Ενήλικοι στην Ντίσνεϊλαντ

Οι μεν έχουν να γιορτάζουν τον Ιούλιο τον νέο κύκλο διακυβέρνησης. Οι δε, ένα δημοψήφισμα που άφησε την ψευδαίσθηση ότι τα νταούλια μπορούν να σκεπάσουν κάθε ήχο. Οι επέτειοι, ωστόσο, προσφέρονται και για απολογισμούς. Και σε μία φάση δημοσκοπικής σκοτοδίνης, μέσα στην οποία επανέρχονται στο προσκήνιο ως πρωταγωνιστές ο Καμμένος, ο Παππάς και ο Παπαγγελόπουλος, είναι περισσότερο από βέβαιο ότι ο Αλέξης Τσίπρας σκέφτεται διαρκώς εάν θα μπορούσαν τα πράγματα να είχαν εξελιχθεί αλλιώς. Προφανώς με το «εάν» και άλλες υποθετικές προσεγγίσεις, η ιστορία δεν αναθεωρείται – τα πράγματα άλλωστε εξελίχθηκαν όπως εξελίχθηκαν με τις δικές του αποφάσεις. Στον μικρόκοσμο του ΣΥΡΙΖΑ, όμως, όλο και περισσότεροι θεωρούν πως αν υπήρχε μια ευκαιρία για διαφορετική πορεία, εκείνη χάθηκε αμέσως μετά το δημοψήφισμα του 2015 και τις δεύτερες εθνικές εκλογές δύο μήνες αργότερα. Ενας άλλος εταίρος ή ένας άλλος κυβερνητικός συνασπισμός θα είχε αφήσει σήμερα διαφορετικό αποτύπωμα. Θα μπορούσε, εν ολίγοις, βάσει και της κοινοβουλευτικής αριθμητικής εκείνης της περιόδου, το δίδυμο Τσίπρας – Καμμένος να αντικατασταθεί από το δίδυμο Τσίπρας – Θεοδωράκης ή ένα ευρύτερο συμμαχικό σχήμα με παραπλήσιο πολιτικό  στίγμα. Δεν έγινε – αν και υπήρξε σχετική συζήτηση, ιδίως μετά την «κωλοτούμπα» του δημοψηφίσματος – επειδή οι ιδεοληπτικές αγκυλώσεις και η υπεροψία είχαν καταλάβει και την κορυφή της συριζαϊκής εξουσίας. Ο Τσίπρας έμεινε με τον Καμμένο γιατί θεωρούσε ότι τον βόλευε περισσότερο, εν τέλει και γιατί ταίριαζε περισσότερο.

Οσα διαδραματίστηκαν ή είχαν συζητηθεί τότε στο προσκήνιο και το παρασκήνιο είναι εξόχως αποκαλυπτικά της λογικής που επικρατούσε και πιθανότατα εξακολουθεί να επικρατεί στην Κουμουνδούρου. Ο Τσίπρας δεν είναι θύμα των περιστάσεων, όσο κι αν προσπαθεί σήμερα να πείσει ότι είχε άλλον σχεδιασμό. Με τον Σταύρο Θεοδωράκη οι επαφές ήταν πιο επίσημες μετά τις πρώτες εκλογές, τον Ιανουάριο του 2015, αλλά ήταν ξεκάθαρο ότι οι αποφάσεις και το φαινομενικά ακατανόητο ντηλ με τον Καμμένο είχε προηγηθεί αρκετές εβδομάδες νωρίτερα. Ο τότε επικεφαλής του Ποταμιού ήταν ο μόνος πολιτικός αρχηγός, πλην του Καμμένου, που έφθασε στην Κουμουνδούρου για συζητήσεις -και η πρόσκληση αποτελούσε περισσότερο στάχτη στα μάτια ενός προοδευτικού ακροατηρίου που πάθαινε αναφυλαξία στη σκέψη και μόνο μιας «ψεκασμένης» κυβερνητικής συμμαχίας. Ο Τσίπρας ήθελε τότε τον Θεοδωράκη περισσότερο ως πολιτικό άλλοθι. «Στον Καμμένο δίνω δύο υπουργούς, σε σένα θα δώσω τέσσερις», ήταν η πρόταση, ενώ στον προθάλαμο του προεδρικού γραφείου ο Παππάς με τον Λαφαζάνη πανηγύριζαν για την «κλειδωμένη» συμφωνία με τον Καμμένο. Μεταχρονολογημένα, ο Γιάνης Βαρουφάκης  έχει παραδεχθεί (και γράψει) ότι στην Κουμουνδούρου συζητήθηκε διεξοδικά το ενδεχόμενο μιας συνεργασίας με το Ποτάμι, αλλά η ιδέα εγκαταλείφθηκε επειδή ο Θεοδωράκης θα έβαζε τόσους όρους που «θα απέκλειαν μια ρήξη με την Ευρώπη». Η πρόταση του Τσίπρα προεξοφλούσε και τη συμμετοχή του Καμμένου, αφού «ο Πάνος με το Ποτάμι δεν έχει πρόβλημα». Ο Καμμένος – ήταν η γνωμάτευση εκείνης της περιόδου – ζούσε τον μύθο του, μεθυσμένος από την επιτυχία και τη βεβαιότητα ότι θα διασπάσει τη ΝΔ, και αντιδρούσε σαν παιδί που το πήγαν στην Ντίσνεϊλαντ. Θα αποδεχόταν ό,τι ζητούσε ο Τσίπρας.

Ο Θεοδωράκης είχε αποχωρήσει από την Κουμουνδούρου με ενισχυμένη ανησυχία ότι έπονται «τρελές καταστάσεις» και με προειδοποιήσεις στον Τσίπρα ότι «θα σπάσει τα μούτρα του» με τους Ευρωπαίους. Το συγκρουσιακό κλίμα που διαμορφώθηκε έκτοτε ανάμεσα στον ΣΥΡΙΖΑ και το Ποτάμι έγινε εντονότερο κατά το επεισοδιακό Συμβούλιο των πολιτικών αρχηγών, σε μια ύστατη προσπάθεια να αποφευχθεί η «Ελλάδα της δραχμής». Ο Καμμένος πήγε για σόου στο Προεδρικό, με κραυγές για τους «γερμανόδουλους που ηττήθηκαν» – και ο Θεοδωράκης ζήτησε να αποχωρήσουν οι πρακτικογράφοι, καθώς ήταν προφανές πως όσα κατέγραφαν θα αποτελούσαν προεκλογικό υλικό, παρά τις διαβεβαιώσεις Τσίπρα ότι δεν σχεδιάζει κάλπες. Μετά τις δεύτερες εκλογές του Σεπτεμβρίου το σχήμα Τσίπρα – Καμμένου είχε αποκτήσει χαρακτηριστικά ενός νέου καθεστώτος και για τον ίδιο κάθε πιθανότητα συνεργασίας είχε εξανεμισθεί. Ούτε καν οι Πρέσπες δεν θα μπορούσαν να αλλάξουν τις δικές του αποφάσεις. Παρατηρητής των εξελίξεων εκ του μακρόθεν σήμερα,  και χωρίς διάθεση να δηλώσει πολιτικά «παρών», καταγράφει το 2015 ως «ατύχημα»…