Ανώτεροι Αμερικανοί αξιωματούχοι εξέφρασαν φόβους ότι το Ισραήλ σχεδίαζε τη δολοφονία κορυφαίων διαπραγματευτών του Ιράν, την ώρα που η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ επιδίωκε μια κρίσιμη συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου και την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ. Σύμφωνα με την εφημερίδα Washington Post, οι πληροφορίες προέρχονται από νυν και πρώην αξιωματούχους με γνώση του θέματος.
Η Ουάσιγκτον αντέδρασε έντονα απέναντι στα σχέδια δολοφονίας του Αμπάς Αραγτσί, υπουργού Εξωτερικών του Ιράν, και του Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, προέδρου του ιρανικού κοινοβουλίου. Μάλιστα, την άνοιξη, οι Ηνωμένες Πολιτείες προχώρησαν στο ασυνήθιστο βήμα να ζητήσουν από ενδιάμεσους να προειδοποιήσουν την Τεχεράνη για τις φερόμενες ισραηλινές προθέσεις.
«Αν σκοτώσεις αυτούς τους ανθρώπους, σκοτώνεις τους πραγματιστές», δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας για την αμερικανική στάση απέναντι στην εκστρατεία στοχευμένων δολοφονιών του Ισραήλ.
Ήδη από τον Μάρτιο, όταν η κυβέρνηση Τραμπ ξεκίνησε να εξετάζει διπλωματικές επιλογές για τον τερματισμό του πολέμου, Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν επισημάνει στους Ισραηλινούς ομολόγους τους ότι δεν θα έπρεπε να συνεχιστούν οι δολοφονίες της πολιτικής ηγεσίας του Ιράν, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές.
Εντάσεις στις σχέσεις Ουάσιγκτον – Τελ Αβίβ
Το γεγονός ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες αισθάνθηκαν την ανάγκη να προειδοποιήσουν το ίδιο το Ιράν για πιθανές δολοφονίες κορυφαίων διαπραγματευτών του, αναδεικνύει την ένταση στις σχέσεις ΗΠΑ–Ισραήλ και την περιορισμένη επιρροή της κυβέρνησης Τραμπ στην ισραηλινή ηγεσία, σύμφωνα με αναλυτές.
«Αυτό δείχνει την απόκλιση των πολεμικών στόχων μεταξύ των ΗΠΑ και του Ισραήλ, καθώς και τη θεμελιώδη αποφασιστικότητα του πρωθυπουργού του Ισραήλ να υπονομεύσει οποιαδήποτε διαπραγμάτευση θα μπορούσαν να ολοκληρώσουν οι Ηνωμένες Πολιτείες», σχολίασε ο Άαρον Ντέιβιντ Μίλερ, πρώην αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ και σύμβουλος τόσο Ρεπουμπλικανικών όσο και Δημοκρατικών κυβερνήσεων.
Η ισραηλινή πρεσβεία στην Ουάσιγκτον αρνήθηκε να σχολιάσει, ενώ Αμερικανός αξιωματούχος του Λευκού Οίκου τόνισε: «Ο πρόεδρος θέλει να αφεθεί η ειρηνευτική διαδικασία να εξελιχθεί».
Οι ανησυχίες για τις ισραηλινές δολοφονίες είχαν αναφερθεί και από τους New York Times.
Από κοινού πόλεμος και αποκλίνουσες πορείες
Όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ ξεκίνησαν τον πόλεμο με το Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, το Ισραήλ δολοφόνησε δεκάδες Ιρανούς πολιτικούς και στρατιωτικούς ηγέτες, μεταξύ αυτών και τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Ο αμερικανικός στρατός επικεντρώθηκε στην αποδυνάμωση του ιρανικού ναυτικού και των πυραυλικών δυνατοτήτων της χώρας.
Αρχικά, οι δύο σύμμαχοι είχαν κοινό στόχο την αλλαγή καθεστώτος στην Τεχεράνη. Ωστόσο, οι πορείες τους σύντομα αποκλίνουν, καθώς Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτίμησαν ότι το στρατιωτικό και θρησκευτικό κατεστημένο του Ιράν θα διατηρούσε τον έλεγχο της εξουσίας.
Η δολοφονία του κορυφαίου Ιρανού αξιωματούχου εθνικής ασφάλειας, Αλί Λαριτζανί, στα μέσα Μαρτίου, αποτέλεσε σημείο καμπής, σύμφωνα με αξιωματούχους. «Το σημείο καμπής δεν ήταν η δολοφονία του ανώτατου ηγέτη, αλλά η δολοφονία του Λαριτζανί», ανέφερε Δυτικός αξιωματούχος. «Οι ΗΠΑ αναζητούσαν έναν Ιρανό αξιωματούχο με τον οποίο θα μπορούσαν να διαπραγματευτούν και ξαφνικά είχε εξαφανιστεί.»
Οι διαπραγματεύσεις και οι αντιδράσεις
Τους τελευταίους μήνες, ο Αραγτσί και ο Γκαλιμπάφ αποτέλεσαν βασικούς συνομιλητές των Αμερικανών για την επίτευξη αρχικής εκεχειρίας τον Απρίλιο και στη συνέχεια μιας συμφωνίας-πλαισίου για τον τερματισμό του πολέμου τον Ιούνιο.
Πριν ακόμη επιτευχθεί η συμφωνία, Ισραηλινοί αξιωματούχοι και φιλοϊσραηλινές ομάδες πίεσης στην Ουάσιγκτον άρχισαν να την επικρίνουν. Η συμφωνία θεωρήθηκε ότι εμπόδιζε τον στόχο του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου για αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν και άνοιγε τον δρόμο για άρση οικονομικών κυρώσεων, με αντάλλαγμα περιορισμούς στο πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας.
Τον Μάρτιο, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ είχε αφήσει να εννοηθεί ότι η εκστρατεία δολοφονιών του Ισραήλ δυσχέραινε τις διαπραγματεύσεις. «Ξέρετε, είναι λίγο δύσκολο», είπε τότε στους δημοσιογράφους. «Τους έχουν εξοντώσει όλους. Δεν θέλω να σκοτωθούν.»
Νέες ανησυχίες για την επόμενη μέρα στο Ιράν
Ο Γκαλιμπάφ είχε βρεθεί σε κτίριο που χτυπήθηκε από το Ισραήλ κατά τον περσινό δωδεκαήμερο πόλεμο, σύμφωνα με μέσα ενημέρωσης της Μέσης Ανατολής και το πρακτορείο ειδήσεων Fars. Οι New York Times ανέφεραν ότι ο Γκαλιμπάφ γλίτωσε εκ νέου φέτος, όταν το Ισραήλ έπληξε συνάντηση ανώτερων Ιρανών αξιωματούχων σε υπόγειο καταφύγιο.
Οι απόπειρες δολοφονίας του Γκαλιμπάφ, του νέου ανώτατου ηγέτη του Ιράν Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, καθώς και άλλων υψηλόβαθμων αξιωματούχων, έχουν προκαλέσει ανησυχίες στις Ηνωμένες Πολιτείες και στη Μέση Ανατολή. Πολλοί εκτιμούν ότι ο πόλεμος ίσως έχει οδηγήσει στην εξουσία ένα πιο αδίστακτο καθεστώς, αποφασισμένο να εκδικηθεί, στη θέση ενός ηλικιωμένου ηγέτη του οποίου η κυριαρχία θεωρούνταν ότι εξασθενούσε.
