λέει ο Διονύσιος Σολωμός στον «Υμνο εις την Ελευθερίαν»: «Γκαρδιακά χαροποιήθη και του Βάσιγκτον η γη και τα σίδερα ενθυμήθη που την έδεναν και αυτή».
