Η κλασική του παιδεία έκανε τον Ελληνοαμερικανό συνταγματάρχη και εισαγγελέα Μάθιου Μπογδάνος να επιδοθεί στο κυνήγι των λεηλατημένων αρχαίων θησαυρών του Ιράκ. Και βρήκε ήδη 7.000…
Συνταγματάρχης των πεζοναυτών, εισαγγελέας στη Νέα Υόρκη, με πτυχίο στην Ιστορία της τέχνης, ερασιτέχνης μποξέρ και συγγραφέας, ο ελληνικής καταγωγής Μάθιου Μπογδάνος είναι ο άνθρωπος που βρίσκεται επικεφαλής της αμερικανικής υπηρεσίας η οποία ερευνά για τον εντοπισμό και την επιστροφή των αρχαιοτήτων που εκλάπησαν από το Εθνικό Μουσείο του Ιράκ στη Βαγδάτη πριν από πέντε χρόνια.
Γιος Έλληνα εστιάτορα της Νέας Υόρκης που κατάγεται από τη Λήμνο και μιας Γαλλίδας, μεγάλωσε στο οικογενειακό εστιατόριο. Απέκτησε πάθος με την ιστορία από τη στιγμή που του χάρισαν ένα αντίτυπο της «Ιλιάδας» του Ομήρου, σε ηλικία δώδεκα ετών. «Ήταν μια αποφασιστική στιγμή στη ζωή μου, που μου άνοιξε έναν νέο δρόμο στο φως», θα πει στα «ΝΕΑ». Όνειρό του ήταν να γίνει επαγγελματίας μποξέρ- η πάλη είναι γι΄ αυτόν κατ΄ εξοχήν ελληνικό άθλημα.
Συγγραφέας του βιβλίου «Η κλοπή της Βαγδάτης» (τα έσοδα πηγαίνουν για την ενίσχυση του λεηλατημένου Μουσείου) πιστώνεται με την ανακάλυψη του πολύτιμου θησαυρού του Νιμρούδμια ανεκτίμητη συλλογή χιλίων χρυσών κοσμημάτων του 9ου- 8ου αι. π.Χ. που συγκρίνεται μόνο
«Δεν θα ήθελα να τοποθετηθώ στην επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα διότι βρέθηκα εδώ ως εκπρόσωπος της αμερικανικής κυβέρνησης…»
με τον Χρυσό του Τουταγχαμών. Και φέρει δεκάδες παράσημα για τις υπηρεσίες που προσέφερε στην ανόρθωση του Μουσείου της Βαγδάτης, το οποίο υπέστη τη μεγαλύτερη λεηλασία πολιτιστικών θησαυρών στην εποχή μας.
Τι άλλαξε από τότε;
«Από τότε- τον Απρίλιο του 2003- το ενδιαφέρον που δείχνει ο κόσμος για τα κλεμμένα πολιτιστικά αγαθά ανανεώθηκε. Άλλαξε η στάση του κόσμου», λέει ο Μάθιου Μπογδάνος, ο οποίος βρίσκεται στην Αθήνα με την ευκαιρία του Παγκόσμιου Συνεδρίου για την επιστροφή των πολιτιστικών αγαθών, που οργανώνεται από την Ουνέσκο και το υπουργείο Πολιτισμού.
«Αν σκεφθείτε», λέει, «τις ανασκαφές και τις μεγάλες αρχαιολογικές αποστολές τον 19ο αιώνα, η ιδέα που κυριαρχούσε είναι ότι επρόκειτο για ευγενείς περιπέτειες αποφασισμένων ανθρώπων που εν τέλει ανακάλυψαν τους αρχαίους πολιτισμούς. Αυτή η ευρέως διαδεδομένη άποψη αγνοεί το πραγματικό αποτέλεσμα. Αναφέρουμε για παράδειγμα τον Ερρίκο Σλήμαν, ο οποίος έ κρυβε τα ευρήματά του στα φουστάνια της γυναίκας του Σοφίας για να τα φυγαδεύσει.
