Ιούλιοι

Ηταν Ιούλιος του 2007. Προς τα τέλη. Οι φωτιές στην Πελοπόννησο μαίνονταν. Οι φλόγες έφτασαν μέχρι τα σπίτια της Ασέας στην Αρκαδία, ένα χωριό με ιστορία 6.000 ετών, πατρίδα του ολυμπιονίκη στο «Στάδιο Παίδων» Σωσιγένη, μέρος όπου έστησε τις πρώτες του ενέδρες στους Τούρκους ο Νικηταράς, γενέτειρα του Νίκου Γκάτσου – «μη γελάς και μην κλαις και μη χαίρεσαι / μη σφίγγεις άδικα τα παπούτσια σου σα να φυτεύεις πλατάνια / μη γίνεσαι πεπρωμένο». Οι κάτοικοι έδιναν μάχη ολονυχτίς, το πρωί κάπως τα κατάφεραν, άλλαξε ο άνεμος, πήραν ανάσα μα η καπνιά ήταν έντονη παντού. Τότε άφησαν τα δάκρυα να τρέξουν, καθώς μάθαιναν για όλους εκείνους που δεν τα κατάφεραν. Κοιτούσαν γύρω τους «τόση καταστροφή», μουρμούριζαν.

Ηταν Ιούλιος του 2010. Προς τα τέλη. Σε μια παραλία στο Καστελλόριζο, μια παρέα συζητούσε τι αλλαγές, άραγε, θα έφερνε στη ζωή τους η αναγγελία του πρώτου Μνημονίου μόλις δύο μήνες πριν εκεί, στο ακριτικό νησί. Δεν μπορούσαν να φανταστούν ότι θ’ ακολουθούσαν κι άλλα Μνημόνια, κάποιοι θα έφευγαν στο εξωτερικό, άλλοι θα δυσκολεύονταν να τα βγάλουν πέρα, τα χρόνια που θα ακολουθούσαν θα γέμιζαν αγωνίες και άλλο τρόπο ζωής. Η παρέα θα μαζευόταν εκεί κάθε Ιούλιο από αυτούς που ακολούθησαν καταγράφοντας άγχη, ελπίδες και ματαιώσεις.

Ηταν Ιούλιος του 2018. Προς τα τέλη. Τα μυρωδάτα πεύκα κάηκαν, η θάλασσα έγινε σωτηρία και μνήμα μαζί, οι καπνοί πύκνωσαν πάνω από τις ζωές, δεκάδες εγκλωβίστηκαν σε δρόμους που οδηγούσαν στο πουθενά. Μετρήσαμε απώλειες και δάκρυα, κόμπους στον λαιμό – «τι καλοκαίρι είναι αυτό;» ρωτάγαμε και οι βουτιές δεν έφεραν καμία λύτρωση.

Iούλιος του 2019. Μόλις τον αποχαιρετήσαμε. Κοιτάμε σιωπηλοί μόλις κάποιος θυμίσει το Μάτι, ένας στεναγμός βαθύς ξεφεύγει, ο καθένας έχει μια ιστορία στο μυαλό του, έναν φίλο, έναν άγνωστο που ο θάνατος τον έκανε οικείο. Οι 102 νεκροί, οι τραυματίες που δίνουν μοναχικά τη μάχη τους και εκείνος ο τρόμος όσων το έζησαν αλλά και όσων το παρακολούθησαν είναι ακόμα εδώ – μόνο οι ευθύνες είναι ακόμα πουθενά.

Μετράμε άλλον έναν Ιούλιο που πέρασε από τη ζωή μας και συσσωρευμένα πένθη. Σε άλλη χώρα, σε τέτοια περιστατικά θα είχαν επιληφθεί ειδικοί, θα υπήρχε βοήθεια ψυχολόγων, κάπως να χαϊδευτεί το πένθος. Αναρωτιέμαι πού να είναι τα παιδιά της Ασέας και της Φιγαλείας του 2007, πώς θα έχουν μεγαλώσει, πού σπουδάζουν ή εργάζονται κι αν ακόμα ξυπνάνε το βράδυ με τη μυρωδιά της καπνιάς στα ρουθούνια. Πώς να είναι τα παιδιά που εγκλωβίστηκαν πέρσι στο Μάτι, που έχασαν δικούς τους, που βίωσαν το παρανάλωμα. Αναρωτιέμαι πώς είμαστε εμείς έπειτα από μια δεκαετία βαθιάς κρίσης. Πώς έχει, άραγε, συσσωρευτεί μέσα μας όλη αυτή η πίεση και πώς την εκτονώνουμε;

Μια χώρα που έγινε δοκιμαστικός σωλήνας μαθητευόμενων μάγων, μια χώρα στην οποία εφαρμόστηκαν προγράμματα ανόητα και αναποτελεσματικά, ένα μάθημα για τους φοιτητές του μέλλοντος, πολίτες-ινδικά χοιρίδια να τρέχουν σε έναν αέναο τροχό, ένα πεδίο βολής φτηνό που ασκούνται βρίζοντας ξένοι. Ενας λαός σε διαρκές μετα-τραυματικό σοκ. Οι Ιούλιοι μας εκεί, δίπλα στο κομμένο καρπούζι και στο ανοιχτό τάβλι με τους κόκκους άμμου, έχουν πια μια γεύση καπνιάς στα ρουθούνια. Γιατί κάηκαν πολλά περισσότερα απ’ όσα φανταζόμασταν. Ας υποδεχθούμε τον Αύγουστο. Τουλάχιστον ελπίζει ο ποιητής της Ασέας: «Φτάνει ν’ ανθίσει μόνο / Λίγο στάρι για τις γιορτές, λίγο κρασί για τη θύμηση, λίγο νερό για τη σκόνη…».