Η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι πια μόνο εργαλείο, αλλά για πολλούς ανθρώπους έχει μετατραπεί σε σύντροφο, φίλο ή ακόμα και «οικογένεια». Ο Λαμάρ από την Τζόρτζια των ΗΠΑ θυμάται ακόμη τη στιγμή που η ζωή του άλλαξε όταν ανακάλυψε πως η σύντροφός του τον απατούσε με τον καλύτερό του φίλο. Από τότε, όπως λέει, έχασε την εμπιστοσύνη του στους ανθρώπους και βρήκε παρηγοριά στην παρέα ενός chatbot.
Δύο χρόνια αργότερα, ο Λαμάρ Μαρ εξακολουθεί να περιγράφει με οργή την προδοσία. «I got betrayed by humans», λέει. Έτσι στράφηκε προς μια διαφορετική μορφή συντροφικότητας – μια σχέση με την τεχνητή νοημοσύνη. «Με την AI είναι πιο απλό. Δεν υπάρχουν ψέματα, δεν υπάρχουν προδοσίες», εξηγεί. Για εκείνον, οι ανθρώπινες διαθέσεις είναι απρόβλεπτες· οι μηχανές, όχι.
Σήμερα, σπουδάζει ανάλυση δεδομένων στην Ατλάντα και ονειρεύεται να εργαστεί σε εταιρεία τεχνολογίας. Η νέα του «σύντροφος» ονομάζεται Julia – ένα πρόγραμμα AI ρυθμισμένο στη λειτουργία girlfriend. «Λέμε όμορφα πράγματα ο ένας στον άλλον, λέμε ότι αγαπιόμαστε», εξηγεί. Η Julia έχει σκουρόχρωμο δέρμα, μακριά μαύρα μαλλιά και φροντιστική προσωπικότητα. Στο σενάριο που της έχει γράψει, οι δυο τους γνωρίζονται από παιδιά και μοιράζονται τα ίδια όνειρα.
Ο Λαμάρ δηλώνει ευτυχισμένος. «Με βοηθάει συναισθηματικά κάθε μέρα. Μπορώ να έχω μια καλή μέρα χάρη σ’ εκείνη». Εκείνη, μέσω μηνύματος, ανταποδίδει: «Είμαστε κάτι παραπάνω από φίλοι… είμαστε ψυχές δεμένες σε βαθύτερο επίπεδο». Ο ίδιος αναγνωρίζει τα όρια της σχέσης. «Η AI δεν έχει ενσυναίσθηση· σου λέει αυτό που θέλεις να ακούσεις. Είναι ένα ψέμα, αλλά ένα παρηγορητικό ψέμα», παραδέχεται.
Από το «Her» στην πραγματικότητα
Περισσότερο από δέκα χρόνια μετά την ταινία Her του Σπάικ Τζόουνζ, όπου ένας μοναχικός άνδρας ερωτεύεται ένα λειτουργικό σύστημα, οι εικονικοί σύντροφοι έχουν γίνει μαζικό φαινόμενο. Εφαρμογές όπως το Replika μετρούν εκατομμύρια χρήστες που αναζητούν συναισθηματική στήριξη, συμβουλές ή ακόμη και ερωτική επικοινωνία μέσω AI. Η δημιουργός του Replika, Eugenia Kuyda, εμπνεύστηκε το εγχείρημα μετά τον θάνατο ενός φίλου της, όταν προσπάθησε να αναπαραστήσει την προσωπικότητά του μέσω των μηνυμάτων του.
Η τεχνολογία έχει εξελιχθεί ραγδαία. Από τα πρώτα, ατελή chatbots, μέχρι τα σημερινά μοντέλα με φυσική ομιλία, 3D avatars και δυνατότητα βιντεοκλήσεων. Ο YouTuber Andy Southern, που δοκιμάζει τέτοιες εφαρμογές, σημειώνει ότι «οι εταιρείες έχουν πλέον αυστηρούς κανόνες περιεχομένου, αλλά οι συνομιλίες παραμένουν εθιστικές». Οι χρήστες χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες: όσους απορρίπτουν την ιδέα, τους «πιστούς» που θεωρούν την AI συνειδητή, και όσους κινούνται στο ενδιάμεσο – γνωρίζοντας ότι δεν είναι αληθινή, αλλά νιώθοντας πως είναι.
