Η μεγαλοσύνη των μικρών

Κάποιες φορές, η αμηχανία απέναντι στο «τι να γράψω πάλι σήμερα;» με κάνει να ανατρέχω σε επετείους. Αποδεικνύονται, συχνά, μια καλή αφορμή για αναγωγές στα σημαντικά και τα ουσιαστικά, αυτά που «καταπίνει» η τρέχουσα ειδησεογραφία. Παρ’ όλα αυτά, η σημερινή ημέρα, 29 Απριλίου, θα μου ήταν αδιάφορη αν, στην παιδική και προεφηβική μου ηλικία, δύο βιβλία δεν με είχαν καθορίσει όσο, αργότερα, και τα έργα των μεγάλων κλασικών συγγραφέων. Το πρώτο ήταν «Οι περιπέτειες του μικρού Θωμά Εντισον», ένα «παραμύθι» για τα νεανικά χρόνια και τις πρώτες πατέντες του κορυφαίου σύγχρονου εφευρέτη. Ποιος ηλεκτρικός λαμπτήρας και ποιος φωνόγραφος; Η λαδόκολλα που ο Εντισον επινόησε όταν, ένα βράδυ, μια νεροποντή που τον βρήκε καθ’ οδόν έλιωσε το κουτί με τα γλυκά που πήγαινε στη φίλη του, μου φαινόταν το πιο συναρπαστικό επίτευγμά του. Το άλλο βιβλίο ήταν για τις μικροεφευρέσεις που άλλαξαν τον κόσμο. Θυμάμαι να βλέπω, με τις ώρες, έναν συνδετήρα και να αναρωτιέμαι πώς εκείνος ο τύπος σκέφτηκε να στριφογυρίσει ένα συρματάκι και, έτσι, να φτιάξει ένα από τα πλέον απαραίτητα «πραγματάκια» για τα απανταχού γραφεία και θρανία. Θα υπέθετε κάποιος ότι ένα παιδί που παθιάζεται με αυτά θα ακολουθούσε τις θετικές επιστήμες. Καμία σχέση. Εχω την εντύπωση ότι επέλεξα τη δουλειά που κάνω σήμερα διότι με γοήτευε η λοξή ματιά στο προφανές τοπίο. Η σημαντικότητα των ασήμαντων και η μεγαλοσύνη των μικρών.

Σαν σήμερα λοιπόν, το 1913, ο σουηδός ηλεκτρομηχανολόγος Γκίντιον Σούντμπακ πατεντάρισε στις ΗΠΑ… το φερμουάρ. Οκτώ χρόνια τού πήρε η τελειοποίηση αυτού του σημερινού μας «τίποτα». Για να σκεφτούμε όμως την επανάσταση που έφερε στην καθημερινότητά μας. Πόσες εκατοντάδες χιλιάδες, αθροιστικά, ώρες εξοικονομούνται καθημερινά επειδή δισεκατομμύρια άνθρωποι σε όλον τον κόσμο ανεβοκατεβάζουν φερμουάρ αντί να κουμπώνουν και να ξεκουμπώνουν ατελείωτα κουμπιά. Κι ας μην έχει ο Σούντμπακ τη δόξα του Εντισον, την αίγλη του Μαρκόνι ή την αναγνωρισιμότητα του Μπεκερέλ.

Ναι, μιλάμε για το «πριν» και το «μετά» των ηλεκτρονικών υπολογιστών, των κινητών, του Διαδικτύου. Σωστά και δίκαια, προκάλεσαν κοσμογονία στην επικοινωνία. Ας αναλογιστούμε όμως και τον ενθουσιασμό αυτών που πρωτοχρησιμοποίησαν σελοτέιπ. Ή χάνζαπλαστ. Που άναψαν το τσιγάρο ή το κερί τους με αναπτήρα. Που άρχισαν να γράφουν με στιλό διαρκείας χωρίς να χρειάζεται να βουτάν και να ξαναβουτάν μια πένα στο μελάνι. (Θυμάμαι άλλωστε και τον δικό μου ενθουσιασμό όταν «ανακάλυψα» τα χαρτάκια post it). Για να μη μιλήσουμε για ψυγεία και κουζίνες, πλυντήρια και ηλεκτρικές σκούπες, τοστιέρες και καφετιέρες. Δεν ξέρουμε τους εφευρέτες τους. Πλέον, όμως, δεν θυμόμαστε πώς ήταν η ζωή χωρίς τις εφευρέσεις τους. Και για να κλείσουμε με το «σαν σήμερα», αν δεν υπήρχε το φερμουάρ, ο Γούντι Αλεν δεν θα είχε πει ότι η πρώτη ένδειξη γηρατειών για έναν άνδρα είναι ότι δεν κλείνει το φερμουάρ του αφού ουρήσει και η απόδειξη πως το γήρας είναι βαθύ ότι δεν το ανοίγει πριν ουρήσει.