Στον απόηχο της συνόδου του Νταβός, ο Αλεξάντερ Γκαμπουέφ επικεφαλής του Carnegie Russia Eurasia Center αναλύει στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο» τις νέες εντάσεις στις ευρωατλαντικές σχέσεις – από τη Γροιλανδία έως τον πόλεμο στην Ουκρανία – και εξηγεί πώς οι γεωπολιτικές ανακατατάξεις των επόμενων ετών ενδέχεται να αναμορφώσουν τη σχέση Δύσης – Ρωσίας.
Τους τελευταίους μήνες, οι εντάσεις γύρω από τη Γροιλανδία έχουν προσθέσει ένα νέο επίπεδο πολυπλοκότητας στις ευρωατλαντικές σχέσεις. Πώς αξιολογείτε τη στρατηγική σημασία της Γροιλανδίας σήμερα και γιατί έχει καταστεί επίκεντρο της ευρύτερης γεωπολιτικής αντιπαράθεσης μεταξύ ΗΠΑ – Ευρώπης και ανερχόμενων δυνάμεων όπως η Κίνα;
Υποθέτω ότι η Γροιλανδία είναι σημαντική, είναι ένα μεγάλο κομμάτι της Αρκτικής, ένα μεγάλο τμήμα των ακτών της Αρκτικής και διαθέτει ορυκτούς πόρους κ.λπ. Το πρόβλημα είναι ότι οι ρωσικές και κινεζικές δραστηριότητες εκεί είναι αρκετά περιορισμένες. Οι ΗΠΑ έχουν όλα τα εργαλεία, ξέρετε, για να έχουν πιο έντονη παρουσία εκεί, να αναπτύξουν περισσότερες δυνάμεις. Η συμφωνία προβλέπει ότι μπορούν να αναπτύξουν έως και 15.000 άτομα προσωπικό και το έχουν μειώσει στα 150 για προφανείς λόγους – όπως γιατί κοστίζει και δεν είναι αναγκαίο. Το ΝΑΤΟ – ή οι ΗΠΑ – δεν αντιμετωπίζουν καμία σημαντική απειλή από τη Ρωσία και την Κίνα. Αρα δεν τίθεται τέτοιο ζήτημα και το πραγματικό θέμα είναι κάποια μορφή εμμονής του Τραμπ με την εδαφική επέκταση. Για παράδειγμα, ανεβάζει στο Truth Social αυτόν τον χάρτη όπου ο Καναδάς και η Γροιλανδία έχουν τα χρώματα της αμερικανικής σημαίας. Και επειδή πρόκειται για κάποιον που προέρχεται από τον χώρο των ακινήτων, βλέπει ωραίους αυτούς τους χάρτες… Απλώς χρωματίζει τη Γροιλανδία, την οποία θεωρητικά είναι εύκολο να την «αρπάξει» και να επεκτείνει την αμερικανική επικράτεια. Αυτό θα είναι η κληρονομιά του μαζί με ένα μεγάλο του άγαλμα. Οπότε αυτό θα μπορούσε πιθανόν να είναι το κίνητρο. Δεν θα έπρεπε να αναζητούμε κάποια ρεαλιστική δικαιολόγηση για αυτόν τον εκφοβισμό και την πιθανή απόπειρα αρπαγής εδάφους, την οποία δεν θα απέκλεια.
Σε ποιον βαθμό οι διαφωνίες εντός της διατλαντικής συμμαχίας – από τον επιμερισμό των αμυντικών βαρών έως τις αποκλίνουσες αντιλήψεις απειλής – επηρεάζουν την ικανότητα της Δύσης να ανταποκρίνεται με συνοχή στον εξελισσόμενο ρόλο της Ρωσίας στην Αρκτική και τον Βόρειο Ατλαντικό;
Νομίζω ότι η δυτική ασυνεννοησία επηρεάζει πρώτα και κύρια την Ουκρανία: αν ο Τραμπ θεωρεί ότι η παροχή πληροφοριών, η πώληση όπλων και η διατήρηση των υπαρχόντων συστημάτων που έχουν δοθεί στην Ουκρανία αποτελούν μοχλό πίεσης προς τους Ευρωπαίους και τα κόψει, τότε η υποστήριξη στο Κίεβο γίνεται πολύ πιο δύσκολη υπόθεση. Νομίζω ότι προς τα εκεί κατευθυνόμαστε και η έλλειψη ενότητας και η απόσυρση των ΗΠΑ από τις δεσμεύσεις τους για εγγυήσεις ασφάλειας κάνουν τη ρωσική στρατηγική του «διαίρει και βασίλευε» πολύ πιο εύκολη. Και δεν υπάρχει δυνατότητα για πιο έντονη και αποφασιστική παρουσία στον Βόρειο Ατλαντικό ή την Αρκτική χωρίς τη συμμετοχή των ΗΠΑ, λόγω προϋπολογισμού, λόγω δυνατοτήτων των υπηρεσιών πληροφοριών κ.λπ. Ναι, σε τοπικό επίπεδο οι χώρες του ΝΑΤΟ είναι πολύ ισχυρές, αλλά όπως συμβαίνει με όλα γύρω από το ΝΑΤΟ, το άθροισμα των μερών είναι μικρότερο αν οι ΗΠΑ βγουν από την εξίσωση.
Με αφορμή τις συζητήσεις στο Νταβός, πώς αναμένετε ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία και οι μακροπρόθεσμες συνέπειές του θα αναδιαμορφώσουν την ευρωατλαντική αρχιτεκτονική ασφάλειας; Οδεύουμε προς ένα πιο κατακερματισμένο σύστημα ή προς μια ανανεωμένη στρατηγική συναίνεση;
Υποθέτω ότι πριν τον Τραμπ, ο πόλεμος στην Ουκρανία οδηγούσε την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας προς το ΝΑΤΟ και την Ουκρανία σε μια σχέση φιλική προς το ΝΑΤΟ – όχι απαραίτητα ενσωματωμένη στη Συμμαχία, αλλά πολύ κοντά της –, απέναντι στη Ρωσία και με στόχο την αποτροπή της. Αυτή ήταν η πορεία. Αλλά πιστεύω ότι τώρα με τον Τραμπ αυτό έχει ξεφύγει από τον έλεγχο. Πρόκειται να υπάρξει ένας βαθύς κατακερματισμός που είναι απίθανο να τελειώσει σύντομα – τουλάχιστον όσο βρίσκεται στην εξουσία. Εν μέρει αναρωτιέμαι πόσο βαθιά θα είναι αυτά τα ρήγματα και τι θα έχει απομείνει όταν δεν θα βρίσκεται πλέον στο προσκήνιο. Και νομίζω ότι τα τραύματα μπορεί να είναι αρκετά βαθιά, ώστε να καταστήσουν πραγματικά δύσκολη την επούλωση στο μέλλον.
