Ευρωπαϊκή καγκελαρία

Τη θερμή νύχτα της 31ης Ιανουαρίου 1996, κατά την οποία άνοιξε ένα νέο μεγάλο κεφάλαιο στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, βάζοντας πλέον – μέσω Ιμίων – στον φάκελο των τουρκικών απαιτήσεων και τις λεγόμενες «γκρίζες ζώνες» στο Αιγαίο, ήταν ο Μπιλ Κλίντον που ξύπνησε για μια παρέμβαση πριν η κατάσταση γίνει ανεξέλεγκτη. Τα τηλέφωνα στον Λευκό Οίκο είχαν πάρει φωτιά στα άγρια χαράματα, με τον τότε αμερικανό πρόεδρο, που είχε ήδη ξεκινήσει την καμπάνια της επανεκλογής του, να μην αντιλαμβάνεται απόλυτα για ποιο λόγο μια ακατοίκητη βραχονησίδα θα μπορούσε να αποτελέσει αφορμή για πολεμική σύγκρουση δύο συμμάχων στο ΝΑΤΟ. Η δύναμη πυρός που είχε συγκεντρωθεί πέριξ των Ιμίων ήταν πρωτοφανής και οι διαθέσεις άγριες. Τις πυρετώδεις μεταμεσονύκτιες διαβουλεύσεις ανάμεσα στις δύο πλευρές του Αιγαίου είχε αναλάβει το Νο 2 του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ, που διαχειριζόταν εκείνη την περίοδο σχεδόν κατ’ αποκλειστικότητα τα ελληνοτουρκικά. Η πυροσβεστική πρόταση Χόλμπρουκ – «No ships, no troops, no flags» («Οχι πλοία, όχι στρατιώτες, όχι σημαίες») – έσβησε τη φωτιά και ο ξενυχτισμένος Κώστας Σημίτης έκρινε αναγκαίο να ευχαριστήσει το ίδιο πρωί την κυβέρνηση των ΗΠΑ. Η εσωτερική πολιτική σύγκρουση γι’ αυτό το ευχαριστήριο μήνυμα ήταν αναμενόμενη, έστω κι αν όλο το εγχώριο πολιτικό προσωπικό εκινείτο με τη βεβαιότητα ότι μόνον η Ουάσιγκτον θα μπορούσε να παρέμβει για εκτόνωση της μεγάλης έντασης.

Στο νέο σκηνικό έντασης, με το ερευνητικό «Ορούτς Ρέις» να κινείται επί δύο εβδομάδες εντός ελληνικών θαλάσσιων ορίων, η κατάσταση είναι διαφορετική και οι ισορροπίες έχουν αλλάξει. Πριν από 25 χρόνια ουδείς τηλεφώνησε από την Αθήνα στο Βερολίνο, αλλά πλέον όλοι περιμένουν την Ανγκελα Μέρκελ και τη δική της παρέμβαση. Για τις επαφές με τον Λευκό Οίκο, το Μαξίμου αναζητεί ενδιάμεσους, όπως τον Μπενιαμίν Νετανιάχου και τον Εμανουέλ Μακρόν, πέραν του ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν πολυπιστεύει ότι ο Ντόναλντ Τραμπ είναι πρόθυμος να αναλάβει πρωτοβουλίες που θα θίξουν τον «παγκόσμιας κλάσης σκακιστή», Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.  Σε μια προεκλογική περίοδο δε, που άλλα λέει ο Λευκός Οίκος και άλλα το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, το Μαξίμου προτιμά να βρίσκεται σε ανοικτή γραμμή με τον Μάικ Πομπέο – περιμένοντας και το αποτέλεσμα που θα βγάλουν τον προσεχή Νοέμβριο οι αμερικανικές κάλπες.

Το μήνυμα, ωστόσο, και της Αθήνας είναι ότι το ισοζύγιο είναι διαφορετικό. Ο ρόλος του Βερολίνου δεν περιορίζεται πλέον εντός των τειχών της ΕΕ και η ισχύς της καγκελαρίας έχει αποκτήσει παγκόσμια διάσταση. Η σχεδιαζόμενη επίσκεψη του γερμανού ΥΠΕΞ, Χάικο Μάας, εντός των ημερών στην Αθήνα, θα αποτελεί μια επιβεβαίωση των ελληνικών προσδοκιών για τον καταλυτικό ρόλο της Γερμανίας. Αν δεν μπορεί να ανοίξει άμεσα ένας διάλογος με την Αγκυρα, παρά τη βούληση της καγκελαρίας, ας αναλάβει τουλάχιστον ο Ερντογάν ολάκερη την ευθύνη.

Το ζητούμενο είναι μέχρι πού είναι πρόθυμη και θέλει να φτάσει η Μέρκελ. Προετοιμάζοντας ήδη την επόμενη ημέρα τόσο στη δική της διαδρομή όσο και στο γερμανικό χριστιανοδημοκρατικό σύστημα, είναι πιθανό να θέλει να βάλει τη σφραγίδα της σε ένα περιφερειακό ζήτημα που θα επικυρώσει ότι εκείνη κρατά και το τιμόνι της ευρωπαϊκής ατμομηχανής. Ισως πάλι να έχει όντως κουραστεί από όσα συμβαίνουν στην ανατολική άκρη της Μεσογείου που κείται μακράν του Βερολίνου. Σε αυτή την περίπτωση η πίεση στον Ερντογάν θα είναι ελεγχόμενη, ώστε να μη δυσανασχετήσει – σε μια μεταβατική πολιτική φάση – και η πολυπληθής κοινότητα των τούρκων μεταναστών στη Γερμανία. Στην Αθήνα γνωρίζουν ότι για τη Μέρκελ τα ελληνοτουρκικά δεν είναι ζήτημα πρώτης προτεραιότητας. Οι δείκτες των μετοχών της γερμανικής βιομηχανίας εν μέσω κορωνοϊού έχουν μεγαλύτερη σημασία για το Βερολίνο. Αλλά μια ένταση διαρκείας και πολύ περισσότερο μια μεγάλη κρίση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, μπορεί να οδηγήσει εκτός ελέγχου και την κατάσταση στο Προσφυγικό. Και αυτό είναι, όντως, θέμα αιχμής για την καγκελάριο και τη δική της κληρονομιά…