Με σημαντικούς πόρους προς αξιοποίηση θα βρεθεί η Ελλάδα τα επόμενα χρόνια. Πόροι που θα λάβει από το Ταμείο Ανάκαμψης και αντιστοιχούν σε περίπου 17% του ΑΕΠ, οι οποίοι θα αποτελέσουν μια ευκαιρία για να ισχυροποιηθεί μέσω των σημαντικών επενδύσεων που θα πραγματοποιηθούν σε νευραλγικούς τομείς όπως οι υποδομές. Αυτό προκύπτει από μελέτη της διαΝΕΟσις, σύμφωνα με την οποία το Ταμείο Ανάκαμψης μπορεί να αποτελέσει έναν μηχανισμό που θα μετριάσει τις επιπτώσεις που έχουν δημιουργηθεί μετά την πανδημία και από την ενεργειακή κρίση, παρότι γεννήθηκε για να αντιμετωπίσει τις οικονομικές συνέπειες της πανδημίας.
Η μελέτη υπογραμμίζει ότι η χώρα μας συγκεντρώνει κάποιες ιδιαιτερότητες, οι οποίες την καθιστούν μια πολύ ενδιαφέρουσα περίπτωση. Είναι ταυτόχρονα μια ευρωπαϊκή χώρα με αρκετές φτωχές περιφέρειες, ενώ δέχθηκε ισχυρό πλήγμα από την πανδημία, επιστρέφοντας στα επίπεδα της οικονομικής κρίσης της προηγούμενης δεκαετίας κυρίως λόγω της εξάρτησής της από τον τουρισμό.
Ετσι οι χρηματοδοτήσεις που θα εισρεύσουν μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης σύμφωνα με τα μοντέλα προσομοιώσεων που δημοσίευσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις αρχές Μαρτίου, το πρόγραμμα Next Generation EU θα προσθέσει με άμεσους και έμμεσους τρόπους 3,5 μονάδες στο ελληνικό ΑΕΠ για το διάστημα 2021-2026, το μεγαλύτερο μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ.
Από τους πόρους που θα λάβει η χώρα από το Ταμείο, τα 18 δισ. ευρώ αποτελούν χρηματοδότηση και τα 12 δισ. ευρώ θα έχουν τη μορφή δανείων. Μάλιστα το ελληνικό σχέδιο για την αξιοποίηση των πόρων του Ταμείου ήταν το δεύτερο μετά της Πορτογαλίας που κατατέθηκε για αξιολόγηση στην ΕΕ τον Απρίλιο του 2021.
Οι πρώτες πληρωμές. Ηδη, η Ελλάδα έχει εισπράξει προχρηματοδότηση και την πρώτη πληρωμή και αναμένονται και νέες εισροές του επόμενο διάστημα. Το βασικό στοιχείο είναι ότι το ελληνικό σχέδιο για το Ταμείο Ανάκαμψης περιλαμβάνει στοχευμένα έργα, επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις με το 44,3% του προϋπολογισμού, δηλαδή σχεδόν το μισό, να αφορά την «πράσινη μετάβαση».
Ειδικότερα, το 86% αφορά την ευρεία κατηγορία της «έξυπνης, βιώσιμης και συμπεριληπτικής ανάπτυξης», το 29% την «κοινωνική και γεωγραφική συνοχή», το 12% την «υγεία και την οικονομική, κοινωνική και θεσμική ανθεκτικότητα» και το 5% τις πολιτικές για τους νέους. Αναμένεται επίσης να απορροφηθούν από την Πληροφορική και τις Επικοινωνίες περίπου 3,38 δισ. ευρώ ή σχεδόν 19% του συνόλου, από τις κατασκευές 2,85 δισ. ευρώ (περίπου 16% του συνόλου), την εκπαίδευση 2,07 δισ. ευρώ (11%) και σε δράσεις και έργα που αφορούν την ενεργειακή αναβάθμιση 2,04 δισ. ευρώ (11%).
Παράλληλα στον τομέα των ιδιωτικών επενδύσεων θα δοθούν δάνεια στα οποία θα υπάρξει συμμετοχή του Ταμείου Ανάκαμψης, των τραπεζών και των ιδιωτών με ευνοϊκούς όρους. Ηδη από τον περασμένο Μάιο σύμφωνα με τραπεζικές πηγές είχαν κατατεθεί αιτήσεις χρηματοδότησης επενδύσεων ύψους άνω των 3 δισ. ευρώ.