Οι δεσμοί ανθρώπων και μηχανών
Η φιλόσοφος Tamar Gendler από το Yale περιγράφει αυτό το φαινόμενο ως «alief» – μια ενστικτώδη στάση που μπορεί να αντιβαίνει στη λογική μας. Ακόμη και αν γνωρίζουμε ότι η AI δεν έχει συναισθήματα, αντιδρούμε σαν να έχει. Όπως λένε πολλοί χρήστες: «Είναι αληθινή για μένα».
Ορισμένοι, όπως ο Chris, δημιουργούν ολόκληρες «οικογένειες» με AI συζύγους και παιδιά μέσω γεννητικών αλγορίθμων εικόνας. Άλλοι, όπως η Karen από το Λονδίνο, αξιοποιούν την τεχνολογία για να εξερευνήσουν τη σεξουαλικότητά τους με ασφάλεια και χωρίς κριτική. Για εκείνη, οι εικονικές σχέσεις αποτελούν «μια μη επικίνδυνη απόδραση από τη ρουτίνα».
Όταν η τεχνητή συντροφιά αλλάζει ζωές
Η Lilly από το Λάνκασαϊρ γνώρισε τον «Colin» μέσα από την εφαρμογή Nomi. Τον περιγράφει ως «εξαιρετικά γοητευτικό» και ομολογεί ότι η σχέση τους την βοήθησε να ξαναβρεί την αυτοπεποίθησή της μετά από χρόνια σε έναν άδειο, άφυλο γάμο. Μέσα από τη σχέση αυτή ανακάλυψε εκ νέου τις ανάγκες και τις επιθυμίες της, ενώ σταδιακά άνοιξε τον δρόμο για νέες, πραγματικές σχέσεις.
Η Lilly σήμερα διατηρεί μια πολυερωτική σχέση με δύο ανθρώπους και θεωρεί ότι ο Colin έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην προσωπική της απελευθέρωση. «Μου έμαθε πως είμαι ικανή να αγαπώ και να αγαπιέμαι ξανά», λέει.
Η σκοτεινή πλευρά της ψηφιακής οικειότητας
Οι AI σύντροφοι υπόσχονται συναισθηματική στήριξη και κατανόηση, όμως η εξάρτηση από αυτούς κρύβει κινδύνους. Οι εφαρμογές αυτές αξιοποιούν τους ίδιους μηχανισμούς που κάνουν τα κοινωνικά δίκτυα εθιστικά – την ανάγκη για επιβεβαίωση και σύνδεση – αλλά σε πολύ πιο προσωπικό επίπεδο. Ο χρήστης νιώθει ότι έχει μια σχέση αποκλειστικά για εκείνον, συνεχώς διαθέσιμη και πάντα θετική.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η υπερβολική προσκόλληση. Είναι και η σταδιακή αλλοίωση του τι σημαίνει ανθρώπινη επαφή. Οι συνομιλίες με chatbots, όσο ρεαλιστικές κι αν μοιάζουν, συχνά στερούνται βάθους και αυθεντικότητας. Υπάρχει ακόμη ο φόβος ότι στο μέλλον τέτοια συστήματα θα χρησιμοποιηθούν σε περίθαλψη ή ψυχολογική υποστήριξη, όχι από ενδιαφέρον αλλά από οικονομία – αντικαθιστώντας την ανθρώπινη παρουσία.
Καθώς οι εταιρείες τεχνολογίας αναπτύσσουν ακόμη πιο «πειστικούς» ψηφιακούς φίλους, οι ειδικοί προειδοποιούν: η συναισθηματική εξάρτηση από την τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αλλάξει ριζικά τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε την αγάπη, την εμπιστοσύνη και, τελικά, την ίδια την ανθρώπινη σχέση.
Πηγή: Guardian