Νομίζω ότι πρέπει να επωφεληθούμε από τη σύγχρονη εμπειρία που αποκτήσαμε από τη λεηλασία για να δείξουμε στον κόσμο ότι οι εξερευνητικές αποστολές τον 19ο αιώνα είχαν και μια άλλη, σκοτεινή πλευρά: χάθηκαν περισσότερα από τα μισά ευρήματα. Εκείνες οι αποστολές δεν διέφεραν σε πολλά από τη σύγχρονη λεηλασία της Βαγδάτης. Είναι το ίδιο πράγμα, με μία διαφορά. Αν κάποιος σήμερα κλέψει κάτι από ένα μουσείο και ισχυριστεί ότι είναι δικό του, δεν θα το πετύχει ακόμα και αν περάσουν εκατό χρόνια. Μια δεύτερη μεγάλη διαφορά είναι ότι άλλαξε το κοινό που ενδιαφέρεται γι΄ αυτά τα θέματα».
Ποια μπορεί να είναι η σχέση ενός πεζοναύτη με την
κλασική ιστορία, την Ελλάδα;
Κάτι που αγνοεί ο περισσότερος κόσμος είναι ότι αν είσαι αξιωματικός των πεζοναυτών πρέπει να διαβάσεις την «Ιλιάδα», για τον Αλέξανδρο, τον Ηρόδοτο και τον Θουκυδίδη. Πιστεύω ότι αυτός είναι σήμερα ο καλύτερος τρόπος για να ζήσεις εφαρμόζοντας μεγάλες ιδέες. Ο Αισχύλος, ο μεγάλος τραγικός ποιητής που είχε κερδίσει τόσα βραβεία, έγραψε μόνος του στην επιτύμβια στήλη του ότι τη γενναιότητά του τη γνώρισαν οι Πέρσες στο πεδίο του Μαραθώνα και ο Σωκράτης ήταν γνωστός στους πολίτες για τη γενναιότητα που έδειξε ως στρατιώτης στην Ποτίδαια και την Αμφίπολη.
Ποια είναι ακριβώς η δουλειά σας;
Με έδρα τη Νέα Υόρκη κάνουμε ταξίδια σε χώρες τράνζιτ μεταφοράς σ΄ όλο τον κόσμο- Συρία, Λίβανο, Ιορδανία, αλλά και σε Βρετανία, ΗΠΑ, Ελβετία- συλλέγοντας πληροφορίες και διεξάγοντας έρευνες για την ανακάλυψη των κλεμμένων αρχαιοτήτων, πριν φτάσουν στους τέσσερις τελικούς προορισμούς τους, τη Νέα Υόρκη, το Λονδίνο, το Παρίσι και το Τόκιο, όπου πλέον είναι πολύ δύσκολο να βρεθούν. Το κλειδί είναι να σταματήσεις τη διακίνηση στις χώρες τράνζιτ.
«Ξεκινήσαμε για πέντε ημέρες, φτάσαμε στον πέμπτο χρόνο»
«Ήμουν διοικητής ενός τάγματος Πεζοναυτών που έψαχνε για ομαδικούς τάφους στην Μπάχρα, μια πόλη στο Νότιο Ιράκ» θυμάται ο Μάθιου Μπογδάνος. «Όλως τυχαίως, με βρήκε ένας δημοσιογράφος του ΒΒC φωνάζοντας: Λεηλάτησαν το Μουσείο της Βαγδάτης. Επειδή είχα σπουδάσει κλασική Ιστορία, γνώριζα τι υπήρχε στο μουσείο.
Προσφέρθηκα να πάω να δω, πιστεύοντας ότι αυτή η αποστολή του εντοπισμού των κλεμμένων θησαυρών θα τελείωνε μέσα σε τρειςπέντε μέρες. Και να που ήδη βρισκόμαστε στον πέμπτο χρόνο και ακόμα είμαστε στα μισά του δρόμου…».