Η απορρόφηση. Αν και όπως αναφέρει η μελέτη της διαΝΕΟσις, η απορρόφηση των κονδυλίων του Ταμείου δεν αποτελεί μια εύκολη υπόθεση, εντούτοις στόχος για την Ελλάδα είναι να διπλασιαστεί ο ρυθμός απορρόφησης των κονδυλίων έως το 2026 σε σχέση με άλλες χρονιές που η χώρα έφτανε να απορροφά 3-4 δισ. ευρώ ευρωπαϊκής χρηματοδότησης. Το «Ελλάδα 2.0» βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη. Ο προϋπολογισμός των έργων που έχουν ενταχθεί, προς το παρόν, στο εθνικό σχέδιο υπερβαίνει τα 10,2 δισ. ευρώ. Εργα από τους τέσσερις πυλώνες, που το συνθέτουν, έχουν εισέλθει πλέον σε τροχιά υλοποίησης μετά τις σχετικές αποφάσεις που υπεγράφησαν. Ενδεικτικά είναι:
n Η χρηματοδότηση αυτοτελών μελετών για τον χαρακτηρισμό δημοτικών οδών σε τουλάχιστον 120 Δημοτικές Ενότητες, ένα έργο «πράσινης μετάβασης», ύψους 36,85 εκατ. ευρώ.
n Η αναβάθμιση ταμειακών μηχανών, φορολογικών ηλεκτρονικών μηχανισμών και μηχανισμών ηλεκτρονικών πληρωμών, με προϋπολογισμό 162,44 εκατ. ευρώ (ψηφιακή μετάβαση).
n Η βελτίωση της ψηφιακής ετοιμότητας των νοσοκομείων, έργο ύψους 173,08 εκατ. ευρώ, του πυλώνα: «Απασχόληση, Δεξιότητες, Κοινωνική Συνοχή».
n Οι παρεμβάσεις σε 13 περιφερειακά αεροδρόμια (Κέρκυρας, Καβάλας, Κεφαλονιάς, Ζακύνθου, Ακτιου, Χανίων, Ρόδου, Σαντορίνης, Μυκόνου, Κω, Σκιάθου, Μυτιλήνης και Σάμου), ύψους περί τα 134 εκατ. ευρώ, του πυλώνα: «Ιδιωτικές επενδύσεις και μετασχηματισμός της οικονομίας».
Επενδυτικά σχέδια. Επιπλέον υψηλό ενδιαφέρον παρατηρείται και για το δανειακό σκέλος του εθνικού προγράμματος, ενώ από τις 10 Μαΐου 2022 τέθηκε σε λειτουργία η πλατφόρμα που υποστηρίζει την ηλεκτρονική υποβολή των επενδυτικών σχεδίων για δανειακή χρηματοδότηση, με ευνοϊκούς όρους, από τους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Το «Ελλάδα 2.0» ήταν το δεύτερο Εθνικό Σχέδιο που κατατέθηκε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το τρίτο που έλαβε τη θετική της αξιολόγηση και την έγκριση του ECOFIN. Πέρυσι τον Αύγουστο η Ελλάδα πήρε την προχρηματοδότηση, που αντιστοιχεί στο 13% (3,96 δισ. ευρώ) των χρημάτων που αναλογούν στην Ελλάδα από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Η εκταμίευση της πρώτης δόσης, στο πλαίσιο του «Ελλάδα 2.0», έγινε τον περασμένο Απρίλιο και πλέον προγραμματίζουμε την υποβολή του δεύτερου αιτήματος πληρωμής. Επιπλέον στο πρόγραμμα δανείων του «Ελλάδα 2.0» συμμετέχουν εννέα τράπεζες (έξι εγχώριες, η ΕΑΤΕ και δύο διεθνείς) και ήδη υπάρχει μεγάλο ενδιαφέρον για επενδύσεις υψηλής προστιθέμενης αξίας από επιχειρήσεις σε όλους σχεδόν τους κλάδους της ελληνικής οικονομίας.
Πρόσφατα αναλύθηκαν από τους αρμόδιους υπουργούς Ανάπτυξης και Οικονομικών και οι τρόποι με τους οποίους οι επενδυτές θα μπορέσουν να συνδυάσουν τα δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης με τα καθεστώτα ενίσχυσης του νέου αναπτυξιακού νόμου όταν ενεργοποιηθούν σταδιακά μέσα στον χρόνο τα 13 ειδικά καθεστώτα ενίσχυσης.
